TCNCYH phụ bản 32 (6) - 2004
Sơ bộ nghiên cứu tác dụng hạ huyết áp của cao
trái nhàu (Morinda citrifolia Linne) trên thực nghiệm
Nguyễn Trọng Thông, Nguyễn Thành Quân,
Phạm Thị Vân Anh, Vũ Thị Ngọc Thanh
Bộ môn Dợc lý, Trờng Đại học Y Hà Nội
Để đánh giá tác dụng của cao trái nhàu (CTN) trên huyết áp (HA) và tim, CTN dạng lỏng (1ml chứa 5g
dợc liệu) đợc sử dụng làm thực nghiệm trên huyết áp chó, tim ếch cô lập. Kết quả nghiên cứu cho thấy:
Với liều 1,5g/kg và 2,25g/kg thể trọng theo đờng uống, CTN làm hạ huyết 20 - 26% và 32 - 50,7% so với
huyết áp ban đầu, duy trì trong 6 giờ. Cao trái nhàu làm giảm một phần tác dụng của adrenalin nhng hầu
nh không ảnh hởng đến tác dụng của nicotin và acetylcholin trên huyết áp chó.
CTN ít ảnh hởng đến tần số tim nhng làm giảm biên độ tim ếch cô lập, tác dụng này phụ thuộc vào liều,
liều càng cao tác dụng giảm biên độ càng rõ.

i. Đặt vấn đề
Cây nhàu còn gọi là cây ngao núi, nhàu núi, cây
giàu, tên khoa học là Morinda citrifolia Linne,
thuộc họ Cà phê (Rubiaceae) đã đợc dân ta biết
đến từ lâu dùng để tự chữa bệnh và nâng cao sức
đề kháng của cơ thể [2].
Về tác dụng trên HA, Đào Văn Phan, Nguyễn
Trọng Thông đã chứng minh cao rợu rễ nhàu có
tác dụng hạ HA trên mèo [4]. Phạm Khuê và cộng
sự nghiên cứu trên lâm sàng, dịch chiết rễ nhàu có
tác dụng hạ HA rõ rệt ở ngời cao tuổi, hạ nhiều
nhất từ 30 - 50 mmHg [1]. Cây nhàu là cây lu
niên, thời gian trồng để cho thu hoạch rễ là 6 - 8
năm. Nh vậy, muốn phát triển và nhân rộng
nguồn dợc liệu từ rễ làm thuốc hạ HA sẽ gặp
nhiều khó khăn về kinh tế cũng nh ảnh hởng xấu
tới sinh thái khi thu hoạch. Trong dân gian, nhân

2.2.1 ảnh hởng của cao trái nhàu trên huyết
áp chó:
Chó đợc gây mê bằng thiopental, tiêm tĩnh
mạch liều 0,02g/kg dung dịch 5% tức khoảng
76
TCNCYH phụ bản 32 (6) - 2004
0,4ml/kg. Ghi huyết áp động mạch đùi qua huyết
áp kế thuỷ ngân Ludwig. Thuốc thử đợc đa bằng
đờng uống qua sonde dạ dày với 2 liều: 1,5g và
2,25g/kg thể trọng. Theo dõi huyết áp 30 phút/lần,
liên tục trong 6 giờ và theo dõi ảnh hởng của
CTN lên tác dụng trên HA của một số thuốc tác
dụng trên hệ thần kinh thực vật.
2.2.2 ảnh hởng của cao trái nhàu lên hoạt
động của tim ếch cô lập
Cô lập tim ếch theo phơng pháp Straub. Mỗi
tim ếch đợc nuôi dỡng bằng 2,5 ml dung dịch
Ringer, sau đó thay dung dịch Ringer bằng dung
dịch Ringer + CTN ở các nồng độ khác nhau và
Ringer + CTN + adrenalin + CTN. Theo dõi sự
thay đổi tần số và biên độ của tim trớc và sau khi
dùng thuốc thử.
2.2.3. Phơng pháp thống kê: kết quả nghiên
cứu đợc xử lý theo t - test Student và test trớc sau.
3. Kết quả nghiên cứu:
3.1 ảnh hởng của CTN và các thuốc tác
dụng trên hệ thần kinh thực vật lên huyết áp chó
3.1.1 ảnh hởng của cao trái nhàu lên huyết áp
chó
Theo dõi huyết chó trớc và sau khi uống CTN

Thời
g
ian (
p
hút)
Biểu đồ 1. Anh hng của CTN lên HA Binh thờn
g

Sau 60 phút uống C
T
N
trọngtrọng
Sau 120 phút uống CTN
trọng
Hình 1. ảnh hởng của CTN liều uống 2,25g/kg thể trọng trên huyết áp chó
77
TCNCYH phụ bản 32 (6) - 2004
Kết quả cho thấy: sau khi uống thuốc 30

Trớc dùng thuốc
117,5 2,9 112,5 8,7 91,3 8,5
Sau dùng thuốc
212,5 17,1 91,3 8,5 155 17,3
% thay đổi
80,9 18,8 67,8
Kết quả ở bảng 1 cho thấy: adrenalin 0,02mg/kg thể trọng tiêm tĩnh mạch đã làm HA tăng 80,9%. Sau
60 phút uống CTN với liều 1,5g/kg thể trọng, HA giảm 18,8% so với bình thờng, khi tiêm lại adrenalin
vào tĩnh mạch với liều nh trên thì HA chỉ tăng lên 67,8%. Nh vậy CTN đã làm giảm một phần tác dụng
của adrenalin trên HA.
* ảnh hởng của CTN đến tác dụng của nicotin trên HA chó (n = 4)
Bảng 2. ảnh hởng của CTN đến tác dụng của nicotin trên HA chó
Thuốc
HA (mmHg)
Nicotin lần 1
0,08mg/kg
Nhàu
1,5g/kg
Nicotin lần 2
0,08mg/kg
Trớc dùng thuốc
118,8 2,5 102,5 11,9 87,5 15,0
Sau dùng thuốc
205,0 17,3 87,5 15,0 157,5 9,6
% thay đổi
72,6 14,6 80,0
Kết quả ở bảng 2 trên cho thấy: nicotin 0,08 mg/kg thể trọng tiêm tĩnh mạch đã làm thay đổi HA kiểu
3 pha, pha tăng cao nhất lên 72,6% so với bình thờng. Khi dùng CTN liều 1,5g/kg thể trọng, sau 60 phút
HA chó giảm 14,6% so với trớc khi uống thuốc. ở thời điểm này, tiêm lại nicotin liều nh trên vào tĩnh
mạch thì HA vẫn có dạng 3 pha và pha tăng cao nhất tới 80%. Nh vậy CTN hầu nh không ảnh hởng

n
Trớc khi
dùng thuốc
Sau khi dùng
thuốc
p trớc
sau
Trớc khi
dùng thuốc
Sau khi dùng
thuốc
p trớc
sau
CTN
1,25%
15
39,4 8,6
35,3 8,9
10,4%
> 0,05
2,4 0,9
1,6 0,7
33,3%
< 0,01
CTN
2,5%
10
37,9 10,7
34,7 8,6
8,4%


Kết quả ở bảng cho thấy:
Adrenalin lần 1 làm tăng nhẹ tần số của tim
(8,7%), khi cho dung dịch CTN 1,25% đã làm tần
số tim giảm 5,7% so với ban đầu. Trong khi đó cho
lại adrenalin lần 2 với liều nh lần 1 thì tần số tim
hầu nh không thay đổi.
Tơng tự nh nhịp tim adrenalin lần 1 đã làm
biên độ tim tăng lên 35% so với ban đầu.CTN
1,25% làm biên độ của tim giảm 30% so với ban
đầu. Đa adrenalin lần 2 liều tơng tự nh lần 1,
biên độ tim chỉ tăng lên 7,1%. Nh vậy CTN
không những làm giảm biên độ của tim mà còn
làm giảm tác dụng của adrenalin.
iv. Bàn luận
Các kết quả nghiên cứu ở biểu đồ 1, hình 1,2
cho thấy: CTN có tác dụng hạ huyết áp khá rõ. Tác
dụng này phụ thuộc vào liều lợng, với liều
1,5g/kg tơng đơng gấp 10 lần liều dùng trên
ngời làm huyết áp hạ từ 20 - 26% và liều
2,25g/kg tơng đơng gấp 15 lần liều dùng trên
79
TCNCYH phụ bản 32 (6) - 2004
ngời làm huyết áp hạ từ 32 - 50,7% so với huyết
áp trớc khi dùng thuốc, duy trì trong thời gian
trên 6 giờ. Liều càng cao tác dụng hạ huyết áp
càng mạnh, đặc biệt ở thời điểm trên 3 giờ sau khi
chó đợc uống CTN.
Tác dụng hạ huyết áp của CTN so với các thuốc
đông y khác đạt mức độ cao và kéo dài. Theo

làm hạ huyết áp nhng ít có ý nghĩa nhiều trên lâm
sàng, đặc biệt ở những bệnh nhân tăng huyết áp có
kèm biến chứng suy tim. Tuy nhiên theo chúng tôi
CTN ở nồng độ 1,25% và 2,5% có thể là tơng đối
cao khi nghiên cứu trên tim cô lập. Hơn nữa, trên
in vivo sự thay đổi này có thể đợc điều hoà. Các
kết quả nghiên cứu của chúng tôi, CTN ở cả hai
nồng độ không ảnh hởng đến hoạt động của tim
chó (các kết quả này sẽ đợc công bố trong báo
cáo sau). Tuy nhiên để đánh giá sâu hơn có lẽ
chúng tôi cần thử tác dụng của thuốc ở các nồng
độ thấp hơn.
Một trong các cơ chế bệnh sinh của tăng huyết
áp là cờng hệ thần kinh giao cảm. Các kết quả
nghiên cứu ở bảng 1,5 cho thấy trên tim ếch cô lập,
adrenalin có tác dụng làm tăng tần số và biên độ
co bóp của tim, đặc biệt là tăng biên độ lên tới
35%. Nhng sau khi dùng CTN nồng độ 1,25% thì
tác dụng của adrenalin lần 2 giảm 44% so với tác
dụng của adrenalin liều tơng tự trớc khi dùng
CTN trên HA, sau khi uống CTN 60 phút liều
1,5g/kg thể trọng, tác dụng của adrenalin
0,02mg/kg thể trọng tiêm tĩnh mạch chỉ làm HA
tăng 67,8% so với HA trớc khi tiêm. Trong khi
đó, adrenalin cũng liều nh vậy tiêm trớc khi
uống CTN làm HA tăng tới 80,9%. Từ kết quả trên
cho thấy CTN có tác dụng đối kháng, làm giảm tác
dụng của adrenalin trên hệ hậu hạch giao cảm.
Trong khi đó các kết quả nghiên cứu ở bảng 2,3
cho thấy CTN không ảnh hởng đến tác dụng của

Action hypotensive du "Nhau", Revue
pharmaceutique, pp 33 - 41.
5. Phạm Thị Bạch Yến (1998), Nghiên cứu
tác dụng hạ HA trên thực nghiệm của bài thuốc
HHA, Luận văn thạc sỹ y học, Trờng Đại học Y
Hà Nội.
6. Solomon N. (1998), Liquid island NONI
(Morinda citrifolia), Woodland Publishing
Pleasant Grove, USA.
Wang M.Y., West B.J., Jensen C.J. (2002),
Morinda citrifolia (Noni): aliterature review and
recent advances in Noni research, Acta
Pharmacol Sin, Dec, 23 (12), pp. 1127 - 1141.
Summary
Experimentally study the hypotensive effect of morinda
citrifolia (MC)
The fluit extract of MC (1ml contains 5 gram dried fruit of MC) was used to evaluate it
,
s effect on dog
blood pressure and isolated frog heart.
Our experimental results showed that:
- On the dog: the fluit extract of MC in dose of 1.5g/kg and 2.25g/kg body weight by oral route decreased
blood pressure with 20 - 26% and 32 50.7% in comparision with initial level. MC decreased the hypertensive
effect of adrenalin but did

not influence effect of nicotin and acetylcholin.
- On the isolated frog heart: MC decreased both the heart frequence and amplitude depending on the utilizing
doses, the dose is higher the effect is stronger.

81