Tạo những khu vườn trên mái
Một lần công tác ở thành phố Dedmol, Đức, ông Huỳnh Công Bằng, giám đốc công
ty Thời Đại Xanh đứng trên bancon tầng 6 của một khách sạn nhìn xa xa bên dưới,
trên mái vài căn nhà thấp cỏ cây hoa lá mọc xanh um, nhiều sắc màu thật đẹp mắt.
Vốn máu nghề nghiệp, ông Bằng hỏi han mới hay rằng, chính chủ khách sạn này tài trợ
chi phí cho các nhà tôn bên dưới trồng cây bụi trên mái “để khách ngụ tại đây cảm thấy
cái đẹp, cái xanh từ mọi hướng”, ông giám đốc khách sạn nói vậy.
Hiện nay trên mái bằng các nhà cao tầng đều có những sản phẩm chuyên dùng để trồng
cây cỏ. Nó vừa là lá phổi công viên vừa làm mát những không gian bên dưới.

Ông Bằng ngạc nhiên đến tá hoả: “Mình không ngờ tầm nhìn của họ xa và rộng như vậy.
Thật cảm phục!” Phải chăng cái màu kim khí của mái tôn nó lạnh, dưới ánh mặt trời còn
ghê hơn – loá cả mắt. Bạn thử đứng đâu đó ngước nhìn hay ngó qua nóc nhà của phố
phường Sài Gòn sẽ thấy, những bancông, những bình chứa nước inox, những mái vòm
sắt thép… mà tê buốt cặp đồng tử. Làm tôi nhớ ở đầu thập niên 1980 của thế kỷ trước,
khi tham gia lực lượng Thanh niên xung phong, ông bạn Phạm Hữu, nay là hoạ sĩ ở Bà
Rịa - Vũng Tàu, buổi chiều cùng tôi vác cuốc lững thững ra về, đi phía sau có cô bạn
cùng nông trường gợi ý: “Anh ơi, giặt đi rồi đưa em mạng lại cho, mông rách rồi, lòi cả
quần đùi kìa!”. Ông Hữu đùa lạnh lùng: “Cám ơn em, ai nhìn phía sau thì ráng chịu, phía
trước anh thấy lành lặn là tốt rồi!” Một ý nghĩ thật vô cảm (?). Không. Thuở đó, quần
rách vá đùm vá chụp đầy đường và không vá cũng chẳng có sao! Ngay như thời nay
người ta còn cạo cho rách, nhà sản xuất còn cà cho sờn mới nên… mốt. Ấy nhưng ngày
nay, nhà cao cửa rộng, phố xá văn minh, mái nhà mà để “rách đít” e không ổn.
Để mái đầu xanh không bị… bạc
Bất luận nhà với hệ mái kiểu này, cọ kia, kiến trúc sư nặn óc “binh” nhà phố, tìm giải
pháp, tạo công năng tốt nhất có thể cho nội - ngoại thất Thì “cái mũ” trên cùng ngôi nhà
đó cũng là thành viên chứ chẳng phải – nó ở trên cao không ai thấy! Và, nó còn là thành
viên “đắc lực” nữa là đàng khác. Bởi ở đó, người ta có thể làm phòng dưới mái, làm
chuồng cu che hệ cầu thang đi lên, làm kho, làm phòng thờ… Ôi đủ cả, nhưng đều cần
được thể hiện đẹp, hữu ích. Công năng sử dụng tốt cho gia chủ đã đành, mà còn cần sạch
đẹp cho phố phường, cho những người bâng quơ như tôi… nhìn ngắm.

Sống trong vườn chớ không chỉ để nhìn ngắm
Từ những suy nghĩ đó, KS Nguyễn Văn Đực đã dẫn tôi đi tham quan những căn nhà của
ông thi công, có cái ông vừa thiết kế vừa thi công luôn. Ở đó, “tôi lấy độc trị độc”, KS
Đực nói thêm, chống thấm là căn bệnh ung thư của ngành xây dựng nên lấy nước để
chống thấm! Ra rằng, những công trình ấy, trên sân thượng ông đặt những đường gạch
làm gối, trên gối kê các tấm đan có đục lỗ làm thành một cái sàn. Rồi trải sỏi, cát và đất
lên trồng cây cỏ - tạo thành một sân vườn – trông tự nhiên, không chậu bình gì hết. KS
Đực cho biết, nước sẽ thoát xuống sàn chính ngôi nhà, luôn luôn làm mát nên cốt liệu
không bị co nhót, không gây nứt. Và những ngôi nhà này “đã xây trong hơn 15 năm qua
mà vẫn không bị thấm dột”, KS Đực khẳng định. Ngoài ra, ông còn thiết kế phòng giặt
nhỏ ngay trên sàn này để cho nước thải tuôn luôn xuống sàn chính, phụ lực làm mát.

Sao ông không sử dụng vào công năng khác mà làm vườn? – Công năng khác đã tính đủ
trong ngôi nhà và bị khống chế bởi cao độ xây dựng nên thiết kế vườn trong nhà phố vốn
chật hẹp ở đây là hợp lý; “một công mà hai việc – vừa chống thấm vừa có chỗ chơi!”, KS
Đực nói. Thì ra, nhà phố không vườn tược trước sau, đất hiếm đến ngã giá từng nén vàng
mà bèn “bứng” vườn lên sân thượng! Một cách chơi, một cách sống hay một cách nhìn về
cộng đồng? – Cả ba. Khi đó gia đình sẽ sống, sinh hoạt thực sự trong mảnh vườn thượng
đó chớ không phải cây kiểng để ngắm nhìn.
Nh
ững sản phẩm vỉ hay khay trồng cây cỏ đều có thể ứng dụng trên mái tôn, mái ngói

Trên là nỗ lực của KS Đực để vừa trị “ung thư” vừa có chỗ “chơi” cách nay khoảng hai
thập niên. Giờ thì không phải chịu tải nặng và thủ công như vậy nữa, thị trường đã hội đủ
những sản phẩm chuyên dụng thực hiện sân vườn cây hoa lá cỏ trên mái bằng, mái tôn,
mái vòm…; trên bãi cho xe đậu, bờ kè, vỉa hè… Đó là bề mặt, còn với tường đứng cũng
có hệ thống ứng dụng trồng cây xanh che chắn, tạo cảnh quan. Qua tìm hiểu các hệ thống
trồng cây cỏ trên công trình phố thị mà ở nhiều nước trên thế giới đã ứng dụng, ông Công
Bằng cho biết, trước đây, chính phủ Singapore đã tài trợ cho các công ty nghiên cứu sản
xuất những sản phẩm thiết dụng để xanh hoá phố thị bằng 50% giá trị phủ xanh nhà dân