Bài 15
Phong trào cách mạng ở Trung Quốc và ấn Độ (1918-1939)
I Mục tiêu bài học
1. Về kiến thức
- Nét chính của phong trào Ngũ Tứ-Sự hình mở đầu cho phong trào cách mạng dân
chủ ở Trung Quốc. Nét chính của phong trào cách mạng trong giai đoạn tiếp.
(Thập niên 20 và 30 của thế kỷ XIX)
- Nét chính của phong trào cách mạng ấn Độ. Từ đó hiểu được đặc điểm của phong
trào cách mạng ấn Độ là do giai cấp tư sản lãnh đạo mà đứng đầu là Đảng Quốc
đại.
2. Về tư tưởng
- Bồi đưỡng nhận thức đúng đắn về tính tất yếu của cuộc đấu tranh chống chủ
nghĩa đế quốc của các dân tộc bị áp bức giành độc lập.
- Nhận thức sụ mất mát, sụ hy sinh, khó khăn và gianh khổ của các dân tộc trên
cong đướng đấu tranh giành độc lập. Từ đó hiểu được giái trị vĩnh hằng của chân
lý:"Không có gì quý hơn độc lập, tự do".
3. Về kỹ năng
- Rèn kỹ năng phân tích tư liệu. Từ đó hiểu được bản chất, ý nghĩa của sự kiện lịch
sử.
- Rèn luyện kỹ năng so sánh, đối chiếu để hiểu được đặc điểm và bản chất của sự
kiện.
II. Thiết bị-tài liệu lịch sử:
- ảnh và tư liệu giới thiệu tiểu sử của Mao Trạch Đông, M.Ganđi.
- Đoạn trích "Cương lĩnh của Đảng Cộng sản Trung Quốc" (7/1922)
- Tư tưởng của Ganđi.
III. Gợi ý tiến trình tổ chức dạy học
1. Kiểm tra bài cũ:
- Câu hỏi 1: Nêu ngắn gọn các giai đoạn phát triển của Nhật Bản trong những năm
1918-1939?
- Câu hỏi 2: Quá trình quân phiệt hóa diễn ra ở Nhật Bản như thế nào? Nét khác
với Đức?

* Hoạt động 2: Làm việc cả lớp. Tự đọc SGK trang
83 để suy nghĩ và trả lời câu hỏi sau:
Nét chính của phong trào "Ngũ Tứ" (Nguyên nhân,
lực lượng tham gia, địa bàn, mục đích)
- Gọi HS trả lời, GV nhận xét và chốt ý.
 Nguyên nhân (Yếu tố bên trong là quyết định bất
công của các nước đế quốc, bên ngoài là ảnh hưởng
của cách mạng tháng Mười)
 Phong trào bắt đầu từ học sinh, sinh viên ở Bắc
Kinh sau đã lan nhanh chóng lôi cuốn lan ra
I. Phong trào các mạng ở
Trung Quốc (1919-1939)
1. Phong trào Ngũ Tứ và
sự thành lập Đảng Cộng
sản Trung Quốc
- Phong trào Ngũ Tứ
(4/5/1919)
- Học sinh, sinh viên lôi
khắp
 Nét mới và ý nghĩa của phong trào này?
- HS trả lời, tranh luận, bổ sung rồi GV chốt lại.
 Nét mới đó là lực lượng giai cấp công nhân tham
gia với vai trò nòng cốt (Trưởng thành và trở thành
lực lượng chính trị độc lập)
 Đó là mục tiêu đấu tranh chống đế quốc và phong
kiến. Không chỉ dừng lại chống phong kiến như cuộc
cách mạng Tân Hợi 1911 (Đánh đổ triều đình Mãn
Thanh)
 Đây chính là bước chuyển từ cách mạng dân chủ
kiểu cũ sang cách mạg dân chủ kiểu mới. Là mốc mở

22 tỉnh và 150 thành phố
trong cả nước
- Thắng lợi.
- Tháng 7/1921: Đảng
Cộng sản Trung Quốc ra
đời.
2. Chiến tranh Bắc Phạt
(1926-1927) và nội chiến
Quốc-Cộng (1927-1937)
thứ nhất đã diễn ra mà đỉnh cao là cuộc chiến tranh
Bắc Phạt (1926-1927) và cuộc nội chiến lần thứ hai
(Còn gọi là nội chiến Quốc-Cộng) (1927-1937)
+ Nhóm 1: Tóm tắt diễn biến chính của chiến tranh
Bắc Phạt.
+ Nhóm 2: Nêu nét chính của cuộc nội chiến
- Từng nhóm đọc SGK, tìm ý, thống nhất ý kiến.
Trình bày trên 1 trang giấy khổ A1.
- Học sinh khác bổ sung. Cuối cùng GV nhận xét và
chốt ý:
 Nhóm 1: Chiến tranh Bắc Phạt
+ 12/4/1927: Quốc dân Đảng tiến hành chính biến ở
Thượng Hải.
+ Tàn sát, khủng bố đẫm máu người Cộng sản.
1 tuần lễ, thành lập chính phủ Nam Kinh đến tháng
7/1927: Chính quyền rơi hoàn toàn vào tay Tưởng
Giới Thạch
+ Chiến tranh kết thúc.
 Nhóm 2: Sau chiến tranh Bắc Phạt, quần chúng
nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản đã tiến
hành cuộc đấu tranh chống chính phủ Quốc dân Đảng

Hằng, sông ấn gợi cho em nhớ hình ảnh nào về ấn
Độ? Tại sao ấn Độ là quê hương của đạo giáo lớn?
Vương trtiều Gúp ta? Thời kỳ phong kiến?
- Sau đó GV nhận xét, nhấn mạnh những nét đặc sắc
của ấn Độ thời Cổ-Trung đại rồi vào phần bài học.
Sau chiến tranh thế giới thứ nhất, cũng như Trung
Quốc và các nước ở Châu á, làn sóng đấu tranh chống
chủ nghĩa thực dân ngày càng sôi nổi, mạnh mẽ.
* Hoạt động 1: Làm việc độc lập
 GV nêu câu hỏi: Sau chiến tranh thế giới thứ nhất,
nguyên nhân nào đưa đến cuộc đấu tranh chống thưc
dân Anh ở ấn Độ ngày dâng cao?
- GV gọi HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ sung. Cuối
cung, GV chốt lại:
 Chiến tranh thế giới thứ nhất đẩy nhân dân ấn Độ
vào cảnh sống cung cực (Hậu quả của chiến tranh
Anh trút lên nhân dân ấn Độ)
 Sau chiến tranh, chính quyền Anh tăng cường bóc
lột ban hành đạo luật hà khắc gây ra những mâu
thuẫn giữa nhân dân ấn Độ và chính quyền thực dân
trở nên căng thẳng. Điều đó đã đưa đến làn sóng đấu
tranh chống thực dân Anh dâng cao khắp ấn Độ trong
những năm 1918-1922 và đặc biệt hậu qủ nặng nề của
cuộc khủng hoảng 1929-1933 lại làm bùng lên làn
sóng đấu tranh mới.
* Hoạt động 2: Làm việc nhóm, điền vào phiếu học
tập (Đơn vị bàn)
II. Phong trào độc lập
dân tộc ở ấn Độ (1918-
1939)

 Cuối 1925: Đảng Cộng sản ra đời nhưng trong bối
cảnh lịch sử ở ấn Độ, chính đảng công nhân chưa
nắm quyền lãnh đạo cách mạng giải phóng dân tộc.
Tại sao Đảng Quốc đại chủ trương đấu tranh bằng
hòa bình?
 Xuất phát từ tư tưởng của M.Gan-đi, gia đình ông
theo ấn Độ giáo. Thuộc phái Gia-in. Giáo lý của phái
được xây dựng trên hai nguyên tắc chủ yếu:
+ Ahimsa: Tránh làm điều ác, kiêng ăn thịt, tránh sát
hại sinh linh.
+ Satiagiaha: Kiên trì chân lý, kiên trì tin tưởng,
không dao động và mất lòng tin sẽ thực hiện mong
muốn.
+ 1929-1939: Phong trào bất hợp tác với thực dân
Anh do Gan-đi khởi xướng đã được mọi người ủng
hộ. ông là người nêu gương trước. Ông gửi trả phó
vương ấn Độ 2 tấm huy chương cùng tấm bài vàng
Nhóm 1:
- Đảng Quốc đại do
M.Gan-đi lãnh đạo.
- Hòa bình, không sử dung
bạo lực.
- Học sinh, sinh viên, công
nhân lôi cuốn mọi tầng lớp
tham gia.
- Tẩy chay hàng Anh,
không nộp.
- Sự lớn mạnh của giai cấp
công nhân đã đưa tới tháng
12/1925: Đảng Cộng sản

1/1935 Họi nghị Tuân Nghĩa-Mao Trạch Đông trở thành người lãnh đạo
7/1937
Nhật tiến hành chiến tranh, Quốc-Cộng hợp tác lần hai cùng kháng
chiến chống Nhật.
2. Câu hỏi: Nhận xét và so sánh điểm khác nhau giữa phong trào cách mạng Trung
Quốc với ấn Độ ?
- Người lãnh đạo.
- Hình thức đấu tranh.
-Dặn dò:
1. Trả lời câu hỏi 1; 2 trang 87.
2. Sưu tầm, giới thiệu về cuộc đời và hoạt động của Mao Trạch Đông và M.Gan-
đi.
3. Đọc bài 16.
Phụ lục
Phi u h c t p phong trào cách m ng n (1918-1939)ế ọ ậ ạ ấ Độ
1918-1922 1929-1939
1. Vai trò Đảng Quốc đại
lãnh đạo
2. Hình thức
đấu tranh
Hòa bình, không sử dụng bạo lực
3.Lực lượng
tham gia
Học sinh, sinh viên, công nhân. Lôi cuốn mọi tầng lớp tham gia.
4. Sự kiện
tiêu biểu
- Tẩy chay hàng Anh.
- Không nộp thuế
- 12/1925: Đảng Cộng sản ra
đời.