TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
**********
Tiểu luận ĐỀ TÀI:

“GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG VIỆT NAM TRƯỚC
XU THẾ TOÀN CẦU HOÁ HIỆN NAY”
Giảng viên hướng dẫn : TS Võ Minh Tuấn
Sinh viên thực hiện : Đỗ Thành Trung
Lớp : ĐH 21/6 THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG

1.1 Giá trị truyền thống là gì?
Theo nghĩa tổng quát nhất, truyền thống đó là những yếu tố của di tồn
văn hoá, xã hội thể hiện trong chuẩn mực hành vi, tư tưởng, phong tục tập
quán, thói quen lối sống và cách ứng sử của cộng đồng người được hình thành
trong lịch sử và đã trở nên ổn định, được truyền từ đời này sang đời khác và
được lưu giữ lâu dài.
Lịch sử cho thấy rằng truyền thống mang trong bản thân nó tính hai mặt
rõ rệt:
Một là: truyền thống góp phần suy tôn, giữ gìn những gì là quý giá, là
cốt cách, là nền tảng cho sự phát triển, cho sự vận động đi lên của cộng
đồng dân tộc. Xét từ mặt này thì truyền thống mang ý nghĩa giá trị tích cực,
là cái góp phần tạo nên sức mạnh, là chổ dựa không thể thiếu của dân tộc
trên đường đi tối tương lai.
Hai là: truyền thống đồng thời cũng còn là mảnh đất hết sức thuận lợi
cho sự dung dưỡng, duy trì và làm sống lại mặt bảo thủ, lạc hậu, lỗi thời khi
mà điều kiện và hoàn cảnh lịch sử đã thay đổi. Mặt thứ hai này có tác dụng
không nhỏ trong việc kìm hãm, níu kéo, làm chậm sự phát triển của một
quốc gia, dân tộc nào đó, nhất là khi quốc gia, dân tộc này hạn chế giao lưu
hoặc thi hành chính sách đóng cửa với thếi giới bên ngoài vì các lý do khác
nhau.

sống, truyền thống như là phương tiện để bảo tồn cuộc sống và truyền thống
như là sức mạnh định hướng phát tiển cuộc sống. Nói tóm lại, truyền thống
không thể được nhận thức ngoài văn cảnh cảu các giá trị bởi lẽ sự hình thành
của truyền thống cũng tuân theo mô hình giống như mô hình hình thành giá
trị.
1.3 Giá trị và giá trị truyền thống.
1.3.1 Những lý do phải quan tâm đến giá trị truyền thống nhân loại nói
chung và Châu Á nói riêng. Mặc dù giá trị và giá trị truyền thống không phải là đề tài mới nhưng
những điều mới mẽ được đặt ra ở đề tài này, lâu nay luôn chiếm vị trí đáng kể
trong các sinh hoạt học thuật. Ở đây hầu như lúc nào cũng có những vấn đề
xứng đáng được gọi là cấp bách hay là thời sự. Những vấn đề đó đương nhiên
rất cần phải tranh cãi về phương diện nhận thức và đòi hỏi phải được nghiên
cứu thật sâu trong các khoa học xã hội và các khoa học nhân văn.
Ngày nay, khi những tiến bộ về khoa học kỹ thuật và công nghệ đã đạt
tới mức vượt ra ngoài sự tưởng tượng của không ít người thì cùng với điều đó,
sự biến động của các xã hội cũng mạnh mẽ và nhanh chóng đến mức không
có cơ may nào mà lại không đi kèm với những nguy cơ. Bên cạnh những giá
trị văn minh to lớn mà con người được hưởng, những hiểm hoạ cũng rình rập
một cách thường trong tất cả các xã hội, nhất là các xã hội nghèo đói chậm
phát triển.
Hiện thời, mỗi khi đón nhận các thành tựu mới của nền văn minh, cái mà
con người buộc phải quan tâm trước hết là những giá trị của những thành tựu
đó chứ không phải là bản thân các thành tựu – những giá trị trực tiếp và
những giá trị tiềm ẩn, những giá trị tích cực và những giá trị phát sinh có thể
trở thành các phản giá trị, v.v… Những bài học kinh nghiệm của các xã hội
công nghiệp và thị trường, thái độ thiếu xây dựng của một vài lập trường sô
vanh lớn và nhỏ, những tình huống bi hài của các cộng đồng thiếu dân chủ và

ta đã có.
Hiện nay, quá trình hội nhập kinh tế thế giới thông qua làn sóng xuất
khẩu có khả năng làm năng động hoá các giá trị Việt Nam xưa nay vẫn xem
nặng về nghĩa, nhẹ về lợi, tạo nên sự cạnh tranh mới trong hệ thống giá trị dĩ
hoà vi quý. Nền văn hoá của người Việt không trọng thị sự buôn bán, cho nên
chưa xát lập được các tri thức về thị trường hiện đại nên khi tham gia hội
nhập trong nền kinh tế toàn cầu nó có thể được các quyền lực toàn cầu dạy
cho các bài học mới và cũng có thể bị các quyền lực thị trường ấy lấn lướt các
giá trị mà cả ngàn năm nhân dân ta mới tạo dựng được. Toàn cầu hoá các quan hệ kinh tế sẽ mang lại sự hưởng thụ các sản phẩm
vật chất và tinh thần của nhân loại với một giá rẽ hơn, một tiện nghi phong
phú hơn. Song sự tràn ngập của hàng hoá rất có khả năng làm tha hoá các
nhân cách, làm phá sản các quan hệ lao động, làm rối loạn mhiều giá trị xã
hội. Trên thực tế làn sóng xuất khẩu dồn dập đã tạo ra các tệ nạn làn hàng giả,
làn rối, làm ẩu mà hệ thống giá trị truyền thống nghiêm cấm. Có thể nói rằng
trước làn sóng xuất khẩu dồn dập, hệ thống giá trị của nền văn hoá truyền
thống chưa chuẩn bị kịp cho những thay đổi quá nhanh, quá xa lạ sẽ xảy ra
tình trạng gia tăng giá trị thì ít, các giá trị truyền thống bị phá vỡ, bị vượt bỏ
thì nhiều, nguy cơ cổ vật bị đánh cắp, nhân phẩm bị tha hoá, các phản giá trị
gia tăng là không thể tránh khỏi.
CHƯƠNG 2 GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG Ở VIỆT NAM TRƯỚC
XU THẾ TOÀN CẦU HOÁ

2.1 Nội dung và vị thế của giá trị truyền thống ở Việt Nam.
2.1.1 Giá trị truyền thống trong lịch sử phát triển dân tộc.
Trong suốt lịch sử phát triển của dân tộc cho đến cuối thế kỷ XIX, đầu
thế kỷ XX, các giá trị truyền thống của Việt Nam đã có một nội dung và vị
thế ổn định. Sự ổn định đó được quy định trực tiếp bởi tinh thần dân tộc với

đầu của thời kỳ mới xây dựng và phát triển đất nước sau hơn 100 năm bị mất
độc lập hoặc bị chia rẽ, hệ giá trị thời chiến tranh đã trở nên bất cập trước
nhiệm vị lịch sử mới của dân tộc, tất yếu hệ giá trị phải biến đổi và tìm ra vị
thế của nó rong bối cảnh mới – bối cảnh toàn cầu hoá.
2.1.2 Nội dung và vị thế của giá trị truyền thống ở nước ta.
Như đã đề cập ở trên chủ nghĩa yêu nước là một đặc trưng căn bản nhất
của giá trị truyền thống Việt Nam. Nó là sợi chỉ đỏ xuyên suốt sự biến đổi hệ
giá trị của dân tộc. Dù hệ giá trị có thay đổi như thế nào thì nó vẫn xoay quanh
cốt lõi tinh thần yêu nước đó. Tinh thần yêu nước là nhân tố quan trọng quy
định vị thế và nội dung các giá trị trong mỗi thời kỳ biến đổi căn bản của lịch
sử. Với toàn bộ tính quy định lịch sử hiện tại Việt Nam đang đi theo con đường phát triển dân tộc và Chủ Nghĩa Xã Hội trong điều kiện của hoà bình,
độc lập, thống nhất.
Cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, Việt Nam nằm trong thế bị động khi
chạm chán với các cuộc xâm chiếm phương Đông của các nước tư bản phương
Tây. Điều đó đã dẫn đến sự khủng hoảng về giá trị kéo dài gần nữa thế kỷ. Do
yêu cầu đấu tranh và giành lại và bảo vệ độc lập dân tộc, các giá trị truyền
thống đã biến đổi sâu sắc. Các giá trị cơ bản của dân tộc được tiếp tục thừa
nhận và phát huy như tinh thần yêu nước, tình đoàn kết dân tộc, các giá trị đạo
đức như khiêm tốn, thật thà, chí công vô tư… Những giá trị đó được kết hợp
với các giá trị mới như tinh thần dân chủ, quyền bình đẳng, tinh thần cộng sản
chủ nghĩa, tinh thần làm chủ xã hội… tạo nên một hệ giá trị mới. Còn các giá
trị Nho giáo cũ không được thừa nhận về mặt chính thống nhưng thực chất chỉ
bị che phủ và bị giảm vai trò nhưng vẫn tác động ngấm ngầm trong nhân dân :
Nho giáo với tình cách là học thuyết chính trị – đạo đức luôn đề cao tính thiện
con người, dù bị biến đổi theo thời gian và bị chi phối bởi hoàn cảnh lịch sử,
hệ tư tưởng… nhưng đó vẫn là chuẩn mực đạo đức trong ý thú của mọi người;
tục thờ cúng tổ tiên của người Việt kết hợp với đạo đức Nho giáo đã hình

nhất trong đa dạng, có thể nói bản sắc của văn hoá Việt Nam chính là sự hoà
đồng bao dung trong cách tiếp cận văn hoá. Vì vậy trước xu thế toàn cầu hoá
hiện nay, chúng ta phải biết phát huy những giá trị văn hoá truyền thống và có
những bước đi thích hợp cho quá trình hội nhập của mình: tránh việc bế quan
toả cảm như trước đây mà ông cha ta đã từng làm mà phải mở rộng giao lưu
với các nước trên thế giới cả về văn hoá lẫn kinh tế nhưng phải đảm bảo là vẫn
giữ vừng bản sắc truyền thống lâu đời của dân tộc ta…
Ngày nay Đảng Cộng Sản Việt Nam đã thực hiện chính sách Việt Nam
muốn là bạn và đối tác với tất cả các nước trên thế giới. Đây là sự chuyển đổi
của một trong những giá trị truyền thống của Việt Nam. Đảng đã thực hiện
chính sách đổi mới, mở cửa, xoá bỏ cơ chế tập trung, quan liêu bao cấp, thực
hiện chính sách hoạch toán kinh tế, cơ chế thị trường làm cho đời sống nhân dân không ngừng cải thiện, tình hình an ninh đựoc giữ vững… Tuy nhiên bên
cạnh đó quá trình toàn cầu hoá về kinh tế cộng với sự bùng nổ về thông tin, sự
du nhập tràn lan của các loại hình văn hoá… đã tạo ra một môi trường mới,
những công cụ mới như : internet, điện thoại di động… tạo cho con người có
những điều kiện để tiếp nhận thông tin một cách cập nhật nhưng nếu không
biết chọn lọc thì chúng ta sẽ bị chết đuối trong chính bể thông tin đó. Trong
lĩnh vực văn hoá, toàn cầu hoá đưa lại cho các dân tộc những tinh hoa văn hoá
của nhân loại nhưng đồng thời cũng đưa đến những mặt tiêu cực, mặt trái của
nó. Vậy, vấn đề là chúng ta phải biết chọn lọc và tiếp thu như thế nào cho hợp
lý vì ở đây vai trò quyết định chính la con người.
2.3 Giữ vững giá trị truyền thống ở Việt Nam trước xu thế toàn cầu
hoá
2.3.1 Xu thế toàn cầu hoá hiện nay – một thách thức đối với giá trị
truyền thống dân tộc
Toàn cầu hoá là một xu thế khách quan, vượt ra khỏi phạm vi một quốc
gia, trở thành xu thế chung của thế giới, lôi cuốn ngày càng nhiều nước tham

những cơ hội mới để phát triển (sự phát triển của khoa học công nghệ như vũ
bảo đạt được những thành tựu kỳ diệu, đưa lại năng suất lao động gấp trước
nhiều lần, những tiện lợi nhiều mặt về thông tin, đi lại, hưởng thụ, hợp tác…
làm con người cảm thấy gần nhau hơn phụ thuộc vào nhau hơn) nhưng đồng
thời đi kèm với nó cũng không ít khó khăn (văn hoá tư tưởng cũ đang sống
bình yên khi có văn hoá tư tưởng mới đến tất yếu sẽ sảy ra đụng độ… ) cho
nên phân biệt thế nào là cơ hội, thế nào là nguy cơ là một vấn đề khó, biến cái
đang diễn thành cơ hội để lợi dụng càng khó hơn. Bởi vậy nguy cơ và cơ hội
cá thể tồn tại bên nhau, đan xen nhau, có khi lại là nguyên nhân của nhau.
Đứng ngoài chúng ta khó có thể nhận biết, chỉ có xông vào với một sự sáng
suốt và quyết tâm mới chiếm được cái này và loại được cái kia, mới có thể
bảo tồn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc, những giá trị truyền thống dân
tộc. Trước xu thế toàn cầu hoá văn hoá Việt Nam có cơ hội để thẩm định lại
mình, có điều kiện để tiếp xúc, thử nghiệm và lựa chọn các văn hoá khác. Kết
quả sẽ như thế nào là phụ thuộc vào sự nhìn nhận của chủ thể văn hoá – con
người Vịêt Nam trước các hiện tượng mới mẽ đầy thách thức và chông gai
của thế giới, của đất nước.
2.3.2 Chủ động đón nhận thách thức của toàn cầu hoá để hội nhập với
thế giới, đưa giá trị truyền thống dân tộc di lên một bước
Trong lịch sử dân tộc Việt Nam đã nhiều lần gặp thách thức, có thách
thức từ phía thiên nhiên: hạn hán, bão lụt…, có thách thức từ phía xã hội: nạn
ngoại xâm, các cuộc cát cứ chia rẽ đất nước… và nhiều lần dân tộc ta đã vượt
qua nhờ đó mà giữ gìn được sự sinh tồn và phát triển nhưng cũng đã có nhiều
lần dân tộc ta không vượt qua được thử thách như chủ trương cải cách để phù
hợp với trào lưu thế giới ở thế kỷ XIX không trở thành hiện thực. Tất cả các sự
việc thành công hay thất bại đều có ý nghĩa của một bài học đối với thách thức
được coi là chưa chừng có đối với chúng ta – xu thế toàn cầu hoá hiện nay và

Toàn cầu hoá như một dòng nước lớn đang lan truyền khắp mọi miền đất
của hành tinh. Đứng trong đó thì phải bơi theo nó, có bản lĩnh sẽ không sợ
chết chìm, có sự thông minh sẽ sáng tạo sẽ trạnh thủ được nhiều sơ hội, tránh
được khỏi nhiều nguy cơ. Giá trị truyền thống và giá trị hiện đại dân tộc có thể
qua đây mà được giữ gìn, nâng cao va phong phú hoá.

KẾT LUẬN

Là một nước có nền kinh tế đang ở trình độ kém phát triển, hơn bao giờ
hết chúng ta phải xem công nghiệp hoá hiện đại hoá là nhiệm vụ bức bách của
toàn xã hội. Sự phụ thuộc của nền kinh tế nước ta vào nguồn vốn, đầu tư khoa
học kỹ thuật hiện đại của các nước phát triển buộc chúng ta không ngừng đề
TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Huỳnh Thái Vinh, Những vấn đề văn hoá Việt Nam đương đại (Tập
1 & 2),NXB Khoa học xã hội.
2. Đặng Hữu Toàn, Chủ nghĩa Mác – Lênin và công cuộc đổi mới ở
Việt Nam, NXB Chính trị quốc gia, 2002
3. Nguyễn Phú Trọng, Vì một nền văn hoá dân tộc hiện đại, NXB Văn
hoá thông tin.
4. Nguyễn Trọng Chuẩn – Nguyễn Văn Huyên, Giá trị truyền thống
trước thách thức của toàn cầu hoá, NXB Chính trị quốc gia.