1
Dự báo trong kinh doanh
(Business Forecasting)
Khoa Kinh tế Phát triển
1A Hoàng Diệu, Phú Nhuận
Website: www.fde.ueh.edu.vn
Phùng Thanh Bình
1. Giớithiệu
2. Các bướcthựchiện
3. Mô hình cộng tính
4. Mô hình nhân tính
PHÂN TÍCH THÀNH TỐ
2
Phùng Thanh Bình
z NguyễnTrọng Hoài (2001): Mô hình hóa và Dự
báo chuỗithời gian trong kinh doanh & kinh tế,
Chương 5.
z J.Holton Wilson & Barry Keating, (2007),
Business Forecasting With Accompanying Excel-
Based ForecastXTM Software, 5
th
Edition,
Chapter 6.
z John E.Hanke & Dean W.Wichern, (2005),
Business Forecasting, 8
th
Edition, Chapter 5.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Phùng Thanh Bình
GIỚI THIỆU
z Thành phầncủamộtchuỗithời gian:

t
= Tr
t
+ Cl
t
+ Sn
t
+ I
t
o Mô hình nhân tính: Xem chuỗithờigiannhư tích của
các thành phần
• Y
t
= Tr
t
× Cl
t
× Sn
t
× I
t
Phùng Thanh Bình
GIỚI THIỆU
z Rất khó xử lý yếutố chu kỳ củamộtchuỗithời
gian vì các chu kỳ có thểđượcxácđịnh từ dữ liệu
lịch sử cả vềđộdài (năm) và độ lớn
z Để đơngiảnngườitathường giảđịnh chu kỳ là
mộtphầncủayếutố xu thế
z Thường chỉ xét 3 yếutố Tr
t

theo thời gian (xem đồ thị)
z Giả sử ta có mô hình cộng tính như sau:
ttttt
εClSnTrY
+
+
+
=
Phùng Thanh Bình
6
Phùng Thanh Bình
MÔ HÌNH CỘNG TÍNH
z Các bướcthựchiện
o Bước1: Loạibỏ dao động ngắnhạnbằng cách tính
MA
t
và CMA
t
• NếuL lẻ: Chỉ cần tính MA
t
• NếuL chẵn: Tính CMA
t
CMA
t
= Tr
t
+ Cl
t
o Bước2: TínhSn
t

A
L
1j
j
∑
=
=
A - Sn Sn
j
j
=
Phùng Thanh Bình
MÔ HÌNH CỘNG TÍNH
z Các bướcthựchiện
o Bước5: Táchyếutố mùa vụ ra khỏidữ liệugốcbằng
cách lấydữ liệugốcY
t
trừđi ướclượng mùa vụ tương
ứng Sn
j
t
o Bước6: Hồi quy hàm xu thếđốivớiY’
t
(lưuý việc
chọndạng hàm hồiquythíchhợpnhấtvớichuỗiY’
t
)
j
tt
'

o Thứ ba: Tính chỉ số Theil U
o Ngoài ra, có thể so sánh vớicácmôhìnhdự báo
khác thông qua các tiêu chí thống kê đ lường độ
chính xác dự báo
9
Phùng Thanh Bình
MÔ HÌNH CỘNG TÍNH
z Khoảng tin cậy
o Sử dụng sai số củamôhìnhhồi quy Y’
t
để xác định
khoảng tin cậycho
ε
t
chinh)dieuso(HeStY
ˆ
eα/2t
×±
(
)
()
∑
∑
−
−
++=
n
t
t
tt

×
×
×
=
t
MÔ HÌNH NHÂN TÍNH
11
Phùng Thanh Bình
MÔ HÌNH NHÂN TÍNH
z CÁCH 2:
o Bước1: Loạibỏ dao động ngắnhạnbằng cách tính
MA
t
và CMA
t
• NếuL lẻ: Chỉ cần tính MA
t
• NếuL chẵn: Tính CMA
t
CMA
t
= Tr
t
×Cl
t
o Bước2: TínhSn
t
×ε
t
• Sn

Sn
L
A
A Sn Sn
j
j
×=
MÔ HÌNH NHÂN TÍNH
12
Phùng Thanh Bình
z CÁCH 2:
o Bước5: Táchyếutố mùa vụ ra khỏidữ liệugốcbằng
cách lấydữ liệugốcY
t
chia cho ướclượng mùa vụ
tương ứng Sn
j
t
o Bước6: Hồi quy hàm xu thếđốivớiY’
t
(lưuý việc
chọndạng hàm hồiquythíchhợpnhấtvớichuỗiY’
t
)
j
tt
'
t
Sn Y Y ÷=
MÔ HÌNH NHÂN TÍNH

t
t
t
CMA
Y
SF =
Phùng Thanh Bình
MÔ HÌNH NHÂN TÍNH
z CÁCH 3:
o Bước4: Tínhhệ số chu kỳ CF
t
o Bước5: Tínhchỉ số mùa SI (Seasonal index)
t
t
t
CMAT
CMA
CF =
j
n
1t
j
t
j
t
n
SF
SI
∑
=