Bài tiểu luận môn
thanh tra và kiểm
toán môi trường
1
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN CHUNG
I. Khái quát chung về thanh tra:
1. Khái niệm:
Thanh tra là sự xem xét, đánh giá và xử lý việc thực hiện pháp luật của tổ
chức, cá nhân do tổ chức, người có thẩm quyền thực hiện theo trình tự pháp luật
quy định nhằm phục vụ cho hoạt động quản lý nhà nước, bảo vệ lợi ích nhà
nước, quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể quyền sở hữu công nghiệp và tổ
chức, cá nhân khác.

2. Mục đích của thanh tra:
Mục đích hoạt động thanh tra nhằm phát hiện sơ hở trong cơ chế quản lý,
chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền biện
pháp khắc phục; phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi vi phạm pháp luật; giúp
cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy định của pháp luật; phát huy nhân
tố tích cực; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước;
bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá
nhân.
3. Nguyên tắc của hoạt động thanh tra:
Để công tác thanh tra đạt hiệu quả cao, cần đảm bảo những nguyên tắc
sau:
- Tuân theo pháp luật; bảo đảm chính xác, khách quan, trung thực, công
khai, dân chủ, kịp thời.
- Không trùng lặp về phạm vi, đối tượng, nội dung, thời gian thanh tra
giữa các cơ quan thực hiện chức năng thanh tra.
- Không làm cản trở hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức, cá nhân
là đối tượng thanh tra.
2

I. Thực trạng công tác thanh tra việc thực hiện pháp luật bảo hiểm xã
hội tại các doanh nghiệp cổ phần trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.
1. Một vài nét về chính sách bảo hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh Thanh
Hóa:
Thanh Hóa là tỉnh có đối tượng hưởng chính sách bảo hiểm xã hội lớn so
với các tỉnh, thành phố trong cả nước. Dưới sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng,
chính quyền, bảo hiểm xã hội Việt Nam, cán bộ công chức bảo hiểm xã hội tỉnh
Thanh Hóa đã tổ chức thực hiện có hiệu quả các chính sách bảo hiểm xã hội đạt
được những kết quả đáng khích lệ. Đó là: Đến 31/5/2012, toàn tỉnh có 204.547
người tham gia bảo hiểm xã hội, tăng 2,7% so với đầu năm; số thu bảo hiểm xã
hội đạt 904 tỷ đồng, tăng 56% so với cùng kỳ năm 2011; công tác giải quyết
hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội cho người lao động được thực hiện đầy đủ,
kịp thời và chính xác; công tác chi trả tiền lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội
được thực hiện kịp thời, đầy đủ và an toàn với số tiền đã chi trong 5 tháng đầu
năm 2012 là gần 2.000 tỷ đồng; công tác cấp sổ bảo hiểm xã hội cho người lao
động đạt 99,2% … Song, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác triển khai
thực hiện các chính sách bảo hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh thời gian qua vẫn còn
nhiều hạn chế. Tình trạng trốn, nợ đọng bảo hiểm xã hội của người lao động tại
các công ty, doanh nghiệp vẫn tiếp diễn nhiều và trở nên phổ biến. Theo số liệu
thống kê, hiện nay tỉnh Thanh Hóa có hơn 6.000 cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp
tham gia đóng bảo hiểm xã hội cho 171.751 lao động. Tình trạng trốn, đóng
không đúng, không đủ và nợ đọng tiền bảo hiểm xã hội naỳ đã làm ảnh hưởng
trực tiếp đến đời sống của hàng nghìn lao động, gây thất thoát quỹ bảo hiểm xã
hội.
4
2. Thực trạng công tác thanh tra việc thực hiện pháp luật bảo hiểm xã
hội tại các doanh nghiệp cổ phần trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.
2.1.Xây dựng lực lượng:
Trước thực tế đang diễn ra, để chấn chỉnh tình hình, Thanh tra Chính phủ
và Thanh tra tỉnh Thanh Hóa đã tiến hành nhiều cuộc thanh tra, kiểm tra ở các

7.000 doanh nghiệp đăng ký hoạt động, nhưng chỉ có 1.947 doanh nghiệp tham
gia đóng BHXH cho người lao động (chiếm 26%). Trong số 1.947 doanh nghiệp
tham gia đóng BHXH có 655 đơn vị đóng không đúng, không đủ và nợ đọng
tiền BHXH của người lao động trong thời gian dài với tổng số tiền hơn 76 tỷ
đồng. Trong đó có 515 doanh nghiệp cổ phần nợ đóng BHXH với hơn 60 tỷ
đồng, còn lại là doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước
ngoài.
Thanh tra công tác thu BHXH, hầu hết các doanh nghiệp cổ phần đều có
đông công nhân, lao động làm việc nên số tiền đóng BHXH được trích từ 7%
mức lương đóng BHXH của người lao động, do đó doanh nghiệp chiếm dụng số
tiền đóng BHXH cho người lao động lên tới hàng chục, hàng trăm triệu
đồng/tháng để đầu tư sản xuất, kinh doanh, sinh lợi nhuận – trong bối cảnh
nguồn vốn vay bị hạn chế. Khi bị ngành BHXH nhắc nhở thì doanh nghiệp khất
lần, trì hoãn, thậm chí đối phó bằng nhiều hình thức khác nhau. Cụ thể một số
doanh nghiệp:
Tính đến tháng 4 – 2011, đoàn thanh tra đã phối hợp với bảo hiểm xã hội
huyện Thọ Xuân tiến hành kiểm tra, thanh tra. Qua thanh tra phát hiện Công ty
Cổ phần Xây dựng Thủy lợi Giao thông Lam Kinh đã không đóng BHXH cho
38 lao động với số tiền trên 422 triệu đồng, tương đương với 17 tháng nợ đọng.
Tuy đoàn thanh tra đã thường xuyên đôn đốc, nhắc nhở nhưng công ty này vẫn
không thực hiện nghĩa vụ và trách nhiệm của mình, cố tình chây ỳ. Tháng
12/2011, Bảo hiểm Xã hội huyện Thọ Xuân đã làm hồ sơ khởi kiện công ty này
ra toà để bảo vệ quyền lợi BHXH cho người lao động. Công ty Cổ phần Xây
dựng Thủy lợi Giao thông Lam Kinh phải hoàn trả toàn bộ số tiền nợ BHXH
6
cho Bảo hiểm Xã hội huyện Thọ Xuân (trên 422 triệu đồng), đồng thời nộp án
phí 20 triệu đồng.
Bên cạnh đó, Đoàn thanh tra cũng tiến hành thanh tra toàn diện, xem xét
sai phạm để lập hồ sơ truy cứu trách nhiệm đối với chủ sử dụng lao động tại
Tổng Công ty cổ phần Xây dựng và Thương mại Hưng Đô (Thiệu Hóa), đã

hiện và giải quyết được triệt để tình trạng nợ đọng, trốn đóng BHXH. Một số
doanh nghiệp cổ phần sau khởi kiện đã cam kết đóng tiền nợ BHXH của người
lao động cho cơ quan BHXH, nhưng chuyển biến này chưa thực sự tích cực vì
doanh nghiệp trả nợ cũ nhưng lại nợ mới. Chỉ riêng trên địa bàn thành phố
Thanh Hóa vẫn còn rất nhiều doanh nghiệp cổ phần nợ BHXH kéo dài với tổng
số tiền lên đến hàng chục tỷ đồng. Bỉm Sơn, Quảng Xương, Hoằng Hóa, Như
Xuân, Thọ Xuân …cũng là những địa phương có nhiều doanh nghiệp cổ phần
nợ BHXH với số lượng lớn, kéo dài. Hàng nghìn người lao động vẫn không
được hưởng quyền được tham gia BHXH do các chủ doanh nghiệp cố tình vi
phạm pháp luật.
II. Nguyên nhân của những vi phạm pháp luật về bảo hiểm xã hội:
1. Nguyên nhân từ công tác thanh tra:
Một mặt, do lực lượng thanh tra còn thưa thớt, thường là theo đợt và số
lượng các đoàn thanh tra, kiểm tra thường ít bởi vậy doanh nghiệp dễ đối phó
hơn mặt khác tỉ lệ thanh tra kiểm tra ít cũng chậm phát hiện được các doanh
nghiệp vi phạm hoặc khi phát hiện ra thì thành nợ khó đòi.
Mặt khác, các cán bộ thanh tra đôi khi cả nể, chưa dứt khoát, còn nương
tay với một số doanh nghiệp vi phạm. Đó là chưa kể tới những cán bộ thanh tra
vì tư lợi mà nhận phong bì của doanh nghiệp. Hiện tượng này dẫn đến tình trạng
các doanh nghiệp dù có vi phạm cũng không sợ vì đã có biện pháp để giải quyết.
2. Nguyên nhân từ phía các doanh nghiệp:
Việc vi phạm pháp luật bảo hiểm xã hội có thể xem là một cách chiếm
dụng vốn hợp lý và dễ nhất mà các doanh nghiệp trên đang tận dụng triệt để.
Mặc dù biết trốn đóng BHXH là vi phạm pháp luật, song vì lợi nhuận, nhiều
doanh nghiệp đã không thực hiện, tìm mọi cách bao biện trốn đóng, nợ đọng và
chậm đóng. Trong khi đó, không ít doanh nghiệp có năng lực tài chính, sản xuất
8
kinh doanh có hiệu quả, tham gia hoạt động xã hội từ thiện với số tiền lớn, được
khen tặng, vinh danh các danh hiệu… nhưng lại không quan tâm đến quyền lợi
BHXH cho người lao động, chiếm dụng tiền đóng BHXH của người lao động sử

BÀN TỈNH THANH HÓA.
I. Biện pháp
1. Đối với công tác thanh tra.
Trước hết, tiếp tục đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra tới từng đơn vị,
doanh nghiệp. Giải pháp này nhằm phát hiện kịp thời các đơn vị, doanh nghiệp
trốn đóng, chậm đóng, nợ đọng và mới thành lập chưa tham gia BHXH cho
người lao động để có tác động kịp thời hạn chế tối đa hiện tượng trên. Tuy
nhiên, để biện pháp này mang lại hiệu quả cao cần có sự phối hợp chặt chẽ với
BHXH tỉnh xây dựng quy trình thanh tra, kiểm tra các đơn vị sử dụng lao động
vi phạm pháp luật cụ thể, sau đó tổng hợp báo cáo kết quả thanh tra, kiểm tra
các đơn vị sử dụng lao động vi phạm pháp luật. Sự phối hợp giữa các cơ quan
ban ngành là thực sự cần thiết. Khi sự phối hợp của các bên nhịp nhàng thì có
thể hạn chế được những tồn tại và phát huy được năng lực công tác.
Tăng cường hiệu quả hoạt động thanh tra bằng cách cán bộ thanh tra làm
tốt hơn nữa vai trò tham mưu, giúp UBND cùng cấp thực hiện tốt công tác khảo
sát, lập kế hoạch thanh tra; bảo đảm hoạt động thanh tra, kiểm tra toàn diện
nhưng không bị chồng chéo; mục đích của hoạt động này là tạo điều kiện cho
các cơ quan tổ chức và doanh nghiệp hoạt động và phát triển theo đúng hướng,
đúng pháp luật. Khi tiến hành thanh tra, kiểm tra phải lấy pháp luật làm căn cứ
để đánh giá tính hợp kiến, hợp pháp, đồng thời phải có quan điểm lịch sử, cụ
thể, trên cơ sở tình hình thực tế ở tỉnh mà đánh giá đúng mức tính hợp lý trong
hoạt động của đối tượng thanh tra, kiểm tra. Kết luận thanh tra, kiểm tra phải
thật cụ thể, chính xác, bảo đảm cả tính hợp pháp, hợp lý và có căn cứ thực hiện.
Tiếp đến, tập trung xây dựng ngành Thanh tra trong sạch, vững mạnh.
Hơn lúc nào hết, ngành Thanh tra phải thật sự trong sạch, vững mạnh. Nâng cao
chất lượng thanh tra, kiểm tra kiện toàn và nâng cao chất lượng của cán bộ thanh
10
tra kiểm tra về BHXH. Cán bộ thanh tra phải là lực lượng trung thành, tận tụy,
gương mẫu, liêm khiết. Cần chọn lọc những người đủ đức đủ tài để làm công tác
thanh tra kiểm tra. Xử lí nghiêm minh những trường hợp cán bộ thanh tra nhận

Nâng cao mức tiền phạt. Trên thực tế mỗi lần vi phạm pháp luật BHXH
doanh nghiệp chỉ bị phạt tối đa không quá 30 triệu đồng. Số tiền nộp phạt này
không quá lớn so với một doanh nghiệp hoạt động bình thường, họ sẵn sàng nộp
phạt và không đóng BHXH. Vì vậy cần nâng cao mức tiền phạt để tạo áp lực và
mang tính răn đe các doanh nghiệp vi phạm.
Nâng cao mức lãi chậm đóng, nợ đóng BHXH. Theo quy định của pháp
luật, mức phạt doanh nghiệp quá nhẹ, lãi nợ đọng tiền BHXH được tính tại thời
điểm này là 14,2%/năm bằng 70% lãi suất doanh nghiệp vay ngân hàng. Vì vậy,
việc nâng cao mức lãi chậm đóng, nợ đóng BHXH sẽ góp phần hạn chế thực
trạng nợ đọng BHXH của các doanh nghiệp bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp
chính đáng cho người lao động.
Kiện doanh nghiệp ra tòa nếu mức vi phạm nặng và vi phạm nhiều lần.
Hàng quý, thống kê danh sách doanh nghiệp và số nợ chuyển ngành chức năng
theo dõi và có kế hoạch thanh tra, kiểm tra xử lý vi phạm theo quy định của
pháp luật. Những doanh nghiệp cố tình không khắc phục, cơ quan BHXH làm
hồ sơ khởi kiện ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền sau khi có Quyết định xử
phạt vi phạm hành chính của Chủ tịch UBND tỉnh. Đây có thể coi là biện pháp
mạnh nhất và khiến doanh nghiệp sợ nhất vì khi doanh nghiệp bị khởi kiện ra
tòa tất nhiên sẽ ảnh hưởng tới uy tín, thương hiệu, sản xuất kinh doanh.
II. Kiến nghị:
Để góp phần hoàn thiện công tác thanh tra việc thực hiện pháp luật về bảo
hiểm xã hội tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa em xin có một số
kiến nghị sau:
Kỉ luật nghiêm minh đối với những cán bộ thanh tra không làm tròn chức
trách, nhiệm vụ của mình ảnh hưởng xấu đến công tác điều tra các vi phạm pháp
luật về BHXH.
12
Bên cạnh công tác thanh tra, kiểm tra BHXH tỉnh cần tiếp tục bám sát đôn
đốc, nhắc nhở đơn vị, doanh nghiệp thực hiện đúng cam kết. Đối với những đơn
vị, doanh nghiệp vẫn tiếp tục vi phạm pháp luật BHXH, UBND tỉnh có thể