HC VIN CÔNG NGH BU CHÍNH VIN THÔNG QUN TR TÀI CHÍNH
(Dùng cho sinh viên h đào to đi hc t xa)
Lu hành ni b HÀ NI - 2007
biên son các chng IV, V, VI, VII, VIII, IX , X, TS Nguyn Vn Tn biên son các chng I,
II, III Mi chng đc kt c
u thành 4 phn : phn gii thiu nhm gii thiu khái quát ni
dung ca chng; phn ni dung đc biên son theo trình t, kt cu, ni dung ca môn hc mt
cách chi tit, c th, vi nhng ví d minh ho thc t d hiu; phn tóm tt ni dung nhm nêu
bt nhng khái nim c bn, nhng ni dung ct yu ca chng; phn câu h
i và bài tp ôn tp
có đáp án kèm theo giúp sinh viên luyn tp nhm cng c kin thc đã hc.
Mc dù rt c gng đ hoàn thành tài liu này vi ni dung, kt cu hp lý và khoa hc, đáp
ng nhu cu đào to trong giai đon mi. Song do tài liu đc biên son ln đu nên không tránh
khi thiu sót, chúng tôi rt mong nhn đc nhiu ý kin đóng góp ca bn đc, sinh viên và các
ging viên.
Xin chân thành cm n!
Tác gi biên son THS. V QUANG KT (Ch biên)
TS. NGUYN VN TN Chng I: Tng quan v qun tr tài chính doanh nghip
1
CHNG I
TNG QUAN V QUN TR TÀI CHÍNH
DOANH NGHIP GII THIU
doanh nghip hot đng (đi vi các doanh nghip nhà nc) và doanh nghip thc hin các
ngha v tài chính đ
i vi nhà nc nh np các khon thu và l phí v.v
- Quan h gia các doanh nghip đi vi các ch th kinh t khác nh quan h v mt thanh
toán trong vic vay và cho vay vn, đu t vn, mua hoc bán tài sn, vt t, hàng hoá và các dch
v khác.
Chng I: Tng quan v qun tr tài chính doanh nghip
2
- Quan h trong ni b doanh nghip, đc th hin trong doanh nghip thanh toán tin
lng, tin công và thc hin các khon tin thng, tin pht vi công nhân viên ca doanh
nghip; quan h thanh toán gia các b phn trong doanh nghip, trong vic phân phi li nhun
sau thu ca doanh nghip; vic phân chia li tc cho các c đông, vic hình thành các qu ca
doanh nghip
T nhng vn đ trên có th rút ra:
-
Tài chính doanh nghip là quá trình to lp, phân phi và s dng các qu tin t phát sinh
trong quá trình hot đng ca doanh nghip nhm góp phn đt ti các mc tiêu ca doanh
nghip. Các hot đng có liên quan đn vic to lp, phân phi và s dng các qu tin t thuc
các hot đng tài chính ca doanh nghip.
- Các quan h kinh t phát sinh gn lin vi vic to lp, phân phi và s d
ng các qu tin
t ca doanh nghip hp thành các quan h tài chính ca doanh nghip. T chc tt các mi quan
h tài chính trên cng nhm đt ti các mc tiêu hot đng ca doanh nghip.
b. Qun tr tài chính ca doanh nghip.
Qun tr tài chính doanh nghip là vic la chn và đa ra các quyt đnh tài chính, t chc
thc hin các quyt đnh đó nhm đt đc mc tiêu hot đng tài chính ca doanh nghip, đó là
ti đa hoá li nhun, không ngng làm tng giá tr doanh nghip và kh nng cnh tranh ca
doanh nghip trên th trng.
Qun tr tài chính có quan h cht ch vi qun tr doanh nghi
Chng I: Tng quan v qun tr tài chính doanh nghip
3
- Qun tr tài chính doanh nghip đc hình thành đ nghiên cu, phân tích và s lý các mi
quan h tài chính trong doanh nghip, hình thành nhng công c qun lý tài chính và đa ra
nhng quyt đnh tài chính đúng đn và có hiu qu.
1.1.2. Các quyt đnh ch yu ca qun tr tài chính doanh nghip.
a. Quyt đnh đu t
Quyt đnh đu t là nhng quyt đnh liên quan đn: (1) tng giá tr tài sn và giá tr tng
b phn tài sn( Tài sn lu đng và tài sn c đnh) cn có và (2) mi quan h cân đi gia các
b phn tài sn trong doanh nghip. C th có th lit kê mt s quyt đnh v đu t nh sau:
- Quyt đnh đu t tài sn l
u đng bao gm: quyt đnh tn qu, quyt đnh tn kho, quyt
đnh chính sách bán chu hàng hoá, quyt đnh đu t tài chính ngn hn.
- Quyt đnh đu t tài sn c đnh bao gm: quyt đnh mua sm tài sn c đnh mi, quyt
đnh thay th tài sn c đnh c, quyt đnh đu t d án, quyt đnh đu t tài chính dài h
n.
- Quyt đnh quan h c cu gia đu t tài sn lu đng và tài sn c đnh, bao gm: quyt
đnh s dng đòn by hot đng, quyt đnh đim hoà vn.
Quyt đnh đu t đc xem là quyt đnh quan trng nht trong các quyt đnh tài chính
doanh nghip vì nó to ra giá tr cho doanh nghip. Mt quyt đnh đu t đ
úng s góp phn làm
gia tng giá tr ca doanh nghip, qua đó gia tng giá tr tài sn cho ch s hu. Ngc li, mt
quyt đnh đu t sai s làm tn tht giá tr doanh nghip, do đó s làm thit hi tài sn cho ch
doanh nghip.
b. Quyt đnh v ngun tài tr
Quyt đnh ngun tài tr gn lin vi quyt đnh la chn loi ngun vn nào cung cp cho
vic mua sm tài sn, nên s dng vn ch s hu hay vn vay, nên dùng vn vay ngn hn hay
dài hn. Ngoài ra quyt đnh v ngun vn còn xem xét mi quan h gia li nhun đ li tái đu
t và li nhun đc phân chia cho các c đông d
1.1.3. Vai trò ca qun tr tài chính doanh nghip.
Qun tr tài chính doanh nghip có vai trò to ln trong hot đng kinh doanh ca doanh
nghip. Trong hot đng kinh doanh hin nay, tài chính doanh nghip gi nhng vai trò ch yu
sau:
- Huy đng đm bo đu đ và kp thi vn cho hot đng kinh doanh ca doanh nghip.
Trong quá trình hot đng ca doanh nghip thng ny sinh các nhu cu vn ngn hn và
dài hn cho hot đng kinh doanh thng xuyên ca doanh nghip cng nh cho đu t
phát trin.
Vai trò ca tài chính doanh nghip trc ht th hin ch xác đnh đúng đn các nhu cu v vn
cho hot đng kinh doanh ca doanh nghip trong thi k và tip đó phi la chn các phng
pháp và hình thc thích hp huy đng ngun vn t bên trong và bên ngoài đáp ng kp thi các
nhu cu vn cho hot đng ca doanh nghip. Ngày nay, cùng vi s phát trin ca n
n kinh t đã
ny sinh nhiu hình thc mi cho phép các doanh nghip huy đng vn t bên ngoài. Do vy, vai
trò ca tài chính doanh nghip ngày càng quan trng hn trong vic ch đng la chn các hình
thc và phng pháp huy đng vn đm bo cho doanh nghip hot đng nhp nhàng và liên tc
vi chi phí huy đng vn mc thp.
- T chc s dng vn tit kim và hiu qu.
Hi
u qu hot đng kinh doanh ca doanh nghip ph thuc rt ln vào vic t chc s
dng vn. Tài chính doanh nghip đóng vai trò quan trng trong vic đánh giá và la chn d án
đu t trên c s phân tích kh nng sinh li và mc đ ri ro ca d án t đó góp phn chn ra
d án đu t ti u. Vic huy đng kp thi các ngun v
n có ý ngha rt quan trng đ doanh
nghip có th chp đc các c hi kinh doanh. Mt khác, vic huy đng ti đa s vn hin có
vào hot đng kinh doanh có th gim bt và tránh đc nhng thit hi do đng vn gây ra,
đng thi gim bt đc nhu cu vay vn, t đó gim đc các khon tin tr lãi vay.Vic hình
thành và s dng tt các qu
ca doanh nghip, cùng vi vic s dng các hình thc thng, pht
vt cht hp lý s góp phn quan trng thúc đy cán b công nhân viên gn lin vi doanh nghip
tr tài chính doanh nghip cn phi xác đnh các nhu cu vn c
p thit cho các hot đng ca
doanh nghip trong k. Vn hot đng gm có vn dài hn và vn ngn hn, và điu quan trng
là phi t chc huy đng ngun vn đm bo đy đ cho các nhu cu hot đng ca doanh
nghip. Vic t chc huy đng các ngun vn nh hng rt ln đn hiu qu hot
đng ca mt
doanh nghip. đi đn vic quyt đnh la chn hình thc và phng pháp huy đng vn thích
hp doanh nghip cn xem xét, cân nhc trên nhiu mt nh: kt cu vn, chi phí cho vic s
dng các ngun vn, nhng đim li và bt li ca các hình thc huy đng vn.
- T chc s dng tt các s v hi
n có, qun lý cht ch các khon thu, chi, đm bo kh
nng thanh toán ca doanh nghip.
Qun tr tài chính doanh nghip phi tìm ra các bin pháp góp phn huy đng ti đa các s
vn hin có vào hot đng kinh doanh, gii phóng các ngun vn b đng. Theo dõi cht ch và
thc hin tt vic thu hi bán hàng và các khon thu khác, qun lý cht ch các khon chi tiêu
phát sinh trong quá trình hot đng ca doanh nghip. Tìm các bin pháp l
p li s cân bng gia
thu và chi bng tin đ đm bo cho doanh nghip luôn có kh nng thanh toán. Mt khác, cng
cn xác đnh rõ các khon chi phí trong kinh doanh ca doanh nghip, các khon thu mà doanh
nghip phi np, xác đnh các khon chi phí nào là chi phí cho hot đng kinh doanh và nhng chi
phí thuc v các hot đng khác. Nhng chi phí vt quá đnh mc quy đnh hay nhng chi phí
thuc v các ngành kinh phí khác tài tr, không đc tính là chi phí hot đng kinh doanh.
- Thc hi
n tt vic phân phi li nhun, trích lp và s dng các qu ca doanh nghip.
Thc hin vic phân phi hp lý li nhun sau thu cng nh trích lp và s dng tt các
qu ca doanh nghip s góp phn quan trng vào vic phát trin doanh nghip và ci thin đi
sng ca công nhân viên chc. Li nhun là mc tiêu ca hot đng kinh doanh là mt ch tiêu mà
doanh nghi
p phi đc bit quan tâm vì nó liên quan đn s tn ti, phát trin m rng ca doanh
nghip. Không th nói doanh nghip hot đng kinh doanh tt hiu qu cao trong khi li nhun
nghip, đc đim kinh t - k thut ca ngành và môi trng kinh doanh ca doanh nghip.
a. Hình thc pháp lý ca t chc doanh nghip.
Theo t chc pháp lý ca doanh nghip hin hành, nc ta hin có các loi hình thc
doanh nghip ch yu sau:
- Doanh nghip nhà nc
- Công ty c phn.
- Công ty trách nhim hu hn.
- Doanh nghip t nhân.
- Doanh nghip có vn đu t nc ngoài.
Nhng đc đim riêng v hình thc pháp lý t chc doanh nghip gia các doanh nghip
trên có nh hng đn qun tr tài chính doanh nghip nh vic t
chc, huy đng vn, sn xut
kinh doanh, vic phân phi li nhun.
b. c đim kinh t k thut ca ngành kinh doanh.
c đim kinh t và k thut ca ngành kinh doanh có nh hng không nh ti qun tr tài
chính doanh nghip. Mi ngành kinh doanh có nhng đc đim v mt kinh t và k thut khác
nhau. Nhng nh hng đó th hin:
- nh hng ca tính cht ngành kinh doanh:
nh hng này th hin trong thành phn và c cu vn kinh doanh ca doanh nghip, nh
hng ti quy mô ca v
n sn xut kinh doanh, cng nh t l thích ng đ hình thành và s dng
chúng, do đó nh hng ti tc đ luân chuyn vn (vn c đnh và vn lu đng) nh hng ti
phng pháp đu t, th thc thanh toán chi tr.
-nh hng ca tính thi v và chu k sn xut kinh doanh:
Tính thi v và chu k sn xut có nh hng tr
c ht đn nhu cu vn s dng và doanh
thu tiêu th sn phm. Nhng doanh nghip sn xut có chu k ngn thì nhu cu vn lu đng
gia các thi k trong nm thng không có bin đng ln, doanh nghip cng thng xuyên thu
đc tin bán hàng, điu đó giúp cho doanh nghip d dàng đm bo s cân đi gia thu và chi
Chng I: Tng quan v qun tr tài chính doanh nghip
nghip cng đc phn nh nu có s thay đi v giá c. S tng, gim lãi sut và giá c phiu
cng nh hng ti s chi phí tài chính và s hp dn ca các hình thc tài tr khác nhau. Mc lãi
sut cng là mt yu t
đo lng kh nng huy đông vn vay. S tng hay gim thu cng nh
hng trc tip ti tình hình kinh doanh, ti kh nng tip tc đu t hay rút khi đu t.
Tt c các yu t trên có th đc các nhà qun tr tài chính s dng đ phân tích các hình
thc tài tr và xác đnh thi gian tìm kim các ngun vn trên th trng tài chính.
- S c
nh tranh trên th trng và s tin b k thut, công ngh.
S cnh tranh sn phm đang sn sut và các sn phm tng lai gia các doanh nghip có
nh hng ln đn kinh t, tài chính ca doanh nghip và có liên quan cht ch đn kh nng tài
tr đ doanh nghip tn ti và tng trng trong mt nn kinh t luôn luôn bin đi và ngi giám
đc tài chính phi chu trách nhi
m v vic cho doanh nghip hot đng khi cn thit.
Cng tng t nh vy, s tin b k thut và công ngh đòi hi doanh nghip phi ra sc
ci tin k thut, qun lý, xem xét và đánh giá li toàn b tình hình tài chính, kh nng thích ng
vi th trng, t đó đ ra nhng chính sách thích hp cho doanh nghip.
- Chính sách kinh t và tài chính ca nhà nc đi vi doanh nghi
p.
- S hot đng ca th trng tài chính và h thng các t chc tài chính trung gian. Chng I: Tng quan v qun tr tài chính doanh nghip
8
1.3. TH TRNG TÀI CHÍNH
1.3.1. Khái nim th trng tài chính.
Nói đn th trng là nói đn hàng hóa, tin t và các loi th trng. Các loi hàng hóa bình
thng đc lu thông (mua bán) trên th trng bình thng, ví d:
- Vt phm tiêu dùng đc lu thông trên th trng hàng tiêu dùng.
phi ngu nhiên chuyn vn ca mình cho ngi khác s dng, mà mc đích vic chuyn vn ca
h là to cho đng v
n đó phi ln hn, ngha là có li tc và phi bo đm an toàn. iu này đòi
hi ngi cn vn khi s dng vn phi tr cho ngi có vn mt khon chi phí. Chính chi phí
này gi là giá mua vn. Nh vy thc cht vic điu hòa cung - cu vn là vic t chc ra th
trng đ mua bán vn. Hàng hóa trên th trng này là "vn". Vic mua bán v
n khác vi vic
mua bán mt loi hàng hóa bình thng. Mua bán hàng hóa trên th trng bình thng va mua
quyn s hu va mua quyn s dng hàng hóa đó; còn mua bán hàng hóa - vn, ch mua bán
quyn s dng mà thôi.
c thù ca vic mua bán vn nói trên đã đòi hi th trng mua bán vn phi khác vi mt
loi th trng bình thng mi bo đm cho cung và cu vn gp nhau. Hay nói cách khác, do
tính đc bit ca quá trình mua bán vn đòi hi th trng - ni mua bán vn, phi có th ch t
chc và hot đng trên mt s nguyên tc nht đnh. Ni đó ngi ta gi là th trng tài chính.
Nh vy, th trng tài chính là th trng trong đó vn đc chuyn t nhng ngi hin có
vn d tha mun sinh li sang ngi cn vn theo nhng nguyên tc nht đnh ca th trng.
Chng I: Tng quan v qun tr tài chính doanh nghip
9
Có th mô t th trng tài chính theo s đ sau:
S đ 1.1: Các khu vc ca th trng tài chính
Nh vy, trong th trng tài chính gián tip, ngi có vn cho trung gian tài chính vay và
ngi cn vn đi vay ca trung gian tài chính, gia h không h quan tâm ln nhau. Ngi có vn cho
trung gian tài chính vay ch quan tâm đn mc lãi thu đc, uy tín, kh nng hoàn tr ca trung gian
tài chính và tình hình n đnh giá tr đng tin mà h đã cho vay. Trong khi đó, ngi c
n vn phi đi
vay ca trung gian tài chính thì quan tâm ti mc lãi phi tr, s tin đc vay, thi hn vay, th tc
C¸c trung
g
ian tµi chÝnh
Ngi có vn d tha
- H gia đình, cá nhân
- Doanh nghip.
- Chính ph
- Ngi nc ngoài
Ngi cn vn
- Doanh nghip
- H gia đình, cá nhân.
- Chính ph
- Ngi nc ngoài
Vèn
V
èn
V
èn
C¸c thÞ tr−êng
tµi chÝnh
V
èn
phn, ngi mua c phiu ca công ty là đu t trên th trng tài chính trc tip. Tng t nh
vy, chính ph phát hành trái phiu chính ph, vic mua trái phiu chính ph là đu t trên th
trng tài chính trc tip. Cng cn phân tích rõ rng, vic mua trái phiu công ty, trái phiu
chính ph nh nói trên ca mt ngi nào đó, thc cht là đu t gián tip, nhng v
phng
din vn đng ca lung tài chính thì vn li đc chuyn trc tip t ngi có vn sang ngi
cn vn. Vì vy, nó là hot đng trên th trng tài chính trc tip.
Th trng tài chính trc tip là ni đ doanh nghip và chính ph phát hành trái phiu đ
huy đng vn. Tuy vy, th phn ln ca th trng tài chính trc tip chính là ni đ
các công ty
c phn phát hành c phiu huy đng vn ch s hu. Nhng ngi mun có thu nhp n đnh và
ít ri ro thng b vn d tha đ mua trái phiu chính ph và trái phiu công ty. Ngc li,
nhng ngi chp nhn ri ro và mong ch mc li tc ln thng b vn mua c phiu.
b. Cn c theo thi hn thanh toán ca công c tài chính.
Theo cách phân chia này, th trng tài chính đc cu trúc bi th trng tin t và th
trng vn. Hin đi vi nc ta, s phân chia này cha thc rõ ràng và cha th ch ra đâu là
khu vc chuyên môn hóa ca th trng tin t, đâu là khu vc chuyên môn hóa ca th trng
vn. Ví d: cho vay trung và dài hn đang thuc khu vc th trng tin t.
b1. Th trng tin t:
Th trng tin t là th trng trong đó bao gm các giao dch mua bán các công c tài
chính có thi hn thanh toán (đáo hn) t 12 tháng tr xung. Theo thông l quc t, các công c
trên th trng tin t có thi hn thanh toán di 12 tháng.
Th trng tin t bao gm 4 th trng b phn ch yu: th trng tín dng ngn hn; th
trng hi đoái (vàng và ngo
i t); th trng liên ngân hàng; th trng m. Trong đó th trng tín
Chng I: Tng quan v qun tr ti chớnh doanh nghip
11
dng ngn hn v th trng hi oỏi cú quan h trc tip n hot ng huy ng vn v s dng
vn ca doanh nghip. Ch th ca th trng tớn dng ngn hn l cỏc trung gian ti chớnh, nhng
c. Cn c theo cỏch thc huy ng vn.
Trờn th trng ti chớnh, doanh nghip cú th huy ng vn u t sn xut, kinh doanh t
cỏc ngun khỏc nhau v di cỏc hỡnh thc khỏc nhau, nhng tng hp li ch cú hai cỏch sau:
- Nhn n vi ngi cú vn cho vay di hỡnh thc mt hp ng tho thun, theo ú sau
mt thi hn ngi nhn n phi tr vn gc v chu thanh toỏn tin lói u n hng thỏng hoc
nm, ti
n lói ú thanh toỏn bng cỏch no ú hai bờn tho thun. Chng hn tin lói cú th tr
Thị trờng tiền t
ệ
Thị trờng ti chính Thị trờng vốn
Thị trờng
tín dụng ngắn
h
Thị trờng
mở
Thị trờng
hối đoái
Thị trờng liên
ngân hng
T.trờng tín dụng
trung v di hạn
Thị trờng
chứng khoán
Thị trờng cho
thuê ti chính
T. trờng cầm cố
bất động sản
Chng I: Tng quan v qun tr tài chính doanh nghip
công c phát sinh t vic s hu c phiu.
i vi doanh nghip, đim khác c bn ca vic huy đng vn trên th trng n và trên
th trng vn c phn là doanh nghip hình thành vn n phi tr nu huy đng trên th trng
n và hình thành vn ch s hu nu huy đng vn trên th trng v
n c phn. i vi ngi
đu t, khi bán vn trên th trng n đc hng mc li tc khá n đnh, nói chung là bit
trc và không ly trc tip t thu nhp ròng ca doanh nghip; còn bán vn trên th trng vn
c phn có li tc không n đnh, khó có th bit trc và hng trc tip t thu nhp ròng ca
doanh nghip hoc do giá tr
tài sn doanh nghip tng lên.
Th trng vn c phn phát trin gn lin vi quá trình phát trin ca công ty c phn và
công ty c phn hóa. So vi th trng trái phiu, th trng c phiu thng hot đng sôi đng
hn, tuy quy mô có th không ln hn. So vi đu t vào th trng trái phiu, thì đu t vào th
trng c phiu thng có mc l
i tc cao hn nhng không n đnh và phi chp nhn ri ro cao
hn. Vì vy, ngi ta nói nhng ngi đu t vào trái phiu là nhng nhà đu t bo th, còn
nhng ngi đu t vào c phiu là nhng nhà đu t mo him.
d. Cn c vào s ln mua đi bán li ca các công c tài chính.
Vi cn c này, th trng tài chính đc c
u trúc bi th trng s cp hay còn gi là th
trng cp mt và th trng th cp hay còn gi là th trng cp hai.
d1. Th trng s cp.
Th trng s cp là th trng tài chính trong đó nhng công c tài chính ch mi bán ra
Chng I: Tng quan v qun tr tài chính doanh nghip
13
ln đu. Chng hn công ty A phát hành trái phiu, bn b tin ra mua trái phiu ca công ty A là
mua công c tài chính trên th trng s cp.
Th trng s cp là loi th trng không có đa đim c đnh, ngi bán công c tài chính cho
ngi đu t hoc trc tip ti phòng ca t chc huy đng vn, hoc thông qua t chc đi lý. mt s
thành viên khác nhau trên th trng.
- iu hòa các ngun vn nhàn ri t ni tha vn đn ni thiu vn t
ng nn kinh t.
- Thúc đy, phn ánh trình đ xã hi hóa sn xut.
- Quyt đnh c cu kinh t t khâu lãi sut, giá, t giá, c cu đu t vn.
- To lp c ch bm - hút tin hp lý nhanh nhy, do đó tc đ vòng quay nhanh, góp phn
làm tng trng kinh t.
- Bà đ cho s ra đi ca doanh nghip mi đy sc sng.
- Là si dây truy
n chuyn giao thc hin v mt kinh t gia ngi s hu và ngi s
dng vn. Chng I: Tng quan v qun tr tài chính doanh nghip
14
TÓM TT
Tài chính doanh nghip là các mi quan h tin t phát sinh trong quá trình to lp, phân
phi và s dng các qu tin t trong doanh nghip.
Qun tr tài chính doanh nghip liên quan đn vic phân tích và đa ra các quyt đnh ch
yu bao gm: Quyt đnh v đu t, quyt đnh v ngun vn và quyt đnh v phân chia li
nhun. Khi ra các quyt đnh này các giám đc tài chính phi đm bo mc tiêu va t
o ra li
nhun, va đm bo kh nng thanh khon ca doanh nghip.
Các giám đc tài chính cn phi am hiu mi quan h gia tài chính doanh nghip vi h
thng tài chính. Các b phn cu thành h thng tài chính bao gm: th trng tài chính, các t
chc tài chính và các công c tài chính. Ngoài ra các giám đc tài chính cn phi am hiu v hiu
qu ca th trng tài chính. Th trng tài chính đc xem là hiu qu n
u giá c phn ánh toàn
- Các khái nim v giá tr tng lai, giá tr hin ti ca tin t
- Giá tr hin ti và tng lai ca mt khon đu t
- K hoch tr dn mt khon n
- Mô hình chit khu các dòng tin.
- Tìm lãi sut các khon vay hay đ
u t
NI DUNG
2.1. LÃI N, LÃI KÉP VÀ NG THI GIAN
2.1.1. Lãi đn ( Simple interest)
Lãi chính là s tin thu đc (đi vi ngi cho vay) hoc chi ra (đi vi ngi đi vay) do
vic s dng vn vay. Lãi đn là s tin lãi ch đc tính trên s tin gc mà không tính trên s
tin lãi do s tin gc sinh ra. Công thc tính lãi đn nh sau:
SI = P
0
x i x n
Trong đó SI là lãi đn, P
0
là s tin gc, i là lãi sut mt k hn, n là s k hn tính lãi.
S tin có đc sau n k hn gi là
P
n
= P
0
+ P
0
x i x n = P
0
(1+ i x n) (2.1)
1
= P
1
(1+ i )= P
0
(1+ i )
2
Mt cách tng quát
P
n
= P
0
(1+ i )
n
(2.1)
Trong ví d trên s tin ngi đó nhn đc sau 10 nm là:
P
10
= P
0
(1+ i )
n
= 10x(1+ 0,08 )
10
= 21,589 triu đng
1.1.3. ng thi gian.
ng thi gian là mt đng thng và đc qui đnh nh sau:
Thi gian 0 10% 1 2 3 4 5
Lung tin -1.000.000
= PV(1 + i)
n
(2.5)
Vi công thc trên ta có th tính đc giá tr tng lai ca 1.000.000đ sau mi nm nh
sau:
FV
1
= 1.000.000 (1+0,1) = 1.100.000đ
FV
2
= 1.000.000 (1+0,1)
2
= 1.210.000đ
FV
3
= 1.000.000 (1+0,1)
3
= 1.331.000đ
FV
4
= 1.000.000 (1+0,1)
4
= 1.464.100đ
FV
5
= 1.000.000 (1+0,1)
5
= 1.610.510đ
Chng II: Giá tr theo thi gian ca tin
tng lai ca mt dòng tin t có nhng khon tin bng nhau mi k.
- Trng hp các lung tin xut hin vào cui mi nm:
Gi s mt ngi có thu nhp hàng nm là 1 triu và gi 1 triu đó vào tit ki
m B, thi
đim cui mi nm và ngi đó thc hin điu này trong 5 nm liên tc và lãi xut hàng nm là
10%. Ngi đó s có bao nhiêu tin vào cui nm th 5.
Ta có:
0 10% 1 2 3 4 5
-1.000.000 -1.000.000 -1.000.000 -1.000.000 -1.000.000
1.000.000
1.100.000
1.210.000
1.331.000
1.464.100
Cng: 6.105.100
FV = 1.000.000 + 1.000.000 (1+0,1)
1
+ 1.000.000 (1+0,1)
2
+
1.000.000 (1+0,1)
3
+ 1.000.000 (1+0,1)
4
= 6.105.100
Nu ta ký hiu khon thu nhp hàng nm là CF (Cash Flow) i là lãi sut, s nm là n và giá
tr tng lai ca dòng tin t đu n nm là FVAn (The Future Value of Annuity) ta có công thc:
FVAn = CF + CF(1+i) + CF(1+i)
2
+ + (CF(1+i)
18
Hay FVAn = CF.
i
i
n
1)1( −+
(2.9)
- Trng hp các lung tin xut hin vào đu nm.
Cng ví d, nhng đây các lung tin xut hin vào đu nm, thì ngi đó s có bao
nhiêu tin cui nm th 5.
0 10% 1 2 3 4 5
-1.000.000 -1.000.000 -1.000.000 -1.000.000 -1.000.000
1.100.000
1.210.000
1.331.000
1.464.100
Cng: 6.715.610
Tng quát:
FVAn = CF.
)1(
1)1(
i
i
i
n
+
−+
(2.10)
Hay FVAn = CF.
-1
(1+i) + CFn
-2
(1+i)
2
+ + CF
2
(1+i)
n-2
+ CF
1
(1+i)
n-1
.
Hay: FVAn =
∑
=
−
+
n
t
n
t
iCF
1
1
)1( (2.12)
Chng II: Giá tr theo thi gian ca tin
n
n
i
FV
)1( +
(2.13)
PV =
n
n
FV
i
.
)1(
1
+
(2.14)
Trong đó :
n
i)1(
1
+
đc gi là tha s lãi hay tha s giá tr hin ti vi t l chit khu i
và n k hn.
Ký hiu:
n
i)1(
1
+
= PVF (i,n)
Ta có PV = FVn . PVF(i,n) (2.15).
(2.16)
Biu thc :
n
iii
⎟
⎟
⎠
⎞
⎜
⎜
⎝
⎛
+
++
⎟
⎟
⎠
⎞
⎜
⎜
⎝
⎛
+
+
⎟
⎟
⎠
⎞
⎜
⎜
++
⎟
⎟
⎠
⎞
⎜
⎜
⎝
⎛
+
+
⎟
⎟
⎠
⎞
⎜
⎜
⎝
⎛
+ 1
1
1
1
1
1
2
= PVF(i,1) + PVF(i,2) + +PVF(i,n).
Chúng ta có th tính hoc tra bng PVFA(i,n) vi nhng giá tr khác nhau ca i và n.
0 6% 1 2 3 4 5 6 7
100 200 200 200 200 0 1.000
94,34
178,00
167,92
158,42
149,46
0,00
665,10
Cng: 1.413,24. triu đng
Nh vy:
24,1434
)06.1(
1000
)06.1(
0
)06.1(
200
)06.1(
200
)06.1(
200
)06.1(
200
)06.1(
100
7654321
7
=++++++=PVA triu đ
Chng II: Giá tr theo thi gian ca tin
21
2.3.4. Giá tr hin ti ca dòng tin vô hn.
Trong thc t, các khon thu nhp t mt d án đu t nào đó có th là mt s hu hn.
iu đó có th do đc đim kinh t k thut ca quá trình sn xut kinh doanh, do tui th ca sn
phm.vv… nên bao gi ngi ta cng ch d kin khon thu sau mt s nm h
u hn. Tuy nhiên
khi đu t mua c phiu ca mt công ty: V mt nguyên tc, thu nhp t li tc c phn là khon
thu nhp vnh vin, bi vì vn đu t đã b vào công ty thì không th rút ra đc. iu đó có
ngha là nu công ty còn tn ti, c đông còn đc hng li tc c phn. Do vy vic xác đnh
giá tr hi
n ti ca mt dòng tin t vô hn là mt vn đ đc đt ra trong thc t.
T công thc (2.15) ta có :
PVFA(i,x) =
n
iii
⎟
⎟
⎠
⎞
⎜
⎜
⎝
⎛
+
++
⎟
⎣
⎡
+
−
n
ii
i
)1(
11
Khi n tin đn +∞ thì h s1/(1+i)
n
s tin đn 0 do đó:
PVFA (i, ∞) =
i
1
(2.20)
2.4 – MÔ HÌNH CHIT KHU DÒNG TIN
Mô hình chit khu dòng tin (DCF- Discounted Cash Flows Model) đc xây dng da
trên nn tng ca khái nim giá tr theo thi gian ca tin và quan h gia li nhun và ri ro. Mô
hình có th biu din di dng biu thc toán hc nh sau:
∑
=
−
−
+
=
+
+
+
1
2
2
1
1
0
0
)1()1()1(
)1()1()1(
(2.21)
Trong đó CF
t
là dòng tin k vng s có đc trong tng lai, k là sut chit khu dùng đ
chit khu dòng tin v giá tr hin ti, và n là s k hn.
Mô hình DCF đc ng dng rng rãi trong nhiu quyt đnh tài chính doanh nghip, đc
bit là quyt đnh đu t, c th nh:
- nh giá tài sn, bao gm tài sn c đnh hu hình và tài sn tài chính đ ra quyt đ
nh
nêm mua hay bán nó.
- Phân tích, đánh giá và ra quyt đnh đu t vào d án
- Phân tính, đánh giá và quyt đnh nên mua hay thuê tài sn c đnh.
ng dng mô hình DCF, các giám đc tài chính cn chú ý thc hin các bc sau đây:
- c lng chính xác dòng tin qua cá k t 0 đn n.
- c lng chính xác t sut chit khu k dùng đ làm c s xác đnh giá tr hin ti ca
dòng tin thi
đim 0.
- Tính PV hoc NPV
- Ra quyt đnh da vào kt qu PV hoc NPV va xác đnh.
2.5. TÌM LÃI SUT TIN VAY.
000.200.11
=−=i Hay i = 12%
b. Tìm lãi sut theo nm ca khon tin vay có thi hn vay ln hn 1 nm.
T công thc (2.3) FVn = PV(1+i)
n
.
Ta có
()
PV
FV
i
n
n
=+1
và i =
1−
PV
FV
n
n
(2. 23)
Ví d: Bu đin Tnh vay ca ngân hàng mt khon tin 10.000.000đ sau 4 nm phi tr
14.641.000đ. Tìm lãi xut ca khon vay này.
T công thc (2.21) ta có:
i =
1−
PV
FV
n
n