TRNG I HC CN TH
KHOA THY SN
B MÔN K THUT NUÔI THY SN
Tin s Nguyn Vn Kim
GIÁO TRÌNH
K THUT SN XUT CÁ GING
(MSMH TS 469)
Cn Th -2004
TRNG I HC CN TH CNG HOÀ XÃ HI CH NGHA VIT NAM
KHOA THU SN c Lp - T Do - Hnh Phúc
**************** **************
BN NHN XÉT PHN BIN GIÁO TRÌNH - NM 2004
Tên giáo trình: K THUT SN XUT GING CÁ- MS. TS 469
Ngi biên son: TS. Nguyn Vn Kim
I-HÌNH THC.
1.V hình thc
Giáo trình bao gm 75 trang và đc chia thành m đu và hai phn mi phn
đc chia ra các chng theo tng ni dung.
Phn 1. C s sinh vt hc ca s sinh sn nhân to các loài cá nuôi. bao gm 3
chng
Phn 2. K thut nuôi v, kích thích sinh sn và ng nuôi mt s loài cá kinh
t  BSCL bao gm 4 chng.
Kt cu mt giáo trình nh vy là hp lý đm bo đc tính logic cu ni dung
môn hc
Nu da theo quy đnh ca nhà trng mi đn v hc trình 15-18 trang thì giáo
trình này vt khong 30 trang (môn hc có 3 đn v hc trình)
2. Hành vn:
Giáo trình đc đánh trên máy vi tính sch s, hành vn trôi chy, các trang
đc đánh s đy đ, rõ ràng
II. NI DUNG
M đu (4 trang)

Phn 2. K thut nuôi v, kích thích sinh sn, ng nuôi mt s loài cá
Chng 1. ca phn K thut nuôi v và kích thích mt s loài cá sinh sn .
 chng này tác gi trình bày nhng vn đ c bn cu quy trình nuôi v, kích
thích sinh sn thành nhng đ mc ln. Vi cách trình bày nh vy đã khc phc đc
s ri rc ca tng bin pháp k thut c th và cng giúp sinh viên thy đc s logic
ca vn đ trong mt quy trình k thut hoàn chnh.
Chng 2. Kích thích cá sinh sn
Tác gi đã đi sâu vào vic mô t, phân tích các đc đim thành thc ca cá và có
s so sánh mi liên h gia đc đim bên ngoài, bên trong ca cá thành thc. ây là
ni dung rt thit thc ca giáo trình và có nh hng rt rõ đi vi sinh viên mi ra
trng khi đc phân công làm chuyên môn.
Chng 3. Nhng vn đ c bn khi ng cá ging
Tng t nh chng 2, các ni dung chi tit ca k thut ng cá đc trình
bày thành nhng tiêu đ ln hn, t đó cho thy nhng bin pháp k thut cn phi
đc thc hin liên hoàn thì khi ng cá mi đt kt qu cao. Tuy nhiên  chng này,
tác gi cng đã trình bày bin pháp k thut c th ng mt s loài cá mà hin nay
đi tng này đang phát trin mnh  BSCL.
Chng 4. Vn chuyn cá
Chng này trình bày nhng nguyên lý chung khi vn chuyn cá và mt s bin
pháp k thut giúp nâng cao t l cá sng khi vn chuyn. Nhìn chung  mc đ đi
hc trình bày nh vy là tt.
III. ÁNH GIÁ CHUNG VÀ  NGH
1.ánh giá chung.
Giáo trình sn xut cá ging đc biên son khá đy đ và chi tit. Nhng ni
dung trình bày đm bo đc tính logic, khoa hc và mang tính cht c bn ca môn
hc chuyên ngành. Ngoài ra giáo trình đm bo đc tính thc tin ca môn hc. Nhìn
chung giáo trình có giá tr ging tt v mt lý thuyt và có giá tr tham kho tt không
nhng cho sinh viên chuyên ngành thu sn mà cng có th dùng làm tài liu tham
kho cho nhng cán b làm công tác nghiên cu v nuôi trng thu sn  các đa
phng.

II. NI DUNG
Giáo trình đã trình bày mt các chi tit các c s khoa hc và các bin pháp k thut c
bn ca ngh sn xut cá ging nc ngt. Vi vic cp nht thông tin khoa hc, các
kt qu nghiên cu trong thhc t sn xut, giáo trình đã cung cp nhng kin thc
khoa hc rt quan trng và rt hu ích cho sinh viên ngành nuôi trng thy sn trong
nghiên cu và ng dng vào thc t sau này. Ni dung c th ca các chng bao gm:
- Ph
n m đu: gm 4 trang. Nêu lên nhim v và đi tng phc v ca môn hc.
Khái quát khá đy đ v lch s phát trin ca ngh nuôi cá và sn xut ging cá trên
th gii và trong nc
Phn 1. C s sinh vt hc ca s sinh sn nhân to các lòai cá nuôi.
Có 3 chng
- Chng 1: Mt s đc đim sinh hc ca mt s loài cá nuôi (11 trang). Khái quát
các đc đim sinh hc nh hình thái, phân b, đc đim dinh dng, sinh sn ca mt
s loài cá nuôi quan trng.
- Chng 2: Sinh hc và sinh sn mt s loài cá nuôi (12 trang) nêu lân đác đc đim
thành htc sinh dc ca cá, các giai đon phát trin tuyn sinh dc và thang bc phân
chia các giai đan thành ca tuyn sinh dc đc và cái.
- Chng 3: Các ýêu t nh hng đn s thành thc ca cá (25 trang) bao gm (i) các
yu t ni tit (h thng tuyn nôi tit ca tuyn yên và các tuyn ni tit khác, cac
steroid ca tuyn sinh dc ca tuyn sinh dc, c ch phóng thích và c ch s tit
hormon sinh dc) và các yu t môi trng (yu t dinh dng, thy lý, thy hóa); (ii)
c ch điu khin quá trình chín và rng trng ca hormon; (iii) các giai đon phát tin
phôi và h
u phôi và các tác nhân nh hng đn s phát trin này.
Phn 2: K thut nuôi v, kích thích sinh sn và ng nuôi mt s lòai cá kinh t
 BSCL.
Gm có 4 chng:
- Ch
ng 1: Nguyên tc chung ca bin pháp nuôi v cá b m (6 trang) cung cp

ngành có liên quan.
Cn th, ngày 23 tháng 02 nm 2005
Cán b phn bin
Phm Thanh Liêm
1
M ÐU
I. Ði tng và nhim v ca môn hc sn xut cá ging.
Môn hc “K thut sn xut ging cá” là mt b phn ca môn hc “K thut nuôi
cá nc ngt”, ly các loài cá có giá tr kinh t cao làm đi tng nghiên cu và
nhim v ca nó là đa ra nhng quy trình sn xut ngày càng tiên tin đ ch đng
v thi gian, s lng cá ging cung cp cho ngi nuôi. Trong ngh nuôi cá thì
vic to ra cht lng ging cao là bin pháp hàng đu. Ging cá có đ phm cht
tt mi tn dng đc các loi hình vc nc, mi nuôi thâm canh và tng sn
lng cá nuôi.
Môn hc này tuy là mt b phn ca môn hc k thut nhng mun có kin thc
vng chc v nó phi hiu bit v sinh hc, sinh thái các loài cá nuôi, v khí tng
thu vn, phi hiu bit v ni tit t, t chc phôi và di truyn hc Tóm li ngi
làm công tác sn xut cá ging phi có kin thc sâu rng v ngành ca mình và mt
s ngành liên quan khác.
II. Lch s sn xut cá ging.
Ngh nuôi cá đã có t thi vn minh c. Theo s sách, ngh nuôi cá bt đu  Trung
Quc t 3500 nm trc công nguyên (TCN). TCN 2000 nm, dân vùng Sumer
(nam Babylon - thuc Iraq ngày nay) đã bit nuôi cá tht trong ao. Nm 1800 TCN,
vua Ai cp là Maeris đã nuôi đc 20 loài cá trong ao đ gii trí.  Trung quc,
khong 1000 nm TCN, đi nhà Ân đã bit nuôi cá.
Nm 475 TCN, Phm Lãi (Fan Li) - mt đi thn nc Vit có vit cun “phép nuôi
cá”, trong đó mô t cách cho cá chép đ t nhiên trong ao. Ông vit: “Ao rng 6
mu (1 mu Trung Quc bng 1/15ha) chia làm 9 ô, th nhiu c nc, bt 20 con
cá cha, dài khong 6 thc, 4 con đc dài 3 thc, ngày 7 tháng 2 cho nc vào, đ
yên tnh cá s sinh con”. Ðó là tài liu hng dn đu tiên v sn xut cá ging.

M đã th ra t nhiên 31 triu trng và cá bt, s lng này tng lên nhiu ln trong
các nm cui ca th k XIX đu th k XX.
Nm 1852,  thung lng sông Rhin đ
ã xây dng mt tri cá ti Huningen có trang b
nhng máy p. Nhng máy này v sau đc dùng rng rãi nht là đ p trng cá
Hi. Sau đó nhiu xí nghip khác đã đc xây dng  Tây Âu. Ngi ta cho rng
bng cách này có th ngn nga đc vic gim sn lng đánh bt các loài cá quý
trong b cá Hi.
Ðu th k XX, ngi ta đã bit kích dc t (gonadotropin) là hormon do tuyn yên
(não thu)  đng vt có xng sng tit ra. Cht này có nh hng ti s thành
thc và sinh sn ca cá nói chung.
Nm 1935, Ihering (Brazil) cùng cng tác viên là Cardoso, Azevedo đ
ã thu đc kt
qu khi tiêm kích t não thu vào c các loài cá Astina bimaculatus
, A. faciatus và
Prochidolus sp. Ðây là nhng ngi đu tiên s dng kích t ngoi lai thành công
trên cá.
Nm 1936, Gerbinski (Liên xô) nghiên cu cu to não thu cá và tiêm dch chit
não thu vào xoang s cá Tm (Acipenser)
. Kt qu cá đã rng trng. T kt qu
3
này ông cho rng kích t đn tuyn sinh dc không phi bng đng tun hoàn mà
đi vào xoang s.
Cng trong nm 1936, Morozova đã thành công khi kích thích cá Perca rng trng
bng HCG (Human Chorionic Gonadotropin) mà lúc by gi ngi ta gi là Prolan
(Producti Lobi anterioris/Product of anterior lobe) ngha là sn phm ca thu trc
tuyn yên).
Nm 1958, Trung quc đã cho cá mè trng, mè hoa đ thành công bng HCG. Ngày
nay ngi ta còn dùng HCG kích thích mt s loài cá khác sinh sn nh cá trê, cá
bng, cá chày, cá vn Có th nói HCG là cht kích thích d chng đc s dng

Vi Trng Trung Hc Nông Nghip Long nh.
Nm 1980 Khoa Thu Sn Trng i Hc Cn Th cng cho ra đi nhng con cá
tra bt bng cách tiêm não thu cá chép. Tip sau đó mt s loài cá kinh t khác
cng đã thu đc thành công đáng k nh mè vinh, cá he, cá bng tng, cá trê
vàng
Nm 1993-1994, Khoa Thu Sn Ði Hc Cn Th kt hp vi CIRAD và
ORSTOM ca Pháp đã cho cá Ba sa đ thành công và cng trong thi gian này vic
lai to gia cá tra vi cá ba sa cng đã thu đc nhng thành công ln.
T các nm 1997, 1998 và 1999 B Môn K Thut Nuôi Cá Nc Ngt, Khoa
Nông Nghip Trng Ði Hc Cn Th đã cho cá tra bn, cá hú, lóc đen, sc rn đ
thành công.
Nhìn chung ngh nuôi cá nc ta có tim nng rt ln có điu kin áp dng k thut
tiên tin nh có đi ng cán b khoa hc đc đào to c bn  các trng đi hc.
Tuy nhiên, mun nâng cao nng sut cá nuôi, phm cht ging cá và đa dng đi
tng nuôi thì vn đ đu t c s vt cht k thut, nâng cp c s h tng, đào to
và cp nht kin thc cho cán b k thut là nhng vn đ cn đc quan tâm.
5
Chng 1
Mt s đc đim sinh hc
ca mt s loài cá nuôi
I. Mt s đc đim sinh hc ca cá trm c (Ctenopharyngodon idellus)
1. c đim hình thái
Theo nghiên cu ca Vin Nghiên Cu Thy Sn I cho thy  nc ta cha gp cá
trm c phân b t nhiên  đng bng sông Hng mà ch gp  sông K cùng thuc
tnh Lng sn. ây là con sông nh bt ngun t Trung Quc chy qua mt phn
lãnh th tnh Lng Sn. Nc ta nhp loài cá này vào nm 1958. Cá có mt s đc
đim nh sau:
Thân cá hi tròn và có hình ng
, khong cách hai mt xa và hi li. Ming di trc
thân, hàm di ngn hn hàm trên. Vy tròn, xung quanh vy có màu hi ti. Phn

Nm 1884, nhà ng loi hc Chevey đã tìm thy  sông Hng nc ta mt loài cá
mè trng, và ông đt tên là cá mè trng Sông Hng (Hypophthalmychthis harmandi
).
Ông cho rng, do điu kin sng khác nhau mà loài cá này đã tin hóa thành mt
loài mi. Hai loài này có mt s đc đim khác bit nh sau.
Bng 1: So sánh mt s đc đim ca hai loài cá mè trng.
Ch tiêu so sánh
Loài cá
Mè trng sông Hng Mè trng Trung Quc
Vy Ln nh và mn
Công thc vy đng bên 80-88/111-112 110-123/161-171
Cao thân (% dài thân) 35,28 26,12
 béo Fulton 3,085 2,001
 m (%) 13-15 4-8
Ghi chú: So sánh cá cùng la tui 2
+
.
2. c đim dinh dng
Lc mang ca cá rt phát trin và to thành mt lp "màng" có tác dng lc thc
n rt tt. Thc n ca cá là các ging loài phytoplankton, đc bit là các ging loài
thuc ngành khuê to (Bacillariophyta). Ngoài ra cá cng có th s dng thc n
tinh dng bt mn và các loi u trùng đng vt thy sinh c nh.
3. c đim thành thc:
7
Tui thành thc ln đu ca cá là 20 -24 tháng. Hng nm, mùa v sinh sn ca cá
t tháng 4 – 7 và bãi đ ca cá  phn thng lu và trung lu các con sông ln. Sc
sinh sn ca cá khong dao đng t 50.000 – 70.000 trng/kg cá cái. Trng cá mè
trng thuc loi bán trôi ni, sau khi trng nc đng kính trng t 3,0 – 3,5 mm.
Cá mè trng rt phù hp vi các mô hình nuôi  mt nc ln.
III. Mt s đc đim sinh hc ca cá mè hoa (Aristichthys nobilis

đc. Vy phn lng thng có màu xám đen nht hoc xanh tím đen. Vin vây
chn và vây l thng có màu vàng cam, vàng nht hoc màu tím hng nht.
Cá chép có nhiu dng hình và màu sc khác nhau do s phân li ca chúng. Ta có
th gp chép có vy ph toàn thân, ch có mt hàng vy dc đng bên hoc hoàn
toàn không có vy. V màu sc có th gp cá chép có màu trng bc, vàng, màu tím
hu hoc cng có th gp nhng cá th có hai màu sc trên thân.
3. c đim dinh dng
Cá chép thuc loi cá sng đáy, thc n là các loi đng vt đáy, mùn bã hu c, u
trùng côn trùng thy sinh và các loi mm non thc vt, ngoài ra cá cng có kh
nng s dng thc n tinh rt tt.
4. c đim sinh sn
Cá chép thuc loi đ trng dính và đ ri rác quanh nm nhng thng tp trung
vào hai v chính: v th nht t tháng 3-5 và v th hai t tháng 8-9. iu kin sinh
thái đ cá chép đ trng ngoài s có mt ca gii tính thì giá th và tác dng ca
dòng nc mi không th thiu đc. Nhit đ thích hp cho cá chép sinh sn 24-
28
o
C. Sc sinh sn ca cá dao đng 50.000-80.000 trng/kg cá cái.
V. Mt s đc đim sinh hc ca nhóm cá n  (Labeo rohita
, Mrigala
mrigala, Catla catla).
Nhóm cá n  đc nhp vào nc ta t đu thp k 80 (nm 1982, nhp cá Labeo
rohita (rohu), nm 1984 nhp cá Mrigal mrigala và Catla catla). Nhóm cá này có
mt s đc đim sau:
1. Hình thái bên ngoài
C hai loài L. rohita
và M. mrigala có thân hi tròn và dài, nhng loài L. rohita có
thân ngn và mp hn. Còn loài C. catla
có thân dp bên. C ba loài có vy ph kín
toàn thân. Loài L. rohita

Cá mè vinh thuc loi n tp nhng thc n thích hp ca cá trng thành là thc
vt thy sinh thng đng và thc vt trên cn. Ngoài ra cá cng có kh nng s
dng tt thc n nhân to và mt s loi thc n khác.
3. c đim sinh trng
Cá mè vinh có tc đ sinh trng chm, nm đu cá có th đt 100 – 200g/con,
ngoài t nhiên đã bt gp mè vinh có khi lng 1,5 kg/con vi chiu dài 320mm.
10
4. c đim sinh sn
Cá thành thc ln đu khi đc 10 - 12 tháng tui. Mùa v sinh sn ca cá mè vinh
ngoài t nhiên tp trung t tháng 5 - 7 hàng nm. Sc sinh sn ca cá rt cao có th
đt ti 200.000 - 300.000 trng /kg cá cái. Trong các ao nuôi cá mè vinh có th đ 4
- 5 ln/nm, khi đ cá đc thng phát ra ting kêu u.u Nhit đ thích hp cho cá
mè vinh đ trng t 26 - 29
O
C.
Cá mè vinh là loài có giá tr kinh t cao, có th nuôi trong các mô hình khác nhau vì
vy cn phi đc quan tâm chú ý nhiu hn.
VII. Mt s đc đim sinh hc ca cá trê (Clarias
).
1. c đim phân b
Nhóm cá trn nói chung và cá trê nói riêng phân b khá rng rãi, đc bit vùng nhit
đi và á nhit đi. Chúng sng đc trong nhiu loi hình mt nc khác nhau k c
môi trng nc thiu dng khí.
Hin nay  nc ta có 4 loài cá trê: Clarias fuscus
(còn gi là cá trê đen) ch phân b
 các tnh phía Bc, loài C. macrocephalus
(cá trê vàng), loài C. batrachus (cá trê
trng) phân b  các tnh phía Nam và loài trê Phi (C. gariepinus
) đc nhp vào
min Nam vào khong cui nm 1974.

cao có th đt ti 200.000 - 300.000 trng/kg. Cá thng tìm đn các hang hc, b
đt cng hoc hc cây làm t đ đ trng. Trng cá bng Tng có hình "git nc"
và đc gn vào giá th bi mt si keo nh trong sut. Thi gian n ca trng t
22 -26 gi  nhit đ nc 28 – 30
o
C.
IX. Mt s đc đim sinh hc ca cá tai tng (Osphronemus gourami
)
1. c đim phân b
Là loài cá đc trng cho vùng nhit đi, phân b ch yu  Indonesia, Malaysia,
Thailand, Cambodia và mt s quc gia khác. Tai tng đang nuôi  BSCL hin
nay đc nhp vào  dng nuôi cá cnh t nhng nm 1960 ca th k XX. Tuy
nhiên mt s nghiên cu cho bit đã bt gp cá tai tng phân b t nhiên  sông La
Ngà thuc các tnh min ông Nam B. Cá tai tng thuc loi cá d nuôi và nuôi
đc trong nhiu mô hình khác nhau
2. c đim sinh trng
Cá Tai tng có tc đ sinh trng trung bình. Trong điu kin nuôi bình thng có
th đt 0,6-0,8 kg/nm.  Indonesia đã gp cá có th trng 10-12 kg.
3. c đim dinh dng
12
Là loài cá n tp nhng thiên v thc vt. Cá cng có kh nng s dng thc n viên
rt tt. Trong ao nuôi cá s dng đc nhiu loi thc n k c ph phm lò sát sinh.
4. c đim sinh sn
Là loài có tp tính làm t đ, cá thng chn nhng ni có mc nc sâu 0,8 – 1,2m
đ làm t. Vt liu cá a thích làm t đ là các loi rong c nc mm. T đ ca cá
tai tng có hình nón.  xong cá đc dùng vây ngc qut nc cung cp dng khí
cho trng. Sc sinh sn ca cá rt thp 3.000 – 5.000 trng/cá cái có th trng 1,5 –
2,5 kg. Cá có th đ quanh nm nhng tp trung t tháng 3 - 6 hàng nm.
X. c đim sinh hc cá tra (Pangasius hypophthalmus
)

1. Mt s đc đim sinh hc ca cá rô đng (Anabas testudineus
)
* c đim hình thái
C th cá rô đng có hình oval rt cân đi, toàn thân ph vy lc, mép ngoài ca
vy có chm sc t đen, xám tro hoc xám nht. Mt ln và  phía trc hai bên
đu. Vây chn và vây l đu có gai cng, xng np mang có rng ca, vây đuôi
tròn không chia thùy. Gia cung đuôi có mt đám sc t đen, khi trng thành màu
sc ca đám sc t này nht hn khi còn nh. c bit cá có c quan hô hp ph
giúp cá có th sng  môi trng có hàm lng oxy hoà tan rt thp
* S phân b
Cá rô đng là loài cá nc ngt, chúng phân b khá rng trên th gii, nhng ch
yu sng  vùng nhit đi.  ông Nam Á chúng phân b  Lào, Thailand,
Cambodia, Myanma và Vit Nam. Cá rô thng thích sng  nhng ni có mc
nc tng đi nông (0,5-1,5 m) và tnh, nhiu cây c thy sinh và cht đáy giàu
mùn bã hu c.
 BSCL cá rô phân b nhiu  nhng khu vc trng, nc ngp quanh nm nh
nông trng Phng Ninh (Cn Th), rng U Minh H (Cà Mau), U Minh Thng
(Kiên Giang) hoc vùng t giác Long Xuyên, cng thng gp chúng  kênh mng
thu li, ao, h, mng vn…
* c đim dinh dng
Nu da vào ch s chiu dài rut so vi chiu dài thân (Li/L) thì cá rô đng là loài
cá n tp nhng thiên v đng vt đáy c nh. Lúc còn nh (di 30 ngày tui) thc
n a thích ca cá là nhng ging loài đng vt phù du c nh trong ao nh bn
giáp xác, thm chí chúng cng n c u trùng tôm cá. Khi trng thành ph thc n
ca cá có rng hn tc là cá có th s dng nhiu loi thc n, nhng thc n a
thích ca cá là đng vt đáy nh giun ít t, u trùng côn trùng, mm non thu thc
vt. Ngoài ra, cá rô cng có kh nng s dng thc n ch bin, ph phm nông
nghip rt tt. Do vy cá rô thuc loài cá d nuôi
* c đim sinh trng
14

o
C.
* S sinh trng, phát trin và tính n
Trong điu kin nhit đ 28-30
o
C trng th tinh và n sau 24-26 gi. Cá sau khi n
dinh dng bng noãn hoàng trong 2-3 ngày. Sau khi tiêu ht noãn hoàng, cá con di
chuyn xung lp nc di đ kim mi.
Thc n cho cá con ban đu là đng vt phiêu sinh nh nh luân trùng, các cht hu
c l lng trong nc, to phù du. Cá ln s dng càng nhiu loi thc n hn, khi
15
trng thành cá n thiên v thc vt. Cá có chiu dài ti đa 25cm. Cá sc rn chm
ln, sau 2 nm nuôi cá đt trng lng 140g/con.
* Sinh sn
Cá sc rn thng đ vào mùa ma t tháng 4-10. Tuy nhiên trong điu kin nuôi
trong ao, có cho n, cá đ quanh nm nhng tp trung vn là nhng tháng mùa ma.
Cá thành thc sinh dc khong 7 tháng tui.
Cá đc có vây lng dài và nhn, thân hình thon, bng nh. Ngc li, cá cái có có
vây lng tròn và ngn, thng không vt quá cung đuôi. Khi cá thành thc bng
cá cái mang trng cng tròn.
Trong t nhiên, cá đ trong rung lúa, ao nuôi ni có nhiu cây c thy sinh. Khi
sinh sn, cá đc và cá cái bt cp tìm ni có nhiu cây c thy sinh, ven b và kín
đáo. Con đc làm t bng nc bt di nhng tán hay lùm ca cây c. Sau đó cá
đc đa cá cái đn gn t và cong mình ép cá cái đ trng vào trong t. Trng cá
thuc trng ni do có git du ln. Nhng trng ri vãi ra ngoài đc cá đc gom
li và đa vào t. Sau khi cá đ xong, cá đc bo v trng chng nhng cá khác xâm
nhp vào t, ngay c cá cái. Trong sinh sn nhân to, kích dc t thng đc s
dng đ kích thích cá đ là LH RH, não thùy th và HCG.
16
Chng 2

II. S thành thc ca cá mang tính cht chu k.
Mt trong nhng đc tính thành thc sinh dc ca cá là mang tính cht chu k. ó là
s th hin quá trình phát trin t bào sinh dc theo mt trình t nht đnh và lp li
nhiu ln trong chu k sng. Quy lut thành thc sinh dc ca các loài cá ging
nhau, chúng ch khác nhau  thi gian hoàn thành mt chu k sinh dc và quá trình
này chu tác đng ca nhiu yu t bên trong cng nh bên ngoài.
Nhng loài cá sinh sn mt ln trong nm, ngoài t nhiên thng có thi gian hoàn
thành chu k thành thc dài hn so vi nhng loài cá sinh sn nhiu ln trong nm.
Nguyên nhân ca vn đ này ngoài s liên quan đn tp tính sinh sn đc cá di
truyn li còn liên quan đn kh nng "ch đi" ca t bào trng, mc đ đng đu
ca trng và các điu kin sinh thái sinh sn khác.
Thông thng khi sn phm sinh dc đã chín mui và gp điu kin thun li,
cá s
sinh sn. Sau đó tuyn sinh dc tri qua quá trình thoái hóa và tái hp thu. Khi kt
thúc thi k này tuyn sinh dc s tr v giai đon II hay III tùy loài.
Thi gian đ cá hoàn thành s thoái hóa và tái hp thu sn phm sinh dc thng
tng đng vi thi gian to trng và thi gian này cng ph thuc vào nhiu yu
t đc bit là nhit đ và s đng đu ca t bào trng. Nu sau khi cá đ xong, gp
nhit đ thp, thi gian thoái hoá và tái hp thu kéo dài và ngc li.
Chú ý: Quá trình thoái hoá và tái hp thu cng có th xy ra bt c giai đon nào
trong quá trình thành thc, điu kin nuôi kém là mt trong nhng nguyên nhân gây
nên s thoái hoá.
Nhng loài cá đ nhiu ln trong nm thì sau khi hoàn thành quá trình thoái hóa
tuyn sinh dc tr v giai đon III (cá rô phi), do s thoái hóa ch xy ra đi vi
nhng sn phm ca quá trình rng trng (bc follicul rng, trng rng nhng
không đ ra đc).
Nhng loài có tp tính đ mt ln trong nm hay nhng loài đ mt ln ht toàn b
s trng thì sau khi hoàn thành quá trình thoái hóa tuyn sinh dc s tr v giai đon
II (cá mè trng, nhóm cá n  ).
Tuy nhiên  điu kin c th trong các ao nuôi v thì thi gian hoàn thành mt chu

hay t ngoài vào trong. Nhân t bào hình trng và nm  trung tâm t bào trng, t
bào cht dng si. Gia màng noãn bào và lp follicul hình thành lp vân phóng x.