Định hướng nghiên cứu phòng chống
dịch tả và vai trò của nhà vệ sinh
GS TS Nguyễn Văn Tuấn , Kiều bào Úc

Định hướng nghiên cứu phòng chống
dịch tả và vai trò của nhà vệ sinh
GS TS Nguyễn Văn Tuấn , Kiều bào Úc
khuẩn này với gien và môi trường đến nguy cơ mắc bệnh. Có một số biến thể
gien và nhóm máu làm cho đối tượng dễ mắc bệnh tả, nhưng chúng ta không
biết cơ chế và mối tương tác giữa các gien này với vi khuẩn tả và các vi khuẩn
khác như thế nào. Cố nhiên, không nên tập trung chỉ vào một vi khuẩn V.
cholerae, mà còn phải xem xét đến các vi khuẩn và siêu vi khuẩn khác như
rotavirus nhóm A, E. coli, Shigella spp, E. coli, và 9% salmonella Câu hỏi
đặt ra là bao nhiêu trường hợp bệnh tả và tiêu chảy có thể qui kết cho các tác
nhân sinh học này, và chúng tương tác với môi trường và gien ra sao. Nghiên
cứu này đòi hỏi kinh nghiệm chuyên sâu về dịch tễ học, vi sinh học và thống
kê học.
Định hướng 2:
Nghiên cứu về mô hình lan bệnh. Đặc tính kinh điển của bệnh dịch tả là chúng
lây lan rất nhanh và có khi bộc phát cùng một lúc như chúng ta chứng kiến
vừa qua. Có nhiều câu hỏi mang tính chuyên sâu và kĩ thuật về vấn đề này,
chẳng hạn như: sự phân phối bệnh trong một hộ gia đình và giữa các hộ trong
cộng đồng; yếu tố nào ảnh hưởng đến tốc độ lây lan và phân bố của bệnh; ai là
đối tượng có nguy cơ cao; có thể phát triển mô hình tiên lượng (prognostic
models) để nhận ra đối tượng nguy cơ trước để can thiệp không, v.v… Đây là
một định hướng nghiên cứu quan trọng, vì nó cung cấp cho chúng ta các dữ
liệu về sự ảnh hưởng của môi trường và di truyền (vì nghiên cứu trong gia
đình) rất quan trọng cho chính sách y tế cộng đồng. Nghiên cứu này đòi hỏi
chuyên gia lành nghề về dịch tễ học, thống kê học và y học.
Định hướng 3:
Nghiên cứu về mối tương tác đa chiều giữa chế độ ăn uống, môi trường và
môi trường sống của địa phương (kể cả nguồn nước). Ở đây chúng ta có 3 yếu
tố nguy cơ: cá nhân, gia đình, và cộng đồng. Đã có quá nhiều nghiên cứu ảnh
hưởng của từng yếu tố, nhưng chưa có nghiên cứu mối tương tác (interaction
effects) giữa các yếu tố. Khái niệm tương tác rất quan trọng, bởi vì bệnh dịch
có nhiều yếu tố nguy cơ và chúng tương tác nhau để gây bệnh. Chẳng hạn như
một gia đình dù có giữ vệ sinh trong nhà, nhưng nếu môi trường bị nhiễm

Hiện tượng này hoàn toàn ngược lại với các nước tiên tiến trong vùng và Tây
phương, nơi mà nhà vệ sinh được xem là ưu tiên vệ sinh số 1. Chính quyền có
luật bắt buộc nhà xây dựng phải có sơ đồ nhà vệ sinh cho họ kiểm tra và duyệt
trước khi tiến hành xây cất.
Ở nước ta, các nạn dịch bệnh cứ “đến hẹn lại lên”, và đến nay vào thế kỉ 21,
chúng ta phải nói dứt khoát rằng tình trạng đó không thể chấp nhận được nữa.
Và nhà vệ sinh, một “vũ khí” phòng chống bệnh rất hữu hiệu nằm trong tầm
tay chúng ta cần được các cơ quan chức năng của Nhà nước và người dân
quan tâm đến hơn nữa. Phải khuyến khích, nếu cần dùng ngân sách y tế hỗ trợ
cho người dân nghèo, để mỗi nhà đều có một nhà xí tốt.
Tôi nhớ đọc đâu đó lâu lắm rồi, mà trong đó tác giả kể rằng lúc Bác Hồ còn
sống, cứ mỗi lần đi công tác hay thăm địa phương nào đó, bất kể là công sở
hay nhà dân, điều đầu tiên là Bác vào xem cái nhà bếp và nhà vệ sinh. Thế thì
không lẽ gì đến nay là thế kỉ 21, các nhà quản lý lại thiếu quan tâm đến y tế
công cộng.