KẾT QUẢ BƯỚC ĐẦU TÌM HIỂU NGUYÊN NHÂN RỤNG QUẢ NON
GÂY MẤT MÙA BƯỞI PHÚC TRẠCH
Đỗ Đình Ca, Vũ Việt Hưng

SUMMARY
Study on the main reason of massive fruit dropping of Phuc Trach pumelo
In order to determine exactly the factor resulting in off - year production of Phuc Trach pumelo, a
study on the relation of climatic condition and pumelo polination and fertilization was carried out.
Results showed that low temperature combined with high humidity during flowering period
(february) and too high temperature combined with low humidity during young fruiting one are
considered to be main reason massive fruit dropping of Phuc Trach pumelo.
Keywords: Pumelo, polination, fertilization, dropping

I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Bưởi Phúc Trạch là một trong những
giống bưởi ngon nhất hiện có ở Việt Nam,
được thưởng Mề đay trong Hội thi trái cây
3 nước Đông Dương tổ chức vào năm 1938
và được chọn làm món ăn tiếp các đại biểu
dự Hội nghị APEC tại Hà Nội năm 2006.
Với ưu thế về chất lượng và giá trị
kinh tế bưởi Phúc Trạch từ lâu đã được coi
là cây ăn quả chủ lực của huyện Hương
Khê, đóng góp quan trọng vào việc phát
triển kinh tế của huyện, nâng cao đời sống
nhân dân. Tuy nhiên, hiện tượng giảm
năng suất từ năm 2000 và mất mùa liên tục
từ năm 2003 đến năm 2007 mà chủ yếu là
do quả non bị rụng hàng loạt đã khiến
nhiều hộ nông dân trồng bưởi chặt bỏ
chuyển sang trồng gió trầm (từ 1.250 ha

Tỷ lệ đậu quả

(%)
=
Số quả còn lại cuối cùng

x 100

Tổng số hoa, quả rụng
2. Quan trắc các yếu tố thời tiết (nhiệt độ
và Nm  không khí) bng thit b o t ng
(Tiny - Talk và Logtag) t ti im nghiên
cu, 1 gi o 1 ln, kt hp vi s liu theo
dõi nhiu năm, i chiu vi yêu cu iu
kin ngoi cnh trong thi kỳ ra hoa u qu
ca bưi Phúc Trch. Các yu t thi tit
khác như mưa phùn, gió lào vv quan trc
trc tip thông qua ghi chép nht ký.
III. KT QU VÀ THẢO LUẬN
1. Thời gian ra hoa và ảnh hưởng của
điều kiện thời tiết khí hậu
Theo dõi thời kỳ nở hoa của bưởi Phúc
Trạch và diễn biến của các yêu tố thời tiết
tại Hương Khê thấy rằng: trên thực tế bưởi
Phúc Trạch có 2 đợt hoa; đợt đầu xuất hiện
khoảng giữa tháng 12 đến cuối tháng 12,
với số hoa không nhiều, chủ yếu trên
những cây nhiều tuổi hoặc bị cỗi, thường
rụng hết không đậu quả do gặp thời tiết
tháng 1 lạnh và mưa phùn; đợt 2 là đợt chủ

ln, chúng tôi thu ưc kt qu như sau:
Bảng 2. hiệt độ thời kỳ nở hoa bưởi Phúc Trạch năm 2006
Ngày, tháng Nhiệt độ (
0
C) Ngày, tháng Nhiệt độ (
0
C)
15/2 21,0 - 29,17 25/2 17,87 - 19,20
17/2 19,0 - 21,0 26/2 17,68 - 19,58
18/2 16,0 - 17,0 27/2 18,56 - 21,02
19/2 16,0 - 17,68 28/2 15,82 - 18,84
20/2 16,37 - 17,12 1/3 13,06 - 16,19
21/2 16,56 - 20,94 2/3 13,79 - 15,08
22/2 18,25 - 20,74 3/3 12,70 - 22,31
23/2 17,31 - 18,63 4/3 13,06 - 22,71
24/2 16,93 - 10,01 5/3 17,87 - 21,13
Ghi chú: Thit b o bng Tiny - Talk, tn sut o 30 phút mt ln.
Thi kỳ n hoa ca bưi Phúc Trch
năm 2006 là t u tháng 2 n u tháng
3, n r vào khong t 15/2 n 25/2. ây
là khong thi gian thi tit  Hương Khê
khá lnh, nhit  bình quân ngày hu ht
dưi 20
0
C, có nhiu ngày nhit  xung
ti 12 - 13
0
C (bng 2). Các nghiên cu
trên thế giới cho thấy: Nhiệt độ có ảnh
hưởng lớn đến hiệu quả thụ phấn, hoặc là

(bng 3). Thưng nhit  thp kèm theo
Nm  không khí cao (trên 90%) nh
hưng xu n quá trình th phn, th
tinh và khi nhit  cao cùng vi Nm 
không khí thp (dưi 40%) khin hoa
bưi rng ngay khi chưa ưc th phn.
ây có th coi là nguyên nhân cơ bn
nht làm bưi Phúc Trch mt mùa nng
năm 2007.
Bảng 3. hiệt độ và m độ không khí thời kỳ nở hoa bưởi Phúc Trạch năm 2007
Ngày,
tháng
Nhiệt độ
(
0
C)
Ẩm độ không khí
(%)
Ngày,
tháng
Nhiệt độ
(
0
C)
Ẩm độ không khí
(%)
15/2 21,8 - 43,0 46,2 - 96,4 25/2 23,0 - 28,4 81,6 - 96,6
16/2 21,3 - 41,7 38,4 - 96,1 26/2 22,1 - 32,6 67,1 - 97,5
17/2 19,6 - 44,7 33,2 - 96,1 27/2 20,9 - 27,9 79,9 - 96,8
18/2 21,1 - 42,3 43,0 - 96,0 28/2 22,0 - 28,1 78,1 - 97,1

Nhiệt độ
(
0
C)
Ẩm độ không khí
(%)
Ngày,
tháng
Nhiệt độ
(
0
C)
Ẩm độ không khí
(%)
15/2 13,7 - 16,9 64,1 - 66,9 25/2 18,3 - 25,5 80,6 - 90,7
16/2 16,5 - 18,0 67,1 - 71,0 26/2 13,2 - 19,3 92,2 - 97,7
17/2 16,9 - 18,3 71,0 - 71,3 27/2 12,2 - 18,9 92,2 - 97,7
18/2 15,4 - 20,9 72,2 - 90,6 28/2 12,2 - 24,4 61,9 - 96,1
19/2 12,8 - 16,7 85,9 - 95,1 29/2 8,2 - 29,4 49,3 - 96,7
20/2 11,5 - 23,1 64,5 - 96, 1/3 7,9 - 30,5 43,5 - 95,7
21/2 10,4 - 27,7 57,5 - 96,7 2/3 8,4 - 32,5 41,3 - 95,7
22/2 14,4 - 32,0 54,3 - 95,2 3/3 7,4 - 33,7 37,8 - 95,4
23/2 16,1 - 33,6 53,9 - 94,0 4/3 12,4 - 31,6 40,3 - 96,1
24/2 18,6 - 26,8 70,6 - 96,4 5/3 16,4 - 25,5 63,4 - 95,4

2. Tỷ lệ đậu quả và ảnh hưởng của điều
kiện thời tiết khí hậu
S rng hoa, rng qu có 2 nguyên
nhân ch yu: Hoa không ưc th phn,
th tinh và do rng sinh lý.

26 11.49 AM - 2.49 PM 42,4 - 47,3 44,9 - 37,1
30 1.49 PM - 2.49 PM 44,1 - 49,6 49,5 - 38,7
31 1.49 PM - 2.49 PM 45,7 - 48,0 35,6 - 33,6
Bảng 6. hiệt độ, m độ không khí tháng 4 - 2007 *
Ngày Giờ Nhiệt độ (
0
C) Ẩm độ KK (%)
1 2.49 - 3.49 PM 49,0 - 46,5 31,3 - 33,8
2 1.49 PM - 3.49 PM 46,2 - 45,4 32,0 - 33,3
4 5.49 PM - 10.49 PM 16,4 - 16,8 93,4 - 94,4
16 12.49 PM - 2.49 PM 44,6 - 46,3 44,0 - 43,0
17 12.49 AM - 3.49 PM 43,8 - 49,9 46,1 - 37,3
19 12.49 AM - 4.49 AM 15,7 - 15,0 93,7 - 94,9
1.49 PM - 2.49 PM 41,7 - 45,7 31,4 - 27,9
20 12.49 AM - 5.49 AM 19,2 - 18,2 94,4 - 95,4
12.49 PM - 3.49 PM 44,7 - 47,7 45,1 - 36,5
21 1.49 PM - 2.49 PM 48,2 - 48,2 41,3 - 42,0
22 12.49 PM - 3.49 PM 46,0 - 50,1 37,3 - 31,5
23 12.49 PM - 3.49 PM 46,5 - 52,1 34,1 - 31,4
24 10.49 AM - 2.49 PM 46,0 - 49,4 38,3 - 40,4
Ghi chú: AM: Gi sáng; PM: Gi chiu; * im o ti xã Hương Trch.
Nhiệt độ cao từ 42
0
C - 49
0
C liên tục
trong 6 ngày từ chiều ngày 24/3 đến 2/4 và
nhiệt độ 44,7
0
C - 52,1

và 2007 là do diễn biến bất thường của thời tiết khí hậu: Rét đậm, mưa phùn nhiều trong
thời kỳ nở hoa thụ phấn, thụ tinh; nhiệt độ lên cao đt ngt cng vi Nm  không khí
thp trong giai on tt hoa hình thành qu non.
TÀI LIU THAM KHO
• Báo cáo kt qu bưc u  tài: "N ghiên cu xác nh nguyên nhân ra hoa, u qu
không n nh ca bưi Phúc Trch và xây dng,  xut các gii pháp khc phc",
Trung tâm Khoa hc và KN - KL Hà Tĩnh, tháng 8 - 2004.
1 Báo cáo kt qu  tài nhánh: "Tuyn chn cây u dòng và nghiên cu nh hưng ca
phân bón, tưi nưc n kh năng ra hoa u qu, năng sut, phNm cht bưi Phúc
Trch ti Hương Khê Hà Tĩnh", Vin N C Rau qu, tháng 2 - 2003.
2 Pinhas Spiegel - Roy, Eliezer E. Goldchmidt, 1996. Biology of Citrus, Cambridge Uni.
3 CBS Rajput, R Sri Haribabu, 1999. CITRICULTURE, Kalyani Publishers, Ludhiana
- N ew Delhi - India.
4 F.S. Davies, LG, 1994. Albrigo: CITRUS, CAB International.
gười phản biện: Vũ Mạnh Hải