Đề án môn học

PHầN 1: LờI NóI ĐầU
Mặc dù hoạt động cho thuê nói chung và cho thuê tài chính nói riêng
còn khá mới lạ ở Việt Nam nhng trên thế giới hoạt động này xuất hiện từ rất
lâu. Với xu thế phát triển của loại hình này ở nớc ta trong những năm gần đây,
trớc yêu cầu của sự phát triển và đổi mới kinh tế, để hội nhập với sự phát triển
chung của kinh tế thế giới, Bộ Tài Chính đã ban hành nhiều văn bản sửa đổi,
bổ xung về chế độ kế toán doanh nghiệp nói chung cũng nh chế đội tài chính
và kế toán TSCĐ thuê mua tài chính nói riêng cho phù hợp với các chính sách
mới.
Với mong muốn tìm hiểu sâu thêm về một khía cạnh của hoạt động cho
thuê đó là hoạt động thuê tài chính đồng thời cùng luận bàn những thắc mắc
trong chế độ kế toán về vấn đề này, tôi xin mạnh dạn trình bày một số vấn đề
về chế độ tài chính và kế toán TSCĐ thuê mua tài chính ở Việt Nam mà tôi đã
su tầm nghiên cứu đợc. Tôi thực hiện công việc này với mong muốn làm sáng
tỏ những nghi vấn của mình và phần nào giúp bạn đọc hiểu rõ thêm về một
hoạt động đang còn khá xa lạ với nhiều ngời nhng lại rất quan trọng với các
doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là trong hoàn cảnh hầu hết các doanh nghiệp
ở nớc ta hiện nay đều thiếu vốn hoạt động. Tình trạng lạc hậu về công nghệ
sản xuất dẫn đến năng suất, chất lợng, kiểu dáng của hầu hết các doanh nghiệp
mất dần khả năng cạnh tranh trên thị trờng, kể cả thị trờng trong nớc.
một số vấn đề về chế độ tài chính
và kế toán TSCĐ thuê mua tài chính ở việt nam
Nội dung đề tài mà tôi trình bầy dới đây sẽ gồm các phần chủ yếu sau
đây:
1
Đề án môn học
I - KHái NIệM Và PHÂN LOại HOạT ĐộNG THUÊ MUA Tài
CHíNH ở Việt Nam
II - CHế Độ tài chính Về Tổ CHứC Và HOạT ĐộNG CủA

Thuê tài chính: Là thuê tài sản mà bên cho thuê có sự chuyển giao phần
lớn rủi ro va lợi ích gắn liền với quyền sỡ hữu tài sản cho bên thuê. Quyền sỡ
hữu tài sản có thể chuyển giao vào cuối thời hạn thuê.
Thuê hoạt động: Là thuê tài sản không phải là thuê tài chính.
Hợp động thuê tài sản không huỷ ngang: Là hoạt động thuê tài sản mà
hai bên không thể đơn phơng chấm dứt hợp đồng, trừ các trờng hợp:
a) Có sự kiện bất thờng xảy ra nh:
- Bên cho thuê không giao đúng hạn tài sản cho thuê;
- Bên thuê không trả tiền thuê theo đúng quy định trong hợp động thuê
tài sản:
- Bên thuê hoặc bên cho thuê vi phạm hợp đồng;
- Bên thuê bị phá sản hoặc giải thể;
- Ngời bảo lãnh bị phá sản hoặc giải thể và bên cho thuê không chấp
thuận đệ nghị chấm dứt bảo lãnh hoặc đề nghị ngời bảo lãnh khác thay thế của
bên thuê;
3
Đề án môn học
- Tài sản cho thuê bị mất hoặc h hỏng không thể sữa chữa phục hồi đợc.
b) Đợc sự đồng ý của bên cho thuê.
c) Nếu hai bên thoả thuận một hợp đồng mới về thuê tài sản đó hoặc tài
sản tơng tự.
d) Bên thuê thanh toán thêm một khoản tiền ngay tại một thời điểm khởi
đầu thuê tài sản.
Thời điểm khởi đầu thuê tài sản: Là ngày xảy ra trớc một trong hai
ngày: ngày quyền sử dụng tài sản đợc chuyển giao cho bên thuê và ngày tiền
thuê bắt đầu đợc tính theo các điều khoản quy định trong hợp đồng.
Thời hạn thuê tài sản: Là khoảng thời gian của hợp đồng thuê tài sản
không huỷ ngang cộng với khoảng thời gian bên thuê đợc gia hạn thuê tài sản
đã ghi trong hợp đồng, phải trả thêm hoặc không phải trả thêm chi phí nếu
quyền gia hạn này xác định đợc tơng đối chắc chắn ngay tại thời điểm khởi

thuê hoặc bên liên quan với bên thuê đảm bảo thanh toán cho bên cho thuê
(gía trị đảm bảo là số tiền bên thuê phải trả cao nhất trong bất cứ trờng hợp
nào).
b) Đối với bên cho thuê: Là phần giá trị còn lại của tài sản thuê đợc bên
thuê hoặc bên thứ ba có khả năng tài chính không liên quan với bên cho thuê,
đảm bảo thanh toán.
Gía trị còn lại của tài sản thuê không đợc đảm bảo: Là phần gía trị còn
lại của tài sản thuê đợc xác định bởi bên cho thuê không đợc bên thuê hoặc
bên liên quan đến bên thuê đảm bảo thanh toán hoặc chỉ đợc một bên liên
quan với bên cho thuê, đảm bảo thanh toán.
Thời gian sử dụng kinh tế: Là khoảng thời gian mà tài sản đợc ớc tính
sử dụng một cách hữu ích hoặc số lợng sản phẩm hay đơn vị tơng đơng có thể
thu đợc từ tài sản cho thuê do một hoặc nhiều ngời sử dụng tài sản.
5
Đề án môn học
Thời gian sử dụng hữu ích: Là khoảng thời gian sử dụng kinh tế còn lại
của tài sản thuê kể từ thời điểm bắt đầu thuê, không giới hạn theo thời hạn hợp
đồng thuê.
Đầu t gộp trong hợp đồng thuê tài chính: Là tổng khoản thanh toán
tiền thuê tối thiểu theo hợp đồng thuê tài chính (đối với bên cho thuê) cộng giá
trị còn lại của tài sản thuê không đợc đảm bảo.
Doanh thu tài chính cha thực hiện: Là số chênh lệch giữa tổng khoản
thanh toán tiền thuê tối thiểu cộng gía trị còn lại không đợc đảm bảo trừ giá trị
hiện tại của các khoản trên tính theo tỉ lệ lãi suất ngầm định trong hợp đồng
thuê tài chính.
Đầu t thuần trong hợp đồng thuê tài chính: Là số chênh lệch giữa đầu
t gộp trong hợp đồng thuê tài chính và doanh thu tài chính cha thực hiện
Lãi suất ngầm định trong hợp đồng hợp đồng thuê tài chính: Là tỷ lệ
chiết khấu tại thời điểm thuê tài chính, để tính giá trị hiện tại của khoản thanh
toán tiền thuê tối thiểu và gía trị hiện tại của giá trị còn lại không đợc đảm bảo

a) Bên cho thuê chuyển giao quyền sở hữu tài sản cho bên thuê khi hết
thời hạn thuê;
b) Tại thời điểm khởi đầu thuê tài sản, bên thuê có quyền lựa chọn mua
lại tài sản với mức giá ớc tính thấp hơn gía trị hợp lý vào cuối thời hạn thuê.
c) Thời hạn thuê tài sản chiếm phần lớn thời gian sử dụng kinh tế của tài
sản cho dù không có sự chuyển giao quyền sở hữu.
d) Tại thời điểm khởi đầu thuê tài sản, gía trị hiện tại của khoản thanh
toán tiền thuê tối thiểu chiếm phần lớn gía trị thanh lý của tài sản thuê.
e) Tài sản thuộc loại chuyên dụng mà chỉ có bên thuê có khả năng sử
dụng không cần có sự thay đổi, sữa chữa lớn nào
2.5 - Hợp đồng thuê tài sản cũng đợc coi là hợp đồng thuê tài
chính nếu hợp đồng thoã mãn ít nhất một trong ba trờng hợp sau:
7
Đề án môn học
a) Nếu bên thuê huỷ hợp đồng và đền bù tổn thất phát sinh liên quan
đến việc huỷ hợp đồng cho bên cho thuê;
b) Thu nhập hoặc tổn thất do sự thay đổi giá trị hợp lý của giá trị còn lại
của tài sản thuê gắn với bên thuê;
c) Bên thuê có khả năng tiếp tục thuê lại tài sản sau khi hết hạn hợp
đồng thuê với tiền thuê thấp hơn giá thuê thị trờng.
2.6 - Phân loại tài sản thuê đợc thực hiện tại thời điểm khởi đầu
thuê. Bất cứ tại thời điểm nào hai bên thoả thuận thay đổi các điều khoản của
hợp đồng (trừ gia hạn hợp đồng) dẫn đến sự thay đổi cách phân loại thuê tài
sản theo các tiêu chuẩn từ đoạn 2.1 đến đoạn 2.5 tại thời điểm khởi đầu thuê
tài sản, thì các điều khoản mới thay đổi này đợc áp dụng cho suốt thời gian
hợp đồng. Tuy nhiên, thay đổi về ớc tính (ví dụ, thay đổi ớc tính thời gian sử
dụng kinh tế hoặc giá trị còn lại của tài sản thuê) hoặc thay đổi khả năng thanh
toán của bên thuê, không dẫn đến sự phân loại mới về thuê tài sản.
2.7 - Thuê tài sản là quyền sử dụng đất và nhà đợc phân loại là
thuê hoạt động hoặc thuê tài chính. Tuy nhiên đất thờng có thời gian sử dụng

thuê, đợc bên cho thuê và bên thuê thoả thuận trong hợp đồng thuê.
Điều 3: Một giao dịch cho thuê tài chính phải thoả mãn một trong
những điều kiện sau đây:
1. khi kết thúc thời hạn cho thuê theo hợp đồng, bên thuê đợc chuyển
quyền sở hữu tài sản thuê hoặc đợc tiếp tục thuê theo sự thoả thuận của hai
bên.
2. Nội dung của hợp đồng thuê có quy định: khi kết thúc thời hạn thuê,
bên thuê đợc quyền lựa chọn mua tài sản thuê theo gía danh nghĩa thấp hơn
gía trị thực tế của tài sản thuê tại thời điểm mua lại.
9
Đề án môn học
3. Thời hạn cho thuê một loại tài sản ít nhất phải bằng 60% thời gian
cần thiết để khấu hao tài sản thuê.
4. Tổng số tiền thuê một loại tài sản quy định tại hợp đồng thuê, ít nhất
phải tơng đơng với giá của tài sản đó trên thị trờng vào thời điểm ký hợp đồng.
Điều 4: Ngân hàng nhà nớc Việt Nam, dới đây gọi tắt là Ngân hàng Nhà
nớc, là cơ quan quản lý Nhà nớc về hoạt động cho thuê tài chính, có nhiệm vụ
cấp và thu hồi giấy phép hoạt động, ban hành các văn bản quy định về nghiệp
vụ, quản lý, giám sát và thanh tra hoạt động các công ty cho thuê tài chính tại
Việt Nam.
2. Công ty cho thuê tài chính:
2.1 - Công ty cho thuê tài chính
Điều 5: Công ty cho thuê tài chính là một loại Công ty tài chính, hoạt
động chủ yếu là cho thuê máy móc thiết bị và các động sản khác.
Công ty cho thuê tài chính đợc thành lập và hoạt động tại Việt Nam,
bao gồm:
1. Công ty cho thuê tài chính do Ngân hàng, Công ty tài chính hoặc
Ngân hàng, Công ty cho thuê tài chính cùng với doanh nghiệp khác của Việt
Nam thành lập.
2. Công ty tài chính liên doanh giữa bên Việt Nam gồm một hoặc nhiều

hàng Nhà nớc xin cấp giấy phép chấp thuận về nguyên tắc (giấy chấp thuận về
nguyên tắc) theo hớng dẫn của ngân hàng nhà nớc;
2. Giấy chấp thuận nguyên tắc có gía trị trong 12 tháng kể từ ngày cấp.
Trong thời hạn này, các bên phải hoàn tất hồ sơ xin cấp giấy phép hoạt động
theo hớng dẫn của ngân hàng nhà nớc.
Điều 11: Trong thời hạn 3 tháng, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ xin cấp giấy
phép hoạt động của Công ty cho thuê tài chính, ngân hàng nhà nớc xem xét
cấp giấy phép hoạt động cho Công ty cho thuê tài chính (gọi tắt là giấy phép
hoạt động).
11
Đề án môn học
Điều 12: Sau khi đợc cấp Giấy phép hoạt động, Công ty cho thuê tài
chính phải :
1. Nộp cho ngân hàng nhà nớc khoản lệ phí cấp giấy phép bằng 0,1%
vốn điều lệ, trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày ghi trên Giấy phép hoạt động;
2. Đăng ký kinh doanh theo quy định hiện hành;
3. Có đủ 100% vốn điều lệ;
4. Công bố Giấy phép hoạt động, Giấy đăng ký kinh doanh và nội dung
hoạt động trên báo cáo của Việt Nam 5 số liên tiếp trớc khi khai trơng hoạt
động theo hớng dẫn của ngân hàng nhà nớc;
5. Sau khi thực hiện đầy đủ các quy định trên mới đợc khai trơng hoạt
động, ngày khai trơng chậm nhất là 6 tháng kể từ ngày ghi trên Giấy phép hoạt
động.
Điều 13: Giấy phép hoạt động Công ty cho thuê tài chính không đợc
chuyển nhợng.
2.3 - Nội dung và phạm vi hoạt động
Điêu 14: Nguồn vốn
1. Vốn tự có : vốn điều lệ, các quỹ và lợi nhuận cha chia;
2. Vốn vay: vay các tổ chức tài chính, tín dụng trong và ngoài nớc, phát
hành trái phiếu và các giấy tờ có gía trị khác khi đợc ngân hàng nhà nớ cho

thuê một hoặc một số máy móc thiết bị, động sản khác trong một thời gian
nhất định (thời hạn cho thuê) theo những quy định tại Điều 3 của quy chế này.
Điều 19: Hợp đồng phải bảo đảm các yêu cầu sau đây:
1. Đợc lập thành văn bản;
2. Đăng ký tại ngân hàng nhà nớc và cơ quan quản lý hợp đồng, nơi
Công ty cho thuê tài chính đặt trụ sở theo đúng quy định của pháp luật;
3. Không đợc huỷ bỏ trớc (huỷ ngang) thời hạn cho thuê đã thoả thuận
quy định trong hợp đồng.
13
Đề án môn học
Điều 20: Hợp đồng phải bao gồm những nội dung cơ bản đợc nêu tại
mục 4 quy chế này và các nội dung theo mẫu hợp đồng do ngân hàng nhà nớc
hớng dẫn.
Điều 21: Hợp đồng có hiệu lực từ ngày đợc các bên thoả thuận trong
hợp đồng.
4. Quyền và nghĩa vụ của các bên
Điều 22: Quyền và nghĩa vụ của Công ty cho thuê tài chính:
1. Có quyền yêu cầu bên thuê cung cấp đầy đủ, toàn bộ các báo cáo
quý, năm về tình hình hoạt động sản xuất, kinh doanh và các vấn đề có liên
quan đến tài sản thuê;
2. Đợc quyền sở hữu và đính ký hiệu sở hữu trên tài sản thuê trong suốt
thời hạn cho thuê;
3. Có quyền yêu cầu bên thuê bồi thờng mọi thiệt hại phát sinh do bên
thuê không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ trách nhiệm bảo quản sữa
chữa, thanh toán tiền bảo hiểm tài sản thuê trong thời hạn cho thuê.
4. Đợc quyên chuyển nhợng các quyền của mình trong hợp đồng cho
một công ty cho thuê tài chính khác mà không cần sự đồng ý của bên thuê.
Trong trờng hợp này, Công ty cho thuê tài chính phải thông báo trớc bằng văn
bản cho bên thuê.
5. Có quyền yêu cầu bên thuê đặt tiền ký quỹ bảo đảm cho hợp đồng

8. Không đợc dùng tài sản thuê để cầm cố, thế chấp;
9. Bên thuê có nghĩa vụ trả tiền thuê đúng thời hạn đợc quy định trong
hợp đồng và về nguyên tắc phải chịu các khoản chi phí có liên quan đến tài
sản thuê nh : chi phí nhập khẩu, thuế , chi phí đăng ký hợp đồng và tiền bảo
hiểm đối với tài sản thuê;
10. Có nghĩa vụ hoàn trả tài sản thuê cho Công ty cho thuê tài chính khi
kết thúc thời hạn thuê và chịu mọi chi phí liên quan đến việc hoàn trả tài sản
15
Đề án môn học
thuê, trừ trờng hợp đợc quyền sở hữu, mua tài sản thuê hoặc tiếp tục theo quy
định trong hợp đồng.
Điều 24: Chấm dứt hợp đồng trớc thời hạn
1. Công ty cho thuê tài chính có thể chấm dứt hợp đồng trớc khi kết
thúc thời hạn cho thuê nếu:
- Bên thuê không trả tiền thuê không trả tiền thuê theo quy định trong
hợp đồng;
- Bên thuê vi phạm một trong các điều khoản của hợp đồng;
- Bên thuê mất khả năng thanh toán, phá sản, giải thể;
- Trong trờng hợp bên thuê phải có ngời bảo lãnh nếu ngời bảo lãnh mất
khả năng thanh toán, phá sản, giải thể nhng bên thuê không tìm đợc ngời bảo
lãnh khác thay thế đợc công ty cho thuê tài chính chấp thuận.
2. Bên thuê có thể chấm dứt hợp đồng trớc khi chấm dứt thời hạn cho
thuê trong các trờng hợp:
- Tài sản cho thuê không đợc giao đúng thời hạn do lỗi của công ty cho
thuê tài chính;
- Bên cho thuê vi phạm các điều khoản trong hợp đồng.
3. Hợp đồng đợc chấm dứt trớc khi kết thúc thời hạn cho thuê trong tr-
ờng hợp tài sản thuê bị mất, hỏng không thể phục hồi sữa chữa đợc.
Điều 25: Xử lý khi hợp đồng đợc chấm dứt trớc thời hạn theo điểm 1
Điều 24, bên thuê phải thanh toán ngay toàn bộ số tiền thuê phải trả theo hợp

thực hiện theo luật Đầu t nớc ngoài tại Việt Nam.
Điều 30: Năm tài chính của Công ty cho thuê tài chính bắt đầu vào ngày
1 tháng 1 và kết thúc vào cuối ngày 31 tháng 12 hàng năm.
Điều 31: Hạch toán:
1. Công ty cho thuê tài chính phải thực hiện hạch toán kế toán theo hệ
thống tài khoản kế toán do Ngân hàng nhà nớc ban hành;
17
Đề án môn học
2. Công ty cho thuê tài chính phải hạch toán chính xác, đầy đủ và bảo
quản sổ sách, chứng từ liên quan theo quy định của Pháp lệnh kế toán thống
kê..
Điều 32: Chế độ báo cáo
1. Công ty cho thuê tài chính phải thực hiện chế độ báo cáo định kỳ do
Ngân hàng nhà nớc quy định. Mọi vi phạm đối với chế độ báo cáo sẽ bị xử
phạt theo quy định hiện hành.
6. Giám sát, thanh tra, xử lý vi phạm và tranh chấp
Điều 33: Công ty cho thuê tài chính chịu sự giám sát, thanh tra và kiểm
tra của ngân hàng nhà nớc trong mọi hoạt động kinh doanh và việc chấp hành
các quy định hiện hành của pháp luật.
Điều 34: Mọi vi phạm của Công ty cho thuê tài chính sẽ bị xử lý theo
đúng quy định tại Pháp lệnh Ngân hàng, Hợp tác xã tín dụng, Công ty tài
chính và các quy định khác có liên quan của pháp luật.
Điều 35: Các tranh chấp giữa Công ty cho thuê tài chính với các pháp
nhân Việt Nam đợc giải quyết tại Toà án kinh tế Việt Nam.
Các tranh chấp giữa các bên tham gia Công ty cho thuê tài chính liên doanh đ-
ợc giải quyết thông qua thơng lợng và hoà giải. Trờng hợp không hoà giải đợc,
căn cứ thoả thuận đã ghi tại hợp đồng liên doanh để xử lý.
7. Thay đổi, gia hạn, chấm dứt hoạt động và thanh lý
Điều 36:
1. Khi có nhu cầu thay đổi về địa điểm, phạm vi hoạt động và các quy