B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.H CHÍ MINH
_____________________________
LUN VN THC S KINH T
HOÀN THIN
CÔNG TÁC K TOÁN
TI CÁC CÔNG TY CHNG KHOÁN
 VIT NAM
Chuyên ngành: K toán – Kim Toán K15
Ngi hng dn khoa hc: PGS. TS Võ Vn Nh
Ngi thc hin: Trn Lan Hng

TP.H CHÍ MINH - 2009 MC LC

cu hoàn thin b máy t chc ca công ty chng khoán 14
1.3.2.3. Các qui đnh vn bn pháp lut v t chc k toán 15
1.3.2.4. Vai trò ca công ty chng khoán 16
1.3.2.5. Ngi s dng và thông tin cn thit 17
1.3.2.6. H thng kim soát ni b 17
1.3.2.7. ng dng công ngh thông tin 17
1.3.3 c đim t chc công tác k toán 18

CHNG 2: TÌNH HÌNH T CHC CÔNG TÁC K TOÁN TI
CÁC CÔNG TY CHNG KHOÁN  VIT NAM
2.1Gii thiu tng quát v tình hình hot đng và c cu t chc ca
công ty chng khoán  Vit Nam hin nay 23
2.1.1 Tình hình hot đng 23
2.1.1.1 Bc tranh tng th v th trng chng khoán và công ty
chng khoán 23
2.1.1.2 Thc trng kinh doanh ca các công ty chng khoán giai
đon 2000 – 2008 25
2.1.2 C cu t chc 33
2.2c đim thông tin k toán và đi tng s dng thông tin k toán 35
2.2.1 c đim thông tin k toán ti công ty chng khoán 35
2.2.2 i tng s dng thông tin k toán 36
2.2.2.1 Khách hàng ca công ty 36
2.2.2.2 Ban điu hành và các đi tng bên ngoài 36
2.3 Tình hình t chc công tác k toán ti công ty chng khoán 37
2.3.1 V h thng chng t k toán 38
2.3.2 T chc h thng s 40
2.3.3 T chc b máy k toán ti các công ty chng khoán 41
2.3.4 T chc thu nhn và kim tra thông tin k toán 45
2.3.5 T chc cung cp thông tin 47
2.3.6 V c s vt cht phc v cho công tác k toán 49

3.3.1.1 Kin ngh vi C quan ban hành Lut và qui đnh 78
3.3.1.2 Kin ngh vi y ban chng khoán 80
3.3.1.3 Kin ngh vi S giao dch chng khoán và Trung tâm
lu ký 83
3.3.1.4 Kin ngh vi Hip hi chng khoán 85
3.3.2 Kin ngh vi bn thân công ty chng khoán 86
3.3.2.1 Tng cng h thng kim soát ni b 86
3.3.2.2 Tng cng đi ng cht lng nhân viên 87

Kt lun.
Danh mc tài liu tham kho
Ph lc 01: Tng hp t l doanh thu trong tng Doanh thu ca mt s
công ty chng khoán.
Ph lc 02: Danh sách công ty chng khoán làm kho sát
Ph lc 03: Bng kho sát
DANH MC CÁC CH VIT TT BCTC: Báo cáo tài chính
CK: Chng khoán
CP: C phiu
CTCK: Công ty chng khoán
DN: Doanh nghip
KSNB: Kim soát ni b

Bng 2.13. Kim soát ni b đi vi t chc b máy k toán 42
Bng 2.14. T chc b máy k toán 43
Bng 2.15. Các vn đ liên quan đn t chc kim tra k toán 46
Bng 2.16. Hot đng kim tra khác 46
Bng 2.17. Các biu mu báo cáo trong doanh nghip 47
Bng 2.18. Các vn đ liên quan đn báo cáo k toán qun tr 48
Bng 2.19. Kim soát ni b đi vi vic cung cp thông tin k toán 49
Bng 2.20. Các vn đ liên quan đn c s vt cht 50
Bng 2.21. Các vn đ liên quan đn phn mm k toán 50
Bng 2.22. Các vn đ chung liên quan đn h thng tài khon 52
Bng 2.23. Tính linh hot ca h thng tài khon. 52
Bng 2.24. Vn dng các nguyên tc và phng pháp k toán 53
Bng 2.25. ghi nhn doanh thu 54
Bng 2.26 – T chc phân tích thông tin 56
S đ 2.1: S đ c cu t chc các b phn ti công ty chng khoán 34

LI M U
1. Lý do chn đ tài:
S ra đi ca th trng chng khoán Vit Nam đánh du tng bc hòa
nhp ca nn kinh t Vit Nam vi th gii, đng thi cng đánh du bc phát
trin mi ca Vit Nam vào sân chi tài chính. Qua 9 nm hot đng, th trng
chng khoán Vit Nam không ngng phát trin và đi mi đã đt đc nhiu
thành tu đáng kvà tr thành kênh huy đng vn trung và dài hn cho doanh
nghip.
S ra đi ca các qui phm pháp lut v th trng chng khoán và hot
đng ca các đnh ch tài chính trung gian: công ty chng khoán, công ty qun lý
qu, qu đu t góp phn hoàn thin dn quá trình xây dng th trng chng
khoán còn khá non tr ti Vit Nam. Vi vai trò là mt trung gian tài chính, phi
đáp ng nhng yêu cu ngày càng cao ca th trng chng khoán và các qui
phm pháp lut thì vic các công ty chng khoán nghiên cu, xây dng và t chc

phc v cho vic thu thp, x lý và cung cp thông tin t đó đa ra các
đánh giá và đ xut hoàn thin.
4. Phng pháp nghiên cu
Tác gi ch yu s dng các phng pháp đnh tính bao gm so sánh, đi
chiu, phng pháp lch s và logic, phng pháp phân tích và tng hp… ng
thi, tác gi s dng phng pháp thng kê trên mt s mu làm cn c cho vic
đánh giá thc trng t chc công tác ti công ty chng khoán  Vit Nam
5. Kt cu ca đ tài: 3 chng
− Chng 1: Mt s vn đ chung v t chc k toán trong doanh nghip.
− Chng 2: Tình hình t chc công tác k toán ti các công ty chng
khoán  Vit Nam
− Chng 3: Gii pháp hoàn thin t chc công tác k toán ti các công ty
Chng khoán  Vit Nam. 1
CHNG 1
MT S VN  CHUNG V T CHC CÔNG TÁC K TOÁN
TRONG DOANH NGHIP
1.1 Vai trò ca k toán và t chc công tác k toán trong doanh nghip
1.1.1 Vai trò ca k toán
K toán đc coi là ngôn ng trong kinh doanh, là mt trong nhng phng tin
trao đi thông tin ca mt doanh nghip. K toán đóng vai trò kt ni ngun thông tin,
t ngi chuyn giao sang mt lot ngi nhn thông tin – nhng ngi s dng bên
ngoài ln bên trong ca doanh nghip. Các thông tin này đng thi là cu ni liên kt
các nhà qun lý vi các hot đng ca đn v cng nh liên kt đn v vi môi trng
kinh doanh. Có rt nhiu đi tng s dng thông tin trình bày trên báo cáo tài chính.
Mi đi tng s dng thông tin khác nhau li có các nhu cu thông tin cn cung cp
khác nhau.
- Vi các nhà qun tr doanh nghip

1.1.2 Vai trò và yêu cu t chc công tác k toán
1.1.2.1 Vai trò ca t chc công tác k toán:
T chc khoa hc và hp lý công tác k toán có tm quan trng to ln đi vi
hot đng qun lý tài chính, qun lý kinh doanh ca doanh nghip.
- T chc công tác k toán tt s to điu kin đ đm bo cung cp thông tin
kinh t tài chính chính xác và kp thi phc v cho lãnh đo và qun lý kinh t tài
chính, giúp cho doanh nghip nâng cao đc hiu qu hot đng kinh doanh, hiu sut
lao đng k toán.
- T chc công tác k toán tt s giúp cho doanh nghip qun lý chc ch tài sn
tin vn, n đnh v tình tài chính, n đnh trong vic thu hi công n tránh hin tng

3
n nn dây da kéo dài và tình trng chim dng vn ln nhau. Mt khác, s thc hin
tt chc nng thông tin và giám sát cht ch v toàn b tài sn ca doanh nghip.
1.1.2.2 Yêu cu t chc công tác k tóan
- T chc công tác k toán phi đm bo cung cp s liu chính xác, đy đ, kp
thi, đáp ng các yêu cu qun lý kinh t và ch đo sn xut kinh doanh
- Trang b, s dng phng tin k thut tính toán, thông tin hin đi vào công
tác k toán, nâng cao trình đ đi ng cán b, nhân viên k toán.
- T chc công tác k toán  doanh nghip phi đc t chc mt cách khoa
hc, hp lý và tit kim sao cho phù hp vi ch đ, qui đnh hin hành ca nhà nc,
thích hp vi tình hình đc đim sn xut kinh doanh ca đn v vi chi phí thp nht
nhng đng thi th hin đy đ chc nng nhim v k toán vi cht lng cao.
- T chc công tác k toán phi đm bo kt hp tt gia k toán tài chính và k
toán qun tr.

1.2 Ni dung ca t chc k toán trong doanh nghip
1.2.1 T chc b máy k toán
B máy k toán ca mt đn v là tp hp nhng ngi làm công tác k toán
trong đn v cùng nhng trang thit b, phng tin k thut tính toán đ thc hin toàn

- Hình thc t chc b máy k toán na phân tán, na tp trung:
Hình thc t chc b máy k toán va tp trung va phân tán là hình thc t
chc b máy kt hp hai hình thc t chc trên, b máy t chc theo hình thc này
gm phòng k toán trung tâm ca doanh nghip và các b phn k toán và nhân viên k
toán  các b phn khác.
Phòng k toán trung tâm thc hin k toán các nghip v kinh t liên quan toàn
doanh nghip và các b phn khác không t chc k toán, đng thi thc hin tng hp

5
các tài liu k toán t các b phn khác có t chc k toán gi đn, lp báo cáo chung
toàn đn v, hng dn kim tra toàn b công tác k toán, kim tra k toán toàn đn v.
Các b phn k toán  các b phn khác thc hin công tác k toán tng đi
hoàn chnh các nghip v k toán phát sinh  b phn đó theo s phân công ca phòng
k toán trung tâm. Các nhân viên k toán  các b phn có nhim v thu thp chng t,
kim tra và có th x lý s b chng t, đnh k gi chng t k toán v phòng k toán
trung tâm.
Hình thc t chc b máy k toán này thng phù hp vi nhng đn v có qui
mô ln nhng các b phn ph thuc có s phân cp qun lý khác nhau thc hin công
tác qun lý theo s phân công đó.
Tóm li, vic la chn hình thc nào cng phi đm bo t chc b máy k toán
hp lý, gn nh, hot đng có hiu qu nhm cung cp thông tin kp thi, chính xác,
đy đ và hu ích cho công tác qun lý

1.2.2 T chc vn dng các b phn cu thành b phn k toán
1.2.2.1 T chc h thng chng t k toán
Chng t k toán là c s đ ghi chép s sách k toán.  đm bo cung cp s
liu chính xác, toàn din phc v cho yêu cu ch đo sn xut kinh doanh và yêu cu
kim tra thanh tra khi cn thit, t chc h thng chng t phi tuân th các qui đnh
sau:
- i vi các loi chng t bt buc, k toán doanh nghip phi tuân th v biu

- Hình thc s Nht ký chung
- Hình thc s Nht ký s cái
- Hình thc Chng t ghi s
- Hình thc Nht ký chng t

7
- Hình thc t chc k toán bng máy tính:
Mc dù, đc xp thành 1 loi hình thc k toán riêng, nhng hình thc k toán
trên máy không có mt mu biu chính thc và qui chun nào mà đc xây dng da
trên ng dng ca phn mm tin hc. Có th nói, hình thc k toán trên máy là s kt
hp đa dng ca 4 hình thc k toán ph bin, và s pha trn gia các hình thc này s
tùy thuc vào thit k ca phn mm k toán đang s dng.
Mi hình thc k toán đu có quy đnh các loi s k toán s dng, có u -
nhc đim riêng. Cn c vào đc đim sn xut kinh doanh, quy mô hot đng ca
doanh nghip, kh nng trình đ ca đi ng cán b k toán, điu kin và phng tin
k thut hin có ca đn v mà áp dng mt trong các hình thc k toán phù hp.
1.2.2.4 T chc cung cp thông tin – h thng báo cáo k toán
Báo cáo k toán là phng pháp k toán, tng hp các s liu t các s k toán
theo các ch tiêu kinh t v tình hình và kt qu hot đng sn xut kinh doanh trong
mt thi k nht đnh vào mt h thng mu biu thng nht do Nhà nc ban hành và
do đn v t thit k theo yêu cu qun lý c th.
Cui mi k (cui tháng, quý, nm) k toán tng hp s liu lp Báo cáo tài
chính theo quy đnh đ phn ánh tình hình tài chính tháng, quý, nm đó. Các Báo cáo
Tài chính quý, nm phi đc gi đi kp thi theo đúng ch đ quy đnh cho các ni
nhn báo cáo.
K toán Trng và Giám đc đn v là ngi chu trách nhim thc hin ch đ
báo cáo ti doanh nghip, chu trách nhim v s chính xác ca s liu và vic gi báo
cáo đúng thi hn.
Ngoài ra còn có các Báo cáo mang tính hng dn (Báo cáo qun tr): Cn c
vào đc đim hot đng và yêu cu qun lý ca ngành, doanh nghip xây dng biu

đc, có trình đ chuyên môn nghip v cao, khi kim tra phi thn trng, trung thc,
khách quan.

9
+ Tài liu kim tra
Tài liu kim tra là các chng t k toán, S sách k toán, Báo cáo k toán trong
doanh nghip và các ch đ chính sách v kinh t, tài chính, k toán.
1.2.4 T chc phân tích hot đng kinh t
Thông qua các báo cáo tài chính, vi s liu v c cu tài chính, kh nng thanh
toán, tình hình sinh li, tình hình tài sn,…. k toán cung cp và phân tích thông tin v
tình hình bin đng sn xut kinh doanh, đánh giá nhng thay đi tim tàng ca các
ngun lc kinh t mà đn v có th kim soát đc trong tng lai và d đoán kh
nng to ra các ngun tin trên c s hin có.
T đó, giúp nhà qun lý doanh nghip có th đánh giá đúng đn tình hình tài
chính ca đn v, đ ra đc các gii pháp, các quyt đnh kp thi cho s phát trin
ca doanh nghip trong tng lai.

1.2.5 Trang b c s vt cht
Vic trang b các phng tin, thit b tính toán hin đi giúp cho vic x lý s
liu ca k toán tr nên nhanh chóng, tit kim đc nhiu công sc. Hin nay vic tin
hc hóa công tác k toán không ch gii quyt đc vn đ x lý thông tin và cung cp
thông tin đc nhanh chóng, thun li, mà nó còn làm tng nng sut lao đng ca b
máy k toán mt cách đáng k, to c s đ tin hành tinh gin b máy, nâng cao hiu
qu hot đng.
Tin hc hóa công tác k toán đt ra nhiu vn đ cn gii quyt v mt chuyên
môn: Thit lp mu chng t và trình t luân chuyn chng t phù hp vi vic thu
nhn và x lý thông tin ca máy, thit k các loi s sách đ có th cài đt và in n
đc d dàng, nhanh chóng; b trí nhân s phù hp vi vic s dng máy, thc hin k
thut ni mng ca h thng máy đc s dng trong doanh nghip nhm đm bo
vic cung cp s liu ln nhau gia cá b phn có liên quan…


11
- Mô hình đa nng chng khoán và tin t:
Các ngân hàng Thng mi hot đng vi t cách là ch th kinh doanh chng
khoán và kinh doanh tin t. Mô hình này bao gm 2 loi:
o a nng toàn phn: không có s tách bit gia hot đng kinh doanh chng
khoán và Ngân hàng. Các ngân hàng Thng mi cung cp mt danh mc
đy đ các dch v Ngân hàng, chng khoán và Bo him. Các loi này
thuc mt pháp nhân duy nht.
o a nng mt phn: Ngân hàng Thng mi mun kinh doanh chng khoán
phi thành lp mt công ty con có t cách pháp nhân hot đng tách ri.
Mô hình này có u đim là ngân hàng có th đa dng hóa, kt hp nhiu lnh
vc kinh doanh, nh đó gim thiu ri ro cho hot đng kinh doanh chung, kh nng
chu đng nhng bin đng ca th trng s cao hn. Mt khác, ngân hàng tn dng
đc th mnh v vn đ kinh doanh chng khoán, khách hàng có th s dng nhiu
dch v đa dng và lâu nm ca ngân hàng.
Khuyt đim ca mô hình này là có th hn ch s phát trin ca th trng c
phiu do các ngân hàng có xu hng bo th, thích hot đng tín dng truyn thng
hn là bo lãnh phát hành c phiu, trái phiu. Thêm vào đó, nu có bin đng mnh
trên th trng chng khoán s nh hng đn hot đng kinh doanh tin t ca ngân
hàng, d dn đn cuc khng hong tài chính.
Do nhng hn ch này, t sau cuc khng hong kinh t 1933, đa s các nc
chuyn sang mô hình chuyên doanh chng khoán, ch có nc c vn duy trì đn
ngày nay.
- Mô hình chuyên doanh chng khoán:
Áp dng nhiu  các nc M, Trung Quc, Nht Bn, Hàn Quc, Canada…
Hot đng kinh doanh chng khoán do các công ty đc lp chuyên môn hóa
trong lnh vc chng khoán đm nhn. Các ngân hàng, các t chc tài chính, các công
ty bo him không đc tham gia vào vic kinh doanh chng khoán. Theo mô hình



13
o T vn chào bán, niêm yt chng khoán
o T vn c phn hóa, xác đnh giá tr doanh nghip
o T vn tài chính khác.

1.3.2 Các nhân t nh hng t chc k toán trong công ty chng khoán
1.3.2.1 Qui đnh ca nhà nc v vic thành lp, t chc và hot đng
ca công ty chng khoán
Lut chng khoán nm 2006, qui đnh công ty chng khoán đc thành lp di
2 dng: Công ty TNHH hoc công ty C phn.
Vi hình thc t chc mô hình công ty chng khoán là công ty chuyên doanh,
nên các ngân hàng mun t chc kinh doanh chng khoán phi thành lp công ty con,
hot đng hoàn toàn đc lp vi ngân hàng m.
Cng theo lut chng khoán, công ty chng khoán là ngành ngh hot đng có
điu kin: phi đáp ng các điu kin v vn pháp đnh, tr s, c s vt cht trang
thit b phc v cho hot đng kinh doanh chng khoán thì mi đc cp phép.
 thc hin đy đ toàn b nghip v kinh doanh chng khoán: môi gii, t
doanh, bo lãnh phát hành và t vn đu t thì công ty chng khoán phi có s vn
pháp đnh ti thiu là 300 t. S tin này không phi là nh nên đa phn các công ty
chn hình thc c phn đ huy đng vn. Do đó, trong hn 102 công ty chng khoán
đc thành lp tính đn thi đim 31/12/2008 thì ch có 14 công ty đc thành lp
di dng công ty TNHH.
Thành lp di dng công ty C phn giúp công ty chng khoán chuyên môn
hóa hn và t ch trong vic xây dng b máy t chc hot đng. Nhng đng thi
trc áp lc ca c đông s buc ngi điu hành tìm kim mt b máy t chc hot
đng hiu qu, an toàn cho đng vn ca c đông và vic xây dng b máy k toán sao
cho cung cp đc các s liu mt cách kp thi, nhanh chóng, chính xác vi chi phí
thp nht cng nm trong mc tiêu này.


Vi t cách pháp nhân, S giao dch chng khoán s t ch v tài chính và t ch hn
trong vic qun lý th trng chng khoán còn khá non tr ti Vit Nam, đng thi khai
thác đc các tim nng nhm gim thiu gánh nng cho ngân sách nhà nc.
S giao dch chng khoán cùng vi các thành viên là các công ty chng khoán
to ra các mi ràng buc cng nh các qui đnh mà các công ty chng khoán phi tuân
th theo yêu cu ca S, nh đó s tng cng khung pháp lý n đnh, và các quy ch
giao dch thun tin, linh hot nhm to nhng điu kin thun li hn cho các nhà đu
t, cng nh đm bo an toàn cho hot đng ca th trng chng khoán
- V c s vt cht: S giao dch chng khoán TP. H Chí Minh và S giao
dch chng khoán Hà Ni đc trang b máy móc vi công ngh hin đi, các phn
mm ng dng cao cp ca nc ngoài, cùng vi s đu t không nh ca các công ty
chng khoán vào công ngh nhm cung cp ngày càng đa dng các dch v cho khách
hàng: giao dch trc tuyn t xa, thông báo kt qu giao dch qua đin thoi di đng và
gn đây nht là trin khai giao dch không sàn.
Vi các dch v, tin ích ngày càng đa dng ca công ngh, thì vic t chc, ng
dng công ngh thông tin vào qun lý điu hành và t chc k toán sao cho hiu qu,
s dng nhân lc nh th nào đ không ung phí hay d tha là bài toán ln cho mi
công ty chng khoán.

1.3.2.3 Các qui đnh vn bn pháp lut v t chc k toán:
Vi xu th hi nhp Th gii, đi dn ti vic thng nht trong phng pháp ghi
nhn, hch toán cng nh hoàn thin t chc k toán theo chun mc k toán Quc t.
Tính t nm 2000 đn nay, các qui đnh pháp lut v t chc k toán ti doanh nghip
Vit Nam ngày càng hoàn thin vi s ra đi ca Lut k toán nm 2003, 26 chun
mc k toán và thông t hng dn đc ban hành, Quyt đnh 15/2006/Q-BTC qui
đnh v ch đ k toán doanh nghip và Quyt đnh 48/Q-BTC v ch đ k toán
doanh nghip va và nh.

16
T nm 2000 đn cui nm 2008, t chc k toán ti các công ty chng khoán