Lời nói đầu
Từ Đại hội Đảng lần thứ VIII đến nay Đảng ta luôn xác định công
nghiệp hoá là nhiệm vụ trung tâm của thời kỳ quá độ. Thực hiện nhiệm vụ đó
trong những năm qua, nhất là những năm đổi mới chúng ta đã thu đợc nhiều
thành tựu quan trọng tạo ra thế và lực mới chuyển sang một thời kỳ phát triển
cao hơn đẩy tới một bớc công nghiệp hoá nớc nhà. Tuy nhiên trong quá trình
công nghiệp hoá những năm trớc đây do nhiều nguyên nhân trong đó có
nguyên nhân nóng vội chủ quan, đốt nóng giai đoạn chúng ta đã mắc phải
một số khuyết điểm sai lầm mà Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ VI và thứ
VII đã vạch ra.
Muốn tiếp tục phát huy thành tích, khắc phục yếu kém đẩy lùi nguy cơ
tụt hậu về kinh tế, sớm đa đất nớc ra khỏi tình trạng một nớc nghèo, cải thiện
đời sống nhân dânm tăng cờng tiềm lực quốc phòng an ninh, củng cố vững
chắc độc lập và chủ quyền quốc gia, tạo điều kiện cho lực lợng sản xuất ra
đời phù hợp với quan hệ sản xuất mới thì không còn con đờng nào khác là
chúng ta phải đẩy mạnh quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
Vấn đề công nghiệp hoá, hiện đại hoá là một vấn đề rất rộng bao hàm
nhiều mặt nội dung. Trong phạm vi bài viết này em xin đề cập đến các nội
dung sau:
I. Sự cần thiết phải tiến hành công nghiệp hoá - hiện đại hoá.
1. Công nghiệp hoá là xu hớng mang tính quy luật của các nớc đi lên từ
nền sản xuất nhỏ lên nền sản xuất lớn.
2. Tính tất yếu phải tiến hành đồng thời công nghiệp hoá và hiện đại
hoá của nớc ta.
II. Một số vấn đề về thực tiễn và lý luận trong quá trình thực hiện công
nghiệp hoá - hiện đại hoá.
1. Lý luận:
a. Điều kiện và hoàn cảnh.
b. Những thuận lợi và khó khăn khi tiến hành.
c. Phơng hớng, mục tiêu nội dung của công nghiệp ở Việt Nam.
1

nghệ. Trong cơ cấu xã hội vì vậy khái niệm cơ sở vật chất kỹ thuật gắn bó
chặt chẽ với các hình thức xã hội của nó.
Đặc trng cơ sở vật chất kỹ thuật của phơng thức trớc thời công nghiệp t
bản còn thủ công lạc hậu. Còn cơ sở vật chất kỹ thuật của nền sản xuất lớn,
hiện đại chỉ có thể là nền công nghiệp hiện đại cân đối phù hợp dựa trên trình
độ khoa học kỹ thuật công nghệ ngày càng cao. Để có cơ sở vật chất và kỹ
thuật nh vậy các nớc đang phát triển cần phải tiến hành công nghiệp hoá. Nớc
ta thuộc vào nhóm đang phát triển, là một trong những nớc nghèo nhất thế
giới, nông nghiệp lạc hậu còn cha thoát khỏi xã hội truyền thống để sang "Xã
hội văn mình công nghiệp". Do đó khách quan phải tiến hành công nghiệp
hoá - hiện đại hoá là nội dung, phơng thức là con đờng phát triển nhanh có
3
hiệu quả. Đối với nớc ta quá trình công nghiệp hoá còn gắn chặt với hiện đại
hoá, nó làm cho xã hội chuyển từ xã hội truyền thống sang xã hội hiện đại
làm biến đổi căn bản bộ mặt của xã hội trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, xã
hội, chính trị...
Hiện nay đất nớc ta còn nghèo (thuộc nhóm thứ 3 thì việc công nghiệp
hoá - hiện đại hoá là con đờng tất yếu. Từ Đại hội Đảng VI của Đảng xác
định đây là thời kỳ phát triển mới - Thời kỳ "Đẩy mạnh công nghiệp hoá -
hiện đại hoá đất nớc" định hớng phát triển nhằm mục tiêu "Xây dựng nớc ta
thành một nớc công nghiệp có cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại, cơ cấu kinh tế
hợp lý, quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp với trình độ phát triển của lực lợng
sản xuất, đời sống vật chất và tinh thần cao, quốc phòng an ninh vững chắc,
dân giàu nớc mạnh, xã hội công bằng văn minh.
Để góp phần nghiên cứu về công nghiệp hoá - hiện đại hoá trong khuôn
khổ bài viết này em xin đề cập đến "Một số vấn đề về thực tiễn và lý luận
trong sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá ở Việt Nam".
B. Nội dung
I. Sự cần thiết phải tiến hành công nghiệp hoá -
hiện đại hoá.

hội.
- Mới góp phần xây dựng và phát triển nền văn hoá dân tộc, xây dựng
con ngời mới ở Việt Nam.
Nh vậy công nghiệp hoá là xu hớng mang tính quy luật cả các nớc đi từ
một nền sản xuất nhỏ sang nền sản xuất lớn.
2. Tính tất yếu phải tiến hành đồng thời công nghiệp hoá - hiện đại hoá
của nớc ta.
Sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, nhiều nớc dù thắng hay bại đều trở thành
nớc kiệt quệ đã trở thanh một trong những nguyên nhân cho bớc khởi động
của cuộc khoa học công nghệ hiện đại. Có thể chia cuộc cách mạng khoa học
kỹ thuật hiện đại thành hai giai đoạn.
- Giai đoạn thứ nhất bắt đầu từ những năm 40 đến giữa những năm 70.
Giai đoạn này sử dụng khoa học kỹ thuật để hiện đại hoá các công cụ sản
5
xuất, phát triển kinh tế theo hớng mở rộng và tăng thêm các yếu tố sản xuất.
Thực chất đây là giai đoạn bắt đầu phát triển của lực lợng sản xuất cả về con
ngời và công cụ sản xuất.
Bình quân tăng trởng kinh tế hàng năm ở các nớc kinh tế phát triển là
5,6%. Tốc độ tăng trởng này đợc giữ nguyên trong vòng 20 năm kể từ năm
1950 đến 1970.
- Giai đoạn hai bắt đầu vào những năm 70 trở đi và cho đến nay vẫn
đang tiếp tục rất mạnh mẽ. Giai đoạn này là thực hiện cuộc cách mạng với
qui mô lớn và toàn diện trên lực lợng sản xuất trên cơ sở áp dụng các thành
tựu khoa học - kỹ thuật, đổi mới toàn bộ bộ máy sản xuất hiện hành trên cơ
sở sử dụng những phơng tiện kỹ thuật về công nghệ mới khác hẳn về nguyên
tắc thay thế hàng loạt các thiết bị lạc hậu bằng các thiết bị hiện đại làm cho
năng suất và chất lợng sản phẩm lên cao.
Đây là giai đoạn biến đổi hẳn về chất của lực lợng sản xuất ở các nớc
t bản chủ nghĩa thì đây là thời kỳ mâu thuẫn của lực lợng sản xuất và quan hệ
sản xuất lên cao tạo điều kiện cho sự ra đời của phơng thức sản xuất mới.

sản xuất mới, tiến bộ hơn. Trong mỗi phơng thức sản xuất thì lực lợng sản
xuất đóng vai trò quyết định. Lực lợng sản xuất chẳng những là thớc đo thực
tiễn của con ngời trong quá trình cải tạo tự nhiên nhằm đảm bảo sự tồn tại và
phát triển của xã hội loài ngời mà còn làm thay đổi quan hệ giữa ngời với ng-
ời trong sản xuất, thay đổi các quan hệ xã hội.
Tuy nhiên nếu lực lợng sản xuất là cái cấu thành nền tảng vật chất của
toàn bộ lịch sử nhân loại, thì quan hệ sản xuất là cái tạo thành cơ sở kinh tế
xã hội, là cơ sở hiện thực hiện hoạt động sản xuất tinh thần của con ngời của
toàn bộ những quan hệ t tởng, tinh thần và những thiết chế tơng ứng trong xã
hội.
C.Mác đã đa ra kết luận rằng: xã hội loài ngời phát triển trải qua nhiều
giai đoạn của sự phát triển đó là sự vận động theo hớng tiến lên của các hình
thành kinh tế xã hội, là sự thay thế hình thái kinh tế này bằng hình thái kinh
tế - xã hội khác cao hơn mà gốc rễ sâu xa của nó là sự phát triển không
ngừng của lực lợng sản xuất.
Rằng sự vật và phát triển của các hình thái kinh tế - xã hội là do tác
động của các quy luật khách quan.
Ph. Ang - ghen khẳng định "Lịch sử từ xa đến nay đã tiến triển theo
một quá trình tự nhiên, và về căn bản cũng bị chi phối bởi quy luật vận động
7