Nguyễn Thị Thu Trang Lớp: Luật kinh doanh K46

1 Luận văn:
“Pháp luật về đấu thầu xây lắp và thực tiễn áp
dụng trong dự án đầu tư xây dựng Trung tâm
thương mại chợ Hôm – Đức Viên”

Nguyễn Thị Thu Trang Lớp: Luật kinh doanh K46

2
LỜI MỞ ĐẦU
Nền kinh tế nước ta đang ngày càng phát triển theo xu hướng hội nhập quốc
tế, Đảng và Nhà Nước đã và đang thực hiện chiến lược đẩy mạnh công nghiệp hóa,
hiện đại hóa theo định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng nền tảng để đến năm 2020
nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp. Để đạt được mục tiêu đó Nhà nước
cần chú trọng phát huy nội lực đất nước, trong bối cảnh này, hoạt động đầu tư xây
dựng cơ bản được đánh giá là ngành kinh tế kỹ thuật hết sức quan trọng, bởi nó liên
quan đến nhiều lĩnh vực kinh tế, lại sử dụng nguồn tài chính và nhân lực hết sức to
lớn.

ra đấu thầu năm 2007 nhưng cho tới hiện nay vẫn chưa khởi công được do phải tổ
chức đấu thầu lại.
Trong thời gian thực tập tại phòng Thanh tra – Sở Thương mại Hà Nội, tôi
được tiếp xúc nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước về thương mại trên địa bàn thành
phố Hà Nội, nhận thức được vai trò của đấu thầu nói chung và đấu thầu xây lắp nói
riêng, nhận thức được thực tiễn áp dụng pháp luật đấu thầu xây lắp trong việc đấu
thầu dự án đầu tư xây dựng Trung tâm thương mại Chợ Hôm – Đức Viên, trong
phạm vi khóa luận này tôi viết về “Pháp luật về đấu thầu xây lắp và thực tiễn
áp dụng trong dự án đầu tư xây dựng Trung tâm thương mại chợ Hôm –
Đức Viên”.
Khóa luận này gồm các nội dung chính sau:
Chương 1: Lý luận chung về đấu thầu và đấu thầu xây lắp
Chương 2: Thực tiễn áp dụng pháp luật đấu thầu xây lắp trong dự án đầu tư
xây dựng Trung tâm thương mại Chợ Hôm – Đức Viên - Nhìn từ góc độ Sở Thương
mại Hà Nội.
Chương 3: Hoàn thiện pháp luật về đấu thầu xây lắp, kiến nghị nâng cao hiệu
quả thực thi pháp luật về đấu thầu xây lắp.
Để hoàn thành khóa luận này, tôi xin chân thành cảm ơn thầy giáo Ths
NGUYỄN HỮU MẠNH và Ths ĐỖ KIM HOÀNG đã tận tình giúp đỡ, hướng
dẫn và tạo điều kiện giúp tôi hoàn thành bài viết này. Và khóa luận của tôi cũng
không thể hoàn thành nếu không có sự giúp đỡ của các cán bộ phòng Thanh tra –
Sở Thương mại Hà Nội. Do kiến thức có hạn, khả năng tiếp xúc và nhận thức thực
tiễn còn hạn chế nên khóa luận này không tránh khỏi những sai sót, kính mong quý
vị góp ý để bài viết của tôi hoàn chỉnh hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Nguyễn Thị Thu Trang Lớp: Luật kinh doanh K46



1
Viện ngôn ngữ học, 2003, Từ điển tiếng Việt, Nxb Đà Nẵng – Từ điển học, tr 302
Nguyễn Thị Thu Trang Lớp: Luật kinh doanh K46

5
Như vậy, đứng trên quan điểm của bên mời thầu và nhà thầu thì đấu thầu
được hiểu là cuộc thi tuyển giữa các nhà thầu để thỏa mãn yêu cầu của chủ đầu tư,
từ đó lựa chọn nhà thầu thích hợp nhất.
Theo Luật Đấu thầu năm 2005 thì đấu thầu được hiểu là quá trình lựa chọn
nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu để thực hiện gói thầu thuộc các dự
án quy định của pháp luật trên cơ sở bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch
và hiệu quả kinh tế. Các dự án đó bao gồm:
- Dự án sử dụng vốn Nhà nước từ 30% trở lên cho mục tiêu đầu tư phát
triển, bao gồm:
+ Dự án đầu tư xây dựng mới, nâng cấp mở rộng các dự án đã đầu tư xây
dựng;
+ Dự án đầu tư để mua sắm tài sản kể cả thiết bị, máy móc không cần lắp
đặt;
+ Dự án quy hoạch phát triển vùng, quy hoạch phát triển ngành, quy hoạch
xây dựng đô thị, nông thôn;
+ Dự án nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, hỗ trợ kỹ thuật;
+ Các dự án khác cho mục tiêu đầu tư phát triển;
- Dự án sử dụng vốn Nhà nước để mua sắm tài sản nhằm duy trì hoạt động
thường xuyên của cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ
chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp,
đơn vị vũ trang nhân dân;

nhất định theo pháp luật đấu thầu quy định. Nhà thầu gồm có nhà thầu chính, nhà
thầu phụ, có thể là nhà thầu độc lập, nhà thầu liên danh
Thứ hai, mục đích của việc đấu thầu là tuyển chọn nhà thầu có đủ năng lực
đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu.
- Thứ ba, việc lựa chọn nhà thầu theo yêu cầu của bên mời thầu và phải tuân
theo một trình tự nhất định do pháp luật quy định. Mỗi hình thức đấu thầu khác
nhau có một trình tự cũng như điều kiện áp dụng khác nhau …

3. Phân loại đấu thầu
Có nhiều cách thức phân loại đấu thầu, như phân loại theo nội dung đấu
thầu, phân loại theo phương thức đấu thầu, phân loại theo hình thức lựa chọn nhà
thầu, phân loại theo phạm vi chủ thể tham gia đấu thầu … Nếu xét theo nội dung
Nguyễn Thị Thu Trang Lớp: Luật kinh doanh K46

7
đấu thầu thì có thể phân loại đấu thầu thành 3 loại: đấu thầu tuyển chọn tư vấn, đấu
thầu mua sắm hàng hóa, đấu thầu xây lắp.

3.1. Đấu thầu tuyển chọn tư vấn
Đấu thầu tuyển chọn tư vấn là quá trình tuyển chọn các nhà tư vấn có đủ
năng lực, kinh nghiệm chuyên môn trong việc xem xét, quyết định, kiểm tra quá
trình chuẩn bị và thực hiện dự án.
Nhà thầu tham gia đấu thầu tuyển chọn tư vấn là các nhà thầu tư vấn, tham
gia đấu thầu để cung cấp các sản phẩm của dịch vụ tư vấn, nó bao gồm các hoạt
động sau:
- Dịch vụ tư vấn chuẩn bị dự án: bao gồm những công việc sau
+ Lập, đánh giá, báo cáo quy hoach

Những vấn đề pháp lý liên quan đến đấu thầu xây lắp sẽ được trình bày trong phần
II dưới đây.

II. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ ĐẤU THẦU XÂY LẮP
1. Khái niệm đấu thầu xây lắp và pháp luật về đấu thầu xây
lắp
1.1 Khái niệm về đấu thầu xây lắp
Đấu thầu xây lắp được hiểu là hình thức đấu thầu lựa chọn nhà thầu để thực
hiện những công việc xây dựng và lắp đặt các công trình, hạng mục công trình, cải
tạo, sửa chữa lớn.
Thực chất của đấu thầu xây lắp là việc áp dụng phương pháp xét hiệu quả
thực tế trong việc lựa chọn đơn vị thi công xây dựng. Phương pháp này đòi hỏi sự
so sánh giữa các đơn vị tham gia đấu thầu trên cùng một phương diện (như kỹ thuật,
uy tín của đơn vị tham dự đấu thầu, tài chính…) để chọn lấy một nhà thầu có đủ khả
năng để thực hiện gói thầu.
Về bản chất đấu thầu xây lắp cũng giống như hoạt động mua bán, tuy nhiên
nó khác những hợp đồng mua bán khác là hàng hóa ở đây là công việc, và chỉ có
một người bán nhưng lại có nhiều người mua. Người bán là chủ đầu tư, người mua
là các nhà thầu, người bán lựa chọn người mua theo nhiều tiêu chí khác nhau như
năng lực thực hiện. Trước đây việc lựa chọn nhà thầu phụ thuộc nhiều vào giá mà
người mua đưa ra tuy nhiên cho đến nay mức giá không ảnh hưởng đến việc lựa
Nguyễn Thị Thu Trang Lớp: Luật kinh doanh K46

9
chọn nhà thầu, mà chủ yếu là xét đến yếu tố kỹ thuật, năng lực của nhà thầu, còn
mức giá có thể thương lượng sau đó.
Trên thực tế thấy rằng việc lựa chọn nhà thầu trong hoạt động xây dựng là


10
- Quyền, nghĩa vụ của các chủ thể tham gia đấu thầu xây lắp
- Quy trình đấu thầu xây lắp
Việc đấu thầu xây lắp tuân theo pháp luật xây dựng, những vấn đề không
được quy định trong pháp luật xây dựng thì sẽ áp dụng pháp luật đấu thầu, đối với
dự án sử dụng vốn hỗ trợ phát triển chính thức (gọi tắt là ODA), việc đấu thầu được
thực hiện trên cơ sở nội dung điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Việt Nam là thành viên hoặc thỏa thuận quốc tế mà cơ quan, tổ chức có thẩm quyền
của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ký kết. Những vấn đề không
được quy định trong các loại văn bản pháp luật trên thì áp dụng các văn bản pháp
luật quy định các vấn đề chung như: Luật dân sự …
Xuất phát từ yêu cầu quản lý nhà nước trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, Nhà
nước ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về đấu thầu trong xây lắp đi liền với
quá trình hình thành và phát triển của hệ thống pháp luật về đấu thầu.
Tại Việt Nam, đấu thầu và pháp luật đấu thầu nói chung, đấu thầu xây lắp
nói riêng thực sự hình thành từ khi nền kinh tế chuyển đổi sang cơ chế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên trước đó cũng có những yêu cầu làm tiền
đề cho việc ban hành pháp luật đấu thầu sau này.

1.2.1. Giai đoạn trước khi có Quy chế Đấu thầu ban hành kèm theo Nghị
định số 43/1996/NĐ-CP của Chính phủ ngày 16/7/1996 về ban hành Quy chế
đấu thầu
 Giai đoạn 1945 – 1946
Trong những ngày đầu mới thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Chủ
tịch Hồ Chí Minh đã lưu ý Chính phủ nước Việt Nam cần phải hết sức tiết kiệm và
phải lựa chọn những vật phẩm từ nguồn cung cấp thích hợp nhất để không lãng phí
của cải của nhân dân.
Mặc dù khái niệm đấu thầu chưa hình thành tuy nhiên việc Chủ tịch Hồ Chí
Minh lưu ý là tiền đề cho hoạt động đấu thầu sau này.

- Ngay sau Quyết định số 92/QĐ-TTg của Thủ tướng ngày 7/3/1994 về tăng
cường quản lý chống lãng phí, thất thoát và tiêu cực trong đầu tư và xây dựng, ngày
30/3/1994, Bộ Xây dựng ban hành “Quy chế đấu thầu xây lắp” kèm theo Quyết
định số 06/BXD-VKT ngày 17/3/1994, Quyết định này thay thế cho Quyết định
24/BXD-VKT ngày 12/2/1990 trước đây. Đây là văn bản được coi là quy chế đầu
tiên quy định về đấu thầu.
Nguyễn Thị Thu Trang Lớp: Luật kinh doanh K46

12
Giai đoạn từ năm 1986 – 1996 là giai đoạn đầu tiên tại Việt Nam áp dụng
đấu thầu, do đó các văn bản quy phạm pháp luật Nhà nước ban hành chưa thực sự
sát với thực tế, tuy nhiên đó cũng là một khởi đầu để Nhà nước tiến tới hoàn thiện
hơn pháp luật đấu thầu nói chung và đấu thầu xây lắp nói riêng.

1.2.2. Giai đoạn áp dụng Quy chế đấu thầu ban hành kèm theo Nghị định
43/1996/NĐ-CP của Chính phủ ngày 16/7/1996 về ban hành Quy chế đấu
thầu và Nghị định số 93/1997/NĐ-CP của Chính phủ ngày 23/8/1997
Năm 1996, Chính phủ ban hành Nghị định số 43/1996/NĐ-CP của Chính
phủ ngày 16/7/1996 về quy chế đấu thầu. Văn bản này mang tính pháp lý cao hơn
và phạm vi điều chỉnh rộng hơn so với các Quy chế đấu thầu trước đây, theo đó
“gói thầu” lần đầu tiên đã trở thành đối tượng quản lý trong công tác đấu thầu.
Quy chế đấu thầu ban hành kèm theo Nghị định 43/1996/NĐ-CP của Chính
phủ ngày 16/7/1996 về quy chế đấu thầu ra đời, quy định điều kiện đấu thầu và quy
trình đấu thầu chặt chẽ hơn đã khiến cho việc thực thi pháp luật đấu thầu nói chung
và đấu thầu xây lắp nói riêng đạt hiệu quả hơn. Tuy nhiên cùng với tiến trình phát
triển của nền kinh tế thì nó cũng không tránh khỏi những bất cập.


ngày 8/7/1999 về quy chế quản lý đầu tư xây dựng. Trong Luật xây dựng 2003 có
riêng Chương 16 quy định về lựa chọn nhà thầu và hợp đồng xây dựng. Luật này ra
đời đã thực sự là bước tiến cơ bản trong công tác quản lý Nhà nước về đấu thầu, tạo
cho hoạt động đấu thầu ngày càng phù hợp với xu thế hội nhập hiện nay.
Năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định số 16/2005/NĐ-CP của Chính
phủ ngày 7/2/2005 quy định về Quy chế quản lý đầu tư xây dựng.
Như vậy trong giai đoạn này pháp luật đấu thầu nói chung và pháp luật đấu
thầu xây lắp nói riêng đã có sự phát triển về chất lượng, hoàn thiện hơn so với giai
đoạn trước, điều đó cũng thể hiện ở thực tiễn áp dụng gặp ít bất cập hơn.

1.2.4. Giai đoạn áp dụng Luật đấu thầu ngày 29.11.2005 và các Nghị
định hướng dẫn thi hành (Giai đoạn hiện hành)
Trong những giai đoạn trước đây đã có nhiều văn bản pháp luật điều chỉnh
lĩnh vực đấu thầu nói chung, đấu thầu xây lắp nói riêng, tuy nhiên nó chỉ được quy
định tại những văn bản dưới luật. Năm 2005, tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XI đã
thông qua Luật đấu thầu, Luật này có hiệu lực kể từ ngày 1/4/2006 đã tạo hành lang
Nguyễn Thị Thu Trang Lớp: Luật kinh doanh K46

14
pháp lý cho các hoạt động đấu thầu sử dụng nguồn vốn Nhà nước. Văn bản này có
giá trị pháp lý cao nhất về đấu thầu nhằm tạo ra sự thống nhất trong quy trình đấu
thầu các dự án có sử dụng vốn Nhà nước
Năm 2006, Chính phủ ban hành các văn bản:
- Nghị định số 111/2006/NĐ-CP ngày 29/9/2006 của Chính phủ hướng dẫn
thi hành Luật đấu thầu và lựa chọn nhà thầu theo Luật Xây dựng.
- Nghị định số 112/206/NĐ-CP ngày 29/9/2006 của Chính phủ về sửa đổi bổ
sung một số điều Nghị định số 16/2005/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý dự án đầu

so với thời kỳ mới áp dụng đấu thầu, tuy nhiên một điều không thể tránh khỏi cùng
với tiến trình phát triển kinh tế thì việc áp dụng các văn bản pháp luật đấu thầu nói
chung và đấu thầu xây lắp nói riêng vẫn còn một số bất cập, đó là lý do để các cơ
quan có chức năng cần nghiên cứu thực tiễn áp dụng để ban hành những văn bản
mới, tạo điều kiện tốt để phát huy hiệu quả đấu thầu.

2. Phạm vi, đối tượng áp dụng đấu thầu xây lắp
2.1 Phạm vi áp dụng đấu thầu xây lắp
Đối với đấu thầu nói chung, Nhà nước ta chỉ quy định một số dự án bắt buộc
phải tiến hành đấu thầu, còn các dự án khác Nhà nước khuyến khích áp dụng. Trong
đấu thầu xây lắp thì các dự án sau bắt buộc phải tổ chức đấu thầu tuyển chọn nhà
thầu:
- Các dự án đầu tư thực hiện theo Quy chế Quản lý đầu tư và xây dựng có quy
định phải thực hiện Quy chế đấu thầu
- Các dự án sử dụng vốn Nhà nước từ 30% trở lên cho mục tiêu đầu tư phát
triển bao gồm các dự án đầu tư xây dựng mới, nâng cấp mở rộng các dự án đã đầu
tư xây dựng

2.2. Đối tượng áp dụng đầu thầu xây lắp
Đấu thầu xây lắp áp dụng đối với các chủ thể sau:
- Tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước tham gia hoạt động đấu thầu các
gói thầu thuộc các dự án quy định tại Điều 1 Luật Đấu thầu 2005.
+ Đối với nhà thầu là tổ chức trong nước thì cần thỏa mãn những điều kiện
sau: (1) Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, Giấy chứng nhận đầu tư được cấp
theo quy định của pháp luật hoặc có quyết định thành lập đối với các tổ chức không
có đăng ký kinh doanh; (2) Hạch toán kinh tế độc lập; (3) Không bị cơ quan có
Nguyễn Thị Thu Trang Lớp: Luật kinh doanh K46

- Tổ chức, cá nhân có dự án không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật đấu
thầu nhưng chọn áp dụng Luật Đấu thầu.
Nếu một nhà thầu tham gia đấu thầu thì cần phải có những điều kiện sau:

2
Theo Điều 9.1 Luật Đấu thầu 2005
3
Theo Điều 9.2 Luật Đấu thầu 2005.
Nguyễn Thị Thu Trang Lớp: Luật kinh doanh K46

17
+ Có tư cách hợp lệ theo quy định của Luật Đấu thầu,
+ Chỉ được tham gia trong một hồ sơ dự thầu đối với một gói thầu với tư cách
là nhà thầu độc lập hoặc là nhà thầu liên danh. Trong trường hợp là nhà thầu liên
danh thì cần phải có văn bản thỏa thuận giữa các thành viên, trong đó quy định rõ
người đứng đầu liên danh, trách nhiệm chung và trách nhiệm của từng thành viên
trong liên danh.
+ Đáp ứng được yêu cầu nêu trong thông báo mời thầu hoặc thư mời thầu của
bên mời thầu,
+ Bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu theo quy định của Luật Đấu thầu.
43. Hình thức, phương thức đấu thầu xây lắp
3.1. Hình thức đầu thầu xây lắp
Trong đấu thầu xây lắp, có thể lựa chọn nhà thầu dưới các hình thức sau:
3.1.1. Đấu thầu rộng rãi

phục được những nhược điểm đó. Đấu thầu hạn chế được áp dụng trong các trường
hợp sau đây:
+ Theo yêu cầu của nhà tài trợ nước ngoài đối với nguồn vốn sử dụng cho gói
thầu;
+ Gói thầu có yêu cầu cao về kỹ thuật hoặc kỹ thuật có tính đặc thù; gói thầu
có tính chất nghiên cứu, thử nghiệm mà chỉ có một số nhà thầu có khả năng đáp ứng
yêu cầu của gói thầu.
Trước khi phát hành hồ sơ mời thầu, chủ đầu tư cần phải phê duyệt danh
sách các nhà thầu được coi là có đủ năng lực và kinh nghiệm để mời tham gia đấu
thầu. Tuy nhiên khi thực hiện đấu thầu hạn chế, phải mời tối thiểu năm nhà thầu
được xác định là có đủ năng lực và kinh nghiệm tham gia đấu thầu; trường hợp thực
tế có ít hơn năm nhà thầu, chủ đầu tư phải trình người có thẩm quyền xem xét,
quyết định cho phép tiếp tục tổ chức đấu thầu hạn chế hoặc áp dụng hình thức lựa
chọn khác. Đối với dự án đầu tư xây dựng công trình, công trình sử dụng vốn Nhà
nước thì không cho phép hai doanh nghiệp trở lên thuộc cùng một công ty, tổng
công ty với công ty thành viên, công ty mẹ và công ty con, doanh nghiệp liên doanh
với một bên góp vốn trong liên doanh cùng tham gia đấu thầu hạn chế trong một gói
thầu
53.1.3. Chỉ định thầu

5
Điều 100 Luật Xây dựng
Nguyễn Thị Thu Trang Lớp: Luật kinh doanh K46


Nguyễn Thị Thu Trang Lớp: Luật kinh doanh K46

20
dự án đầu tư xây dựng công trình và thiết kế xây dựng khi tác giả của phương án
thiết kế kiến trúc có đủ điều kiện năng lực theo quy định; trường hợp tác giả phương
án kiến trúc không đủ điều kiện năng lực thì có thể liên danh với tổ chức tư vấn
thiết kế có đủ điều kiện năng lực để ký kết hợp đồng với chủ đầu tư. Nếu tác giả của
phương án thiết kế kiến trúc được lựa chọn từ chối thực hiện lập dự án đầu tư xây
dựng công trình và thiết kế xây dựng thì chủ đầu tư tổ chức lựa chọn nhà thầu khác
theo quy định của pháp luật.

3.1.4. Tự thực hiện
Hình thức tự thực hiện được áp dụng trong trường hợp chủ đầu tư là nhà thầu
có đủ năng lực và kinh nghiệm để thực hiện gói thầu thuộc dự án do mình quản lý
và sử dụng. Tuy nhiên khi áp dụng hình thức tự thực hiện, dự toán cho gói thầu phải
được phê duyệt theo quy định. Đơn vị giám sát việc thực hiện gói thầu phải độc lập
với chủ đầu tư về tổ chức và tài chính.

3.1.5. Lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt
Trường hợp gói thầu có đặc thù riêng biệt mà không thể áp dụng các hình
thức lựa chọn nhà thầu như đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế, chỉ định thầu, tự
thực hiện thì chủ đầu tư phải lập phương án lựa chọn nhà thầu, bảo đảm mục tiêu
cạnh tranh và hiệu quả kinh tế trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.
Thực tế cho thấy hiện nay số lượng dự án được đấu thầu rộng rãi chỉ chiếm
tỷ lệ ít nhất, sau đó là đến đấu thầu hạn chế, và nhiều nhất là hình thức chỉ định thầu
và tự thực hiện. Do bên mời thầu trong một số trường hợp chưa am hiểu chuyên
môn, ít kinh nghiệm; chất lượng tư vấn đấu thầu còn hạn chế; chế tài xử phạt chưa

dự thầu.
Phương thức đấu thầu hai giai đoạn áp dụng với hình thức đấu thầu rộng rãi,
đấu thầu hạn chế cho gói thầu xây lắp có kỹ thuật, công nghệ mới, phức tạp, đa
dạng.

4. Các nguyên tắc cơ bản trong đấu thầu xây lắp
Trong quá trình đấu thầu nói chung và đấu thầu xây lắp nói riêng, các chủ
thể tham gia cần tuân theo một số nguyên tắc nhất định nhằm đảm bảo hoạt động
đấu thầu diễn ra nhất quán theo một quy chế chung, đảm bảo công bằng cho các nhà
thầu tham dự và đảm bảo tối đa lợi ích của việc tổ chức đấu thầu, đáp ứng tốt nhất
Nguyễn Thị Thu Trang Lớp: Luật kinh doanh K46

22
các yêu cầu về tiến độ, chất lượng, tài chính của dự án, bảo đảm lợi ích chính đáng
cho cả chủ đầu tư và nhà thầu tham dự.

4.1. Nguyên tắc cạnh tranh với điều kiện ngang bằng
Đấu thầu là hoạt động mang tính cạnh tranh mạnh mẽ, tuy nhiên nó cần phải
được thực hiện trên nguyên tắc công bằng, như vậy bên mời thầu mới có thể tìm
được nhà thầu đáp ứng được tối ưu nhất yêu cầu của mình. Theo nguyên tắc này,
mỗi gói thầu phải có sự tham gia của số lượng nhà thầu nhất định có năng lực, điều
kiện đặt ra đối với các đơn vị ứng thầu là thông tin cung cấp cho họ phải ngang
nhau, nhất thiết không có sự phân biệt đối xử, phải bình đẳng để tạo ra sự cạnh
tranh lành mạnh giữa các nhà thầu. Các nhà thầu tham gia cũng phải “độc lập về tổ
chức, không phụ thuộc vào một cơ quan quản lý về tài chính đối với chủ đầu tư của
dự án và với nhà thầu tư vấn lập hồ sơ mời thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu”.
6

bắt buộc, buộc các bên tham gia cần phải nỗ lực thực hiện trách nhiệm của mình,
tuy nhiên trong quá trình đấu thầu có thể xảy ra những nguyên nhân khách quan hay
chủ quan mà có thể có những sự cố như bên dự thầu rút lại hồ sơ dự thầu, bên trúng
thầu không thực hiện hợp đồng… làm ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên tham
gia. Do đó Luật đấu thầu có quy định cụ thể về vấn đề bảo lãnh, bảo đảm, bảo hành
trong đấu thầu. Việc bảo lãnh có thể bằng tiền hay bằng sự xác nhận của một ngân
hàng có uy tín dưới hình thức ký quỹ. Bên mời thầu còn phải mua bảo hiểm cho các
công trình, các dự án của mình. Nguyên tắc này bảo đảm cho bên dự thầu nỗ lực
thực hiện trách nhiệm của mình và bên mời thầu tránh khỏi những rủi ro.

5. Vai trò của đấu thầu xây lắp trong nền kinh tế
Thực tế trên thế giới hiện nay cho thấy đấu thầu không phải là thủ tục mang
tính chất hình thức, đó là một quá trình tạo ra một môi trường mang tính cạnh tranh
và hiệu quả cao. Trong lĩnh vực xây dựng, đấu thầu có vai trò đặc biệt quan trọng.
Đấu thầu trong xây dựng tuy mới được áp dụng ở nước ta, nhưng qua nhiều bước
hoàn thiện đã chứng tỏ sự phù hợp và tất yếu cần áp dụng trong nền kinh tế, nó thực
sự mang lại hiệu quả kinh tế to lớn, tiết kiệm chi phí đầu tư xây dựng, thúc đẩy sự
hoàn thiện của bản thân nhà thầu về năng lực và tổ chức để đảm bảo đáp ứng được
yêu cầu của chủ đầu tư về chất lượng công trình cũng như tiến độ thực hiện.

 Trong nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung
Trong nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, chủ thể của nền kinh tế là các
doanh nghiệp quốc doanh được Nhà nước thành lập và tài sản thuộc sở hữu Nhà
nước. Các doanh nghiệp này không có quyền chủ động trong hoạt động kinh doanh,
Nguyễn Thị Thu Trang Lớp: Luật kinh doanh K46

2425
gói thầu mà còn giúp tiết kiệm được cho Nhà nước 6.058,9 tỷ đồng ngay trong năm
đầu tiên thực hiện theo Luật Đấu thầu 2005. Nếu theo số liệu tổng hợp từ báo cáo
của bộ, ngành và địa phương trong cả nước năm 2006, số tiền tiết kiệm từ đấu thầu
tương đương với mức vốn để xây dựng một nhà máy điện trên 400MW hoặc 100km
đường cao tốc, trong đó 70% tổng mức tiết kiệm đạt được từ hình thức đấu thầu
rộng rãi.
Đấu thầu có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế nói chung, đối với những
chủ thể tham dự đấu thầu, đấu thầu cũng có những vai trò nhất định
- Đối với chủ đầu tư
Khi một dự án được phê duyệt, công việc tiếp theo là triển khai thực hiện dự
án. Để thực hiện dự án đó cần phải làm nhiều công việc như: tư vấn, thiết kế kỹ
thuật, thi công, mua sắm thiết bị, xây lắp… Nếu chủ đầu tư làm tất cả các công việc
bằng các nguồn lực sẵn có mà không thuê đối tác bên ngoài thì hiệu quả công việc
sẽ không cao. Đó là một điều tất yếu bởi trong một nền kinh tế phát triển luôn tồn
tại nhiều thành phần kinh tế, nhiều doanh nghiệp thực hiện những công việc chuyên
môn, họ có thế mạnh khác nhau và có những nhược điểm khác nhau, giữa những
doanh nghiệp này luôn có sự cạnh tranh gay gắt. Do đó để đạt hiệu quả cao hơn và
để thực hiện dự án với tiến độ nhanh hơn thì chủ đầu tư thường lựa chọn phương
thức thuê đối tác bên ngoài. Khi đó chủ dự án sẽ lựa chọn hình thức đấu thầu (khi
đó chủ dự án là chủ đầu tư, các đối tác là nhà thầu) để lựa chọn nhà thầu thích hợp,
có năng lực để đảm bảo thực hiện tốt dự án của mình. Bằng phương thức này chủ
đầu tư có nhiều cơ hội để lựa chọn cho mình đối tác tốt nhất để thực hiện cho mình
toàn bộ hay một phần dự án, chủ đầu tư không nhất thiết phụ thuộc vào một nhà
thầu mà có thể lựa chọn nhiều nhà thầu khác nhau, mỗi nhà thầu đảm bảo thực hiện
một lĩnh vực chuyên môn, thực hiện một phần dự án. Điều này tạo điều kiện cho