BẢN SONG TẤU CỦA HÌNH THỂ VÀ MÀU SẮC

Chúng ta có dịp được cảm nhận những giai điệu nhịp nhàng
trong phòng tranh của cặp họa sĩ Kim Dung và Đoàn Quốc.
Một cuộc trình diễn nhiều ngẫu hứng đối ứng, giao đãi giữa
những thể cách trữ tình và tự sự.
Một trang tự bạch của những mảnh đời song song đan cài, nung nấu trong tâm
khảm cái hoài vọng hướng tới Chân Thiện Mỹ, của những tấm lòng đã trót tơ
vương vào cái sự nghiệp nhiều hứng khởi mà cũng lắm thử thách mang tên nghệ
thuật này đây.
Từ những năm tháng đã qua của nửa cuối thế kỷ trước, ở Hà Nội, những ai được
chứng kiến cảnh vui mắt nơi nẻo phố nghèo, những nhóm thanh niên thanh nữ cắp
những chiếc cặp vẽ các - tông bọc vải thô màu đen có các dải dây buộc, bên trong
căng phồng lên những ký họa công trường xưởng máy, xã viên hợp tác xã bên con
trâu đi cày, thì chắc chắn đó là những sĩ tử của Cao đẳng Mỹ thuật Việt Nam. Cái
cặp đó vừa như là biểu tượng của một ngôi trường đáng tự hào của Mỹ thuật Việt
Nam, vừa như là biểu trưng cho một cung cách tạo hình mang tên hiện thực xã hội
chủ nghĩa, một phương cách sáng tác chính cống duy nhất tồn tại nhiều nhiều năm
sau nữa, với những được mất theo dòng thăng trầm lịch sử.
Nữ họa sĩ Kim Dung hình thành sự nghiệp hội họa của mình chính trong cảnh
huống đó. Được tiếp thụ các kỹ năng cũng như phương pháp hội họa cơ bản, Kim
Dung vào đời cùng một hành trang phong lưu và hành nghề trong tâm thế một lữ
khách nhiều tự tin nhiều đam mê đan xen đôi chút phiêu bồng.
Kim Dung sáng tác qua nhiều thể loại hội họa: sơn dầu, lụa, sơn mài.
Quan niệm hiện thực nơi Kim Dung tuy vẫn nằm trong định hướng, song cái hiện
thực ấy không xô bồ, ngồn ngộn thực dụng như nó vốn dĩ, mà là cái thực được chắt
lọc, gạn lọc ngay trong từng cấu hình ý tưởng, ngay trong từng ý niệm tạo hình,
sớm mang dáng dấp những manh nha hình tượng, tín hiệu thẩm mĩ sau này.
ý thức lập hình nơi Kim Dung không câu nệ vào các quy phạm hình họa trường lớp
mà đã biết tuỳ hứng theo từng chủ đề; có lúc ngay ngắn, có lúc bay bổng; có lúc

Đoàn Quốc đi vào thế giới hội họa với nỗ lực tự thân, là sự kéo dài mở rộng năng
lực nội tại, nên dù mới mẻ nhưng không ngỡ ngàng.
Tranh vẽ của Đoàn Quốc như ánh xạ của cái va đập trực diện giữa cái nhìn thấu
đáo để cái hiện trên mặt vải gai hiệu ứng thẩm mĩ tức thì. Qua chiêm nghiệm điện
ảnh, Đoàn Quốc nỗ lực củng cố và hình thành tâm thế sáng tác trên 3 phương diện
quy chiếu:
- Nhãn thức cơ giới
- Nhãn thức sinh học
- Nhãn thức giao diện chủ thể khách thể thẩm mĩ.
Tranh của Đoàn Quốc như một phản tỉnh muốn vùng thoát khỏi nỗi ám ảnh cơ lý.
Đường hình nơi Đoàn Quốc là sự tụ hội những bức xúc của thể dạng Kỷ hà và
thiên nhiên tự nó; là nỗi thúc ép giữa ống kính và cọ vẽ.
Tranh của Đoàn Quốc như một phản ứng tức thì trước cái đẹp tự tại, nhãn tiền, như
một đồng vọng xa xôi của cái ma lực của thiên nhiên, như một hứng khởi thích thú
nhào trộn lại cái trật tự tưởng như vĩnh hằng an nhiên trong tâm thức tạo hình.
Tranh của Đoàn Quốc xếp chồng các lớp lang, màu sắc và hình khối tương phản,
bổ trợ. Có khi ngẫu hứng Làng Quê, có khi trầm lặng Hoa Hướng dương nhưng ở
khía cạnh nào cũng bộc bạch tâm tưởng chế ngự đối tượng.
Đoàn Quốc đã quy chiếu những biểu thị không gian vật lý các phương vị vĩ độ
kinh độ địa hình, hồi quy vào đồng hiện trên hội họa giá vẽ. Vì vậy, cảm hứng
thẩm mĩ nói hội họa Đoàn Quốc lại phảng phất ý vị performance, installation.
Dầy dặn, cấp tập, chồng chất sít sao, tiềm ẩn trong cái hoà sắc chắc nịch xanh rêu
vàng đất, dồn nén nên một hiệu ứng thẩm mĩ cô đúc, một tâm lý tiếp nhận đồng
cảm giao hoà khách thể và chủ thể.
Như một tồn tại giao đãi, sự nghiệp nghệ thuật và xu thế tồn tại nơi Kim Dung và
Đoàn Quốc khăng khít hữu cơ, như hai mặt của một tờ giấy. Rõ ràng tờ giấy luôn
luôn có hai trang; một đấy mà cũng là hai đấy.
Nếu như bút pháp Kim Dung là trữ tình thì ở Đoàn Quốc là tự sự.
Nếu như ở Kim Dung, thao tác nghệ thuật là một giải trình (explain), thì ở Đoàn
Quốc lại là một biện hộ (Apology).