Ba nguyên tắc đầu tư bất hủ của
Benjamin Graham và phong cách
đầu tư của Warren Buffett Warren Buffett được thừa
nhận rộng rãi là một nhà
đầu tư vĩ đại nhất của mọi
thời đại, nhưng nếu bạn hỏi
ông xem ai là nhà đầu tư vĩ
đại nhất thì câu trả lời mà
bạn có thể nhận được từ cây
đại thụ trong lĩnh vực đầu
tư cổ phiếu là: Benjamin
Graham. Graham là nhà đầu tư thông thái, người được xem là "Bố già' trong lĩnh
vực phân tích chứng khoán và đầu tư giá trị. Ý tưởng và phương pháp
đầu tư của ông được trình bày rõ ràng trong cuốn sách “Security analysis
- Phân tích chứng khoán” (1934) và cuốn “The intelligent - nhà đầu tư
thông minh” (1949), là hai trong số những ấn phẩm nổi tiếng nhất của
ông. Những ấn phẩm này thường được xem là cần thiết phải đọc của bất
cứ nhà đầu tư nào mặc dù chúng không dễ đọc chút nào. Ở đây chúng tôi
đã cô đọng lại những nguyên tắc đầu tư chính của Graham và giúp bạn
có một khởi đầu trong việc hiểu được triết lý mang lại thắng lợi của ông.

Nguyên tắc 1: Luôn đầu tư với lợi nhuận an toàn

Lợi nhuận an toàn là nguyên tắc mua chứng khoán với giá giảm đáng kể
tới mức giá trị thực, nó được hiểu là không chỉ đem đến những cơ hội lãi

hướng suy giảm như cơ hội đầu tư tuyệt vời. Graham minh họa điều này
bằng hình ảnh tương tự ”Ngài Thị trường”, đối tác kinh doanh tưởng
tượng của mọi nhà đầu tư.

Hàng ngày ‘Ngài thị trường” chào giá các nhà đầu tư hoặc để mua hoặc
để bán cổ phần kinh doanh. Lúc thì thị trường bị quá khích bởi viễn cảnh
kinh doanh và đưa ra mức giá quá cao, khi thì thất vọng bởi tương lai và
đưa ra mức giá quá thấp.

Bởi thị trường chứng khoán có những cảm xúc tương tự nên bài học ở
đây là bạn không nên để những quan điểm của “Thị trường” sai khiến
những cảm xúc của riêng bạn, hoặc tệ hơn là định hướng cho quyết định
đầu tư của bạn. Thay vì thế, bạn nên định hình phong cách tiên lượng về
giá trị của riêng mình trên cơ sở kiểm chứng sự kiện một cách chắc chắn
và hợp lý.

Hơn nữa bạn chỉ nên mua khi giá được chào có ý nghĩa và bán khi được
giá. Ở một khía cạnh khác, thị trường đôi khi chao đảo bất thường,
nhưng thay vì sợ hãi trước sự bất ổn bạn hãy sử dụng nó như một cơ hội
để mua được giá hời và bán ra khi cổ phần của bạn được giá cao hơn giá
trị thực.

Đây là hai chiến thuật Graham đưa ra nhằm hạn chế tác động tiêu cực từ
tính bất ổn của thị trường:

1. Bình ổn giá trị đô la
Bình ổn giá trị đô la được thực hiện bằng cách định kỳ mua cổ phiếu
tương đương với một giá trị đô la nhất định. Nó giúp duy trì ổn định giá,
có nghĩa nhà đầu tư không phải quan tâm đến việc mua nó hoàn toàn ở
vị trí dẫn đầu thị trường hay không. Bình ổn giá trị đô la là một phương


Nếu bạn không có đủ thời gian và sự nghiên cứu nghiêm túc một cách
chất lượng danh mục đầu tư của bạn thì hãy hãy đầu tư vào một danh
mục được lựa chọn tốt. Graham cho rằng nhà đầu tư thụ động có thể đạt
được lợi nhuận trung bình bằng cách đơn giản mua 30 cổ phiếu công
nghiệp Dow Jones với lượng trung bình như nhau. Cả Graham và
Buffett đều cho rằng có thể đạt được lợi nhuận trung bình, ví dụ giống
như lợi nhuận của S&P 500 – thì đó là một thành quả thực sự hơn là
dường như có thể.

Theo Graham, sự ảo tưởng của nhiều người mua cổ phần là ở chỗ nếu
quá dễ để có được khoản lợi nhuận trung bình mà chẳng mất hoặc bỏ ra
một chút công sức (thông qua danh mục đầu tư) thì bỏ ra thêm một chút
công sức chắc sẽ mang lại lợi nhuận lớn hơn một chút. Thực tế thì hầu
hết những người cố gắng làm việc này đến cùng đã làm cho lợi nhuận
kém hơn nhiều mức trung bình.

Theo quan điểm hiện đại nhà đầu tư phòng thủ thì đầu tư vào danh mục
có cả cổ phiếu và trái phiếu. Về bản chất họ sở hữu toàn bộ thị trường,
hưởng lợi từ khu vực đang hoạt động tốt nhất mà không cần cố gắng dự
đoán từ trước. Làm như vậy, một nhà đầu tư hầu như được bảo đảm có
lợi nhuận của thị trường và tránh được điều tồi tệ hơn mức trung bình
bằng cách để kết quả tổng thể thị trường tự kiểm soát lợi nhuận dài hạn.
Theo Graham, việc bắt nhịp thị trường nói thì dễ hơn làm, và nhiều nhà
đầu tư thấy mình không bắt nhịp được thị trường.

Người đầu cơ và Nhà đầu tư
Không phải tất thảy người chơi chứng khoán đều là nhà đầu tư. Graham
tin rằng đánh giá phê phán ai còn xác định đâu là nhà đầu cơ hay nhà
đầu tư. Sự khác nhau đơn giản là: một nhà đầu tư coi cổ phiếu như một

tương lai.

Có một số thứ chẳng có giá trị gì theo diễn giải về đầu tư giá trị của
Warren Buffett. Thứ nhất, giống như rất nhiều công thức cho sự thành
công, chúng thoạt nhìn khá đơn giản nhưng không có nghĩa là dễ dàng.
Bufett sử dụng hàng tá “nguyên lý đầu tư” hay sự tính toán then chốt.
Một trong số đó yêu cầu ban quản lý phải trung thực với các cổ đông.
Điều yêu cầu này đơn giản và dễ hiểu nhưng chẳng dễ trả lời chút nào.

Có những ví dụ thú vị về mâu thuẫn này: khái niệm thì phức tạp nhưng
cũng đơn giản. Ở khía cạnh này, giá trị kinh tế gia tăng (EVA) là một ví
dụ thích hợp. Sự tính toán đầy đủ của EVA không dễ gì lĩnh hội và sự
giải thích về chiều hướng của EVA thì phức tạp. Nhưng một khi bạn
xem EVA chỉ là một danh mục dài các biến số và khi được trang bị bằng
công thức thì nó trở nên dễ dàng để tính toán EVA cho bất kỳ công ty
nào. Vì thế cho nên những nguyên lý của Buffett nghe có vẻ lời nói sáo
bởi chúng dễ hiểu nhưng lại có thể rất khó triển khai và ngược lại.

Thứ hai, cuốn “Cách thức của Warren Buffett” có thể được xem như
phong cách truyền thống căn bản trong đầu tư mà rất dễ thích nghi.
Thậm chí tác giả của cuốn sách bán chạy nhất cũng chính là môn đồ của
phái thực hành, hay người theo triết lý Buffett đôi lúc điều chỉnh cách
tiếp cận riêng trong suốt quá trình đầu tư kể cả cổ phiếu công nghệ cao,
lĩnh vực dễ thấy Buffett tiếp tục tránh xa.

Một trong những khía cạnh hấp dẫn của trường phái Buffett là tính linh
hoạt bên cạnh những thành công phi thường của nó. Nếu là một tôn giáo
thì nó không mang tính giáo điều mà thay vào đó là sự tự phản ánh và
thích ứng qua thời gian. Đây là tín hiệu tốt.


cổ đông.

Đây là câu hỏi sâu sắc. Hầu hết các khảo sát cho dù theo nhóm hay bình
quân đều cho thấy có tính lịch sử rằng quản lý có xu hướng trở nên tham
lam và giữ lại lợi nhuận càng nhiều càng tốt vì theo lẽ tự nhiên họ có xu
hướng xây dựng đế chế và tìm kiếm một vị thế hơn là sử dụng dòng vốn
theo cách tối đa hóa giá trị của cổ đông. Một nguyên tắc khác đòi hỏi
quản lý phải trung thực. Họ có chấp nhận sai lầm không?

Và nguyên tắc quản lý cuối cùng đòi hỏi rằng: quản lý có chịu đựng
được những mệnh lệnh hành chính không? Nguyên lý này là quan trọng
trong phạm vị rộng, nó bao gồm cả việc tìm kiếm ban quản lý say mê
hành động và chống lại việc mù quáng sao chép chiến thuật và chiến
lược của đối thủ cạnh tranh.

Nếu đọc cuốn sách, nguyên tắc đặc thù này có giá trị một cách khác
thường. Nó đòi hỏi sự suy ngẫm và là một trong những điều quan trọng
nhất (ví dụ: việc đầu tiên tham gia thị trường, một công ty phải xác định
đâu là ranh giới giữa việc sao chép một cách mù quáng chiến thuật của
đối thủ cạnh tranh với việc đưa ra một chiến thuật vượt trội?)

Thước đo tài chính
Nguyên tắc tài chính không mấy phức tạp. Buffett nhìn vào lợi nhuận
ròng trên vốn chủ sở hữu (ROE). Hầu hết các sinh viên tài chính đều
hiểu rằng ROE có thể bị nhiễu bởi tỷ số nợ (là tỷ số giữa tổng nợ với
vốn chủ sở hữu), cho nên về lý thuyết chỉ số này còn thấp hơn chỉ số tỷ
số lợi nhuận trên vốn đầu tư (ROC) theo một số phương diện.

ROC theo tôi có nghĩa là giống như lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA)
hay lợi nhuận trên vốn vay (ROCE) mà ở đó tử số là lợi nhuận được tạo

Nhóm nguyên tắc cuối cùng là Giá trị, theo đó Buffett thiết lập cách làm
dựa trên sự dự đoán giá trị thực của một công ty. Một đồng nghiệp kết
luận quá trình liên quan mật thiết thiết này như “toán học liên kết”.
Buffett dự đoán thu nhập chủ sở hữu trong tương lai sau đó chiết khấu
trở lại tới giá trị hiện tại. Nên nhớ rằng nếu bạn áp dụng nguyên tắc
khác, sự dự đoán thu nhập tương lai – theo định nghĩa – được thực hiện
dễ hơn thông thường. Ví dụ như những khoản thu nhập không đổi định
kỳ thì dễ dự đoán hơn.

Buffett cũng đưa ra khái niệm “rào chắn - Moat”, cái được nổi lên như
một hệ quả trở thành tập quán thành công trên Morningstar của những
công ty được yêu thích nhờ có “rào chắn kinh tế” (economic moat). Rào
chắn là “cái đem lại cho công ty một lợi thế rõ rệt hơn đối thủ khác và
bảo vệ nó trước những sự tấn công bất ngờ từ sự cạnh tranh”.

Một chút ít tính lý thuyết dị giáo có lẽ chỉ xảy ra với nhà hiền triết từ
Omaha, ông khấu trừ từ thu nhập được dự tính tới mức không có tỷ lệ
rủi ro. Ông thực hiện bằng cách kiên định với nguyên tắc “lợi nhuận an
toàn – margin of safety” trong khi áp dụng thận trọng những nguyên tắc
khác với hàm ý giảm tới mức tối thiểu rủi ro chứ không có nghĩa thực sự
loại bỏ được rủi ro. (Hãy tham khảo công ty nào mà Warren Buffett
đang mua và bán? Hãy tham gia vào Coattail Investor, một sản phẩm
đăng ký theo chân một số nhà đầu tư tốt nhất thế giới)

Nguyên lý của Buffett tạo thành nền tảng trong đầu tư giá trị, nó có cơ
chế mở cho sự thích nghi và diễn giải lại về sau. Nó là một câu hỏi mở
tới mức những nguyên tắc này đòi hỏi sự bổ sung bằng tri thức trong
tương lai, nơi những quá trình lịch sử diễn ra tương ứng khó tìm thấy
hơn, yếu tố vô hình đóng một vai trò quan trọng hơn trong giá trị quyền
kinh doanh và sự không rõ ràng về ranh giới giữa các ngành công nghiệp