U giáp đơn thuần
Bướu giáp đa nhân
Được mô tả là sự phì đại, đồng nhất lan tỏa 2 thùy. Ban đầu là bướu giáp lan
tỏa 2 thùy, sau đó khối bướu phát triển không đồng nhất dạng hạt. Nguyên
nhân thường do thiếu hụt Iod. Ban đầu là bình giáp, tuy nhiên khi tăng kích
thước, T3 và T4 có thể tăng và diễn tiến đến tình trạng cường giáp. Khi
khám và chẩn đóan cần đánh giá chức năng TG. Siêu âm và xạ hình TG
thường cho thấy hình ảnh mô giáp đồng nhất. Nhân bắt xạ kém thường nghi
ngờ là ác tính. Tần suất ác tính trên bướu giáp đa nhân là 5-10%. Do đó,
FNA hoặc mổ cắt bỏ tổn thương nghi ngờ là cần thiết.
Bướu giáp thòng trung thất
Bướu thòng trung thất là do sự lan rộng của bướu giáp lan tỏa xuống lồng
ngực. thường là bướu đa nhân. Phần lớn các trường hợp này được gọi là thứ
phát bởi sự lan rộng của bướu đa nhân và phần này được cung cấp máu bởi
động mạch giáp dưới. Phần lớn các TH này có thể mổ bằng đường rạch da ở
cổ. Vào trung thất bằng đường chẻ xương ức để có sự bộc lộ tốt hiếm khi
cần đến. Biến chứng của phẫu thuật là chảy máu trong lồng ngực, tái phát do
để sót mô bướu, tổn thương thần kinh quặt ngược.
Dù trong tay phẫu thuật kinh nghiệm, biến chứng này chiếm khoảng 5%.
Các dạng bướu giáp đặc biệt
Bướu lớn (> 5cm) có thể có biểu hiện từ không đến nuốt khó nặng, choking
và đau. Đôi khi, chẩn đóan dựa vào hình ảnh khối u ở trung thất trước trên
phim X quang ngực. 10-20% trường hợp không triệu chứng có thể không sờ
thấy bướu ở cổ và nằm hòan tòan trong lồng ngực. CT ngực được sử dụng
để chẩn đóan tổn thương trong tất cả các vùng từ đỉnh lồng ngực đến bụng
trên. Bướu lành thường tròn và bờ trơn láng.Bướu ác tính thường có bờ
không đều và mờ. CT cũng đánh giá đươc các vùng hạch và tình trạng di

tỏa thường là lành tính. Bướu cứng đơn độc, đặc biệt là ở đàn ông thì cần
nghi ngờ ác tính. Siêu âm hỗ trợ cho khám lâm sàng là cần thiết. Siêu âm rất
có ích trong đánh giá là dạng nang hay đặc, đa ổ và tình trạng các hạch cổ
bên. Cần lưu ý các TH đặc biệt. Ung thư dạng nhú có thể có dạng nang. Hơn
nũa, các u đặc hay chắc có vôi hóa hay xuất huyết, mặc dù nghi ngờ khi sờ
nhưng thường là lành tính.
Cận lâm sàng
XN công thức máu bao gồm cả Hct, bạch cầu, các XN thường qui khác như
ion đồ… thường là không tác dụng chẩn đoán trong bệnh lý bướu giáp nhân.
XN chức năng TG, bao gồm định lượng T3, T4 và TSH cần thiết để xác định
tình trạng cường giáp hay không. Thyroglobuline huyết thanh được ghi nhận
là có thể chẩn đoán phân biệt với carcinoma, tuy nhiên nó vẫn còn nhiều bàn
cãi. Một khi lâm sàng nghi ngờ medullary carcinoma, do tiền căn gia đình
hay qua FNA, định lượng calcitonin huyết thanh là cần thiết. Tuy nhiên, sử
dung XN calcitonin như là XN thường qui trong chẩn đoán các bướu giáp
không thật sự có ích.
Chẩn đoán hình ảnh
Siêu âm có ích trong việc đánh giá kích thước của nhân., đa ổ và tính chất
đặc hay nang. Siêu âm cũng có tác dụng theo dõi sự phát triển kích thước
của khối u trên những Bn điều trị bảo tồn. Ngoài ra, siêu âm ngày càng phổ
biến và còn có thể sử dụng ngay trong lúc mổ.Siêu âm rất tốt trong việc đánh
giá vị trí và tính chất của nhân (nang hay đặc) nhưng chưa đủ chính xác để
đánh giá được tính chất của nhân đặc. Chẩn đoán tổn thương dạng nang
thường là chính xác, tuy nhiên chúng chỉ chiếm một phần nhỏ trong bướu
giáp nhân (1-5%). Hơn nữa, chẩn đoán phân biệt ung thư TG có tính chất
dạng nang chiếm khoảng 25% trong một số nghiên cứu. Sử dụng xạ hình TG
ngày càng giảm nhiều, trong khi đó FNA được sử dụng ngày càng nhiều
hơn. Kết quả nhân nóng (bắt nhiều Iod), nhân lạnh (ít Iod) không đủ chính
xác để có quyết định trong chẩn đoán. Trong một nghiên cứu lớn, 16% nhân
lạnh và 4% nhân nóng được chẩn đoán sau mổ là ung thư. Có vẻ như ngày

Nếu FNA cho kết quả nghi ngờ nhưng không chắc chắn, một pp khác xâm
lấn hơn cần tiếp tục vì khả năng ác tính. Một vài nghiên cứu cho thấy, hơn ½
kết quả FNA có Tb ác tính. Nếu kết quả FNA không rõ, có thể lập lại hút
hoặc theo dõi sát tính chất nhân. FNA cũng có thể thực hiện trong TH tổn
thương dạng nang xác định bằng siêu âm.Kim to hơn có thể được dùng để
hút dịch trong nang. Phần lớn các XN chất dịch cho kết quả lành tính, tuy
nhiên, khả năng có papillary carcinoma hiện diện trong nang và có thể chẩn
đoán qua XN mô học của dịch nang.
Quyết định chẩn đoán và điều trị
Quyết định chẩn đoán bướu giáp nhân dựa trên khám bệnh, các XN chức
năng TG, hình ảnh và FNA. Tất cả những Bn bướu giáp nhân cần phải có
XN chức năng TG. (bao gồm T4,TSH , và T3 resin uptake). Nếu các XN này
cao, Bn cần được xạ hình phóng xạ để chẩn đoán nhân nóng. Nếu chẩn đoán
xác định, bn phải được theo dõi kỹ với thuốc hỗ trợ TG và được tái khám
sau 6 tháng để khẳng định thành công và đánh giá lại. Nếu điều trị hỗ trợ TG
thất bại, phẫu thuật (thường là cắt thùy) có hiệu quả cao. Nhưng thường
không cần thiết.
Đối với bn bướu giáp nhân và chức năng TG bình thường, siêu âm cần thực
hiện. Tổn thương dạng nang trên siêu âm thường lành tính, tuy nhiên
papillary carcinoma dạng nang, mặc dù hiếm, nhưng vẫn có thể có. Tổn
thương nang cần phải hút (máu hay dịch hút nghi ngờ cần được làm giải
phẫu bệnh). Sau khi hút, các bn này cần được theo dõi sát sau 6 tháng. Nếu
tái phát, cần can thiệp phẫu thuật.
Đối với nhân đặc hay hỗn hợp, quyết định sẽ dựa trên những thông tin có
thêm. Bn nam, trên 40 tuổi, hay có tiền căn tiếp xúc với tia xạ, có khả năng
cao là ác tính trong nhân. Các bệnh nhân này cần phải được giải thích rõ về
bệnh và khuyên nên phẫu thuật. Đối với các bn khác, cần thực hiện FNA, có
thể giúp chẩn đoán papillary cancer và gợi ý mạnh mẽ medullary cancer hay
anaplastic cancer. FNA không thể khẳng địng follicular cancer, cũng không
khẳng định hoàn toàn lành tính. Bn có follicular cell trên FNA có khả năng