Dạy nói cho trẻ trước 1
tuổi

Cha mẹ nên thường xuyên trò chuyện với con. Khi tiếp xúc, cố gắng
dùng ngôn ngữ, kể cả ngôn ngữ không lời, khi bé muốn yêu cầu điều gì,
người lớn cần dùng lời nói để diễn tả trước khi đưa đồ vật, qua đó giúp
trẻ phát triển khả năng ngôn ngữ.

Thạc sĩ Tâm lý Nguyễn Thị Minh, giảng viên Học viện Hành chính
Quốc gia TP HCM khuyên, ngay từ khi trẻ chào đời, cha mẹ nên chú ý
dạy nói cho con, dạy con cách giao tiếp với thế giới bên ngoài thông qua
cử chỉ, lời nói. Thông thường khi được 12 tuần tuổi trẻ đã biết cười khi
người khác nói chuyên với mình và phát âm thanh “ê…a”, 16 tuần bé
biết quay đầu về phía giọng nói phát ra… Nếu trẻ đến từng mốc giai
đoạn mà chưa đạt được các tiêu chuẩn trên, nên đưa bé đi khám, bởi
những đứa trẻ bị tự kỷ hoặc tăng động giảm chú ý thường bị những rối
nhiễu về ngôn ngữ.

Để phụ huynh có thể đối chiếu, bà Minh nên khái quát các đặc điểm phát
triển nhận thức và ngôn ngữ của trẻ từ 3 đến 12 tháng tuổi như sau:

Sự phát triển nhận thức:

- Từ 3 tháng tuổi, trẻ đã có khả năng nhìn mọi người và mọi vật chăm
chú hơn. Bé bắt đầu biết tìm hiểu về cơ thể mình như chăm chú nhìn các

nhiều trò chơi lặp đi lặp lại để rèn luyện trí nhớ cho con. Khi chơi, nên
sử dụng ngôn ngữ để diễn đạt nhằm giúp bé phát triển trí nhớ và khả
năng sử dụng ngôn ngữ.

Đặc điểm phát triển ngôn ngữ:

Ngay từ khi mới sinh, trẻ đã có cách biểu hiện những đòi hỏi, mong
muốn trước cha mẹ. Ví dụ: Bé khóc khi muốn ăn, ọ ẹ khi tã lót bị ướt.
Đến thời điểm gần một năm tuổi, hầu hết trẻ đã biết phát âm từ đầu tiên.
Trẻ đã học được các cách thức giao tiếp cơ bản với người lớn. Trình độ
ngôn ngữ của trẻ phụ thuộc chủ yếu vào hoạt động giao tiếp của người
lớn với trẻ.

- 12 tuần tuổi: Cười khi người khác nói chuyên với mình, phát ra âm
thanh “ê…a”.

- 16 tuần: Quay đầu về phía giọng nói phát ra.

- 6 tháng tuổi: Từ âm thanh “ê a” chuyển sang nói bập bẹ.

- 8 tháng tuổi: Phát âm lặp đi lặp lại các âm tiết như “ma ma”, “ba ba”…

Để giúp trẻ phát triển khả năng sử dụng ngôn từ, cha mẹ cần thường
xuyên trò chuyện, giao tiếp với trẻ. Khi tiếp xúc, luôn dùng lời nói, cả
ngôn ngữ không lời, khi trẻ yêu cầu một điều gì, cần dùng ngôn ngữ diễn
ra trước khi đưa đồ vật. Như thế sẽ giúp bé phát triển tối ưu khả năng sử
dụng ngôn ngữ. Ví dụ: Nếu trẻ chỉ cốc nước, người lớn không nên đưa
ngay mà nên vừa chỉ cốc nước vừa nói “Con muốn cốc nước phải
không?” hay “Mẹ sẽ lấy cốc nước cho con nhé?”.