1

NGUYỄN NHÂN GÂY BỆNH UNG THƯ
Ngày nay người ta biết rõ ung thư không phải do một nguyên nhân gây ra. Mỗi loại ung
thư có những nguyên nhân riêng biệt. Một tác nhân sinh ung thư có th
ể gây ra một số ung
thư và ngược lại một loại ung thư có thể do một số tác nhân. Bệnh nhiễm trùng mạn tính,
một số loại vi khuẩn, vi rút hoặc ký sinh trùng cũng là một trong những tác nhân sinh ra
nhiều loại ung thư.
Tế bào UT (Minh họa)

A. Nhiễm trùng và ung thư
Ngày nay người ta biết rõ ung thư không phải do một nguyên nhân gây ra. Mỗi loại
ung thư có những nguyên nhân riêng biệt. Một tác nhân sinh ung thư có th
ể gây ra một số
ung thư và ngược lại một loại ung thư có thể do một số tác nhân. Bệnh nhiễm trùng mạn
tính, một số loại vi khuẩn, vi rút hoặc ký sinh trùng cũng là một trong những tác nhân
sinh ra nhiều loại ung thư.

I. Nguyên nhân do vi rút
1. Vi rút viêm gan B và ung thư gan nguyên phát

Hiện nay trên toàn thế giới có khoảng hơn 2 tỷ người bị nhiễm vi rút viêm gan B.
Trong đó có khoảng 280 triệu người bị viêm gan mãn tính. Ở Việt Nam, những nghiên
cứu bước đầu cho thấy tỷ lệ mang vi rút viêm gan B là 12,5% dân số.
Giai đoạn đầu vi rút này xâm nhập vào cơ thể gây ra viêm gan cấp, nhiều khi bệnh chỉ
biểu hiện thoáng qua. Khoảng 5-10% bệnh cấp tính trở thành mạn tính. Tổn thương này
2

ấu
hiệu này rất dễ nhầm với một số bệnh nội khoa, thần kinh v.v Nhưng điều đặc biệt là
các triệu chứng này ở cùng một bên và tăng dần, không đáp ứng với các biện pháp chống
3

viêm, giảm đau thông thường. Ở giai đoạn đầu của bệnh việc điều trị rất có hiệu quả và r
ẻ
tiền. Do đó, nếu thấy các dấu hiệu trên, bạn nên đến các cơ sở chuyên khoa ung bướu để
khám và điều trị kịp thời.
3. Vi rút gây u nhú có liên quan mật thiết với các ung thư vùng âm h
ộ, âm đạo, cổ tử
cung ở nữ giới và ung thư dương vật ở nam giới.

Đặc biệt là vi rút gây u nhú loại ở người ( HPV) típ 16 và 18, lây truyền qua quan hệ
tình dục. Ung thư cổ tử cung là một trong những ung thư hay gặp nhất ở phụ nữ. Qua số
liệu của Ghi nhận Ung thư TP Hồ Chí Minh giai đoạn 1995-1996 cứ 100.000 phụ nữ thì
có 26 người mới mắc ung thư cổ tử cung. Ở Hà Nội, tỷ lệ này thấp hơn nhiều, nguyên
nhân có thể do tỷ lệ nhiễm vi rút HPV thấp hơn. Ung thư cổ tử cung gặp nhiều ở những
phụ nữ quan hệ tình dục sớm, với nhiều đàn ông hoặc có quan hệ với những người đàn
ông có quan hệ tình dục với nhiều phụ nữ hoặc với gái mại dâm, sinh đẻ nhiều, thiếu săn
sóc vệ sinh sinh dục Đó cũng là những yếu tố thuận lợi cho sự lây nhiễm các loại vi rút
u nhú và nhiều bệnh nhiễm trùng sinh dục khác. Ung thư cổ tử cung là bệnh phát triển
chậm và khu trú tại chỗ, nên nếu được phát hiện sớm có thể điều trị khỏi hẳn. Để phòng
tránh ung thư cổ tử cung chúng ta nên theo chế độ một vợ, một chồng, nhớ săn sóc vệ
sinh sau khi giao hợp, đi khám phụ khoa 6 tháng một lần.

4. HIV tuy không phải là tác nhân trực tiếp gây ung thư nhưng ở các bệnh nhân bị
nhiễm HIV, hệ miễn dịch suy giảm nên rất dễ mắc các bệnh nhiễm trùng khác.

Người ta thấy rằng tỷ lệ saccôm Kaposi, ung thư cổ tử cung, ung thư hạch ở các bệnh

Nam. Việc phòng chống các bệnh nhiễm trùng đã và đang được đặt lên hàng đầu. Ung
5

thư tuy không phải là bệnh nhiễm trùng nhưng việc phòng chống các bệnh nhiễm trùng
cũng đồng thời góp phần vào phòng chống một số bệnh ung thư. Chống nhiễm trùng
không chỉ đơn giản là việc vệ sinh của mỗi cá nhân mà cần có sự tham gia phối hợp của
các cấp, các ngành và cả cộng đồng trong việc giữ gìn vệ sinh chung.
B. Rượu và ung thư
Ung thư là một bệnh lý ác tính của tế bào. Khi bị kích thích bởi các tác nhân sinh ung
thư tế bào phát triển một cách vô tổ chức, không tuân theo cơ chế phát triển bình thường
của cơ thể. Ung thư không chỉ là một loại bệnh mà có trên 200 loại khác nhau. Mỗi loại
bệnh đều có nguyên nhân riêng của nó. Ngày nay, sau nhiều nghiên cứu khoa học người
ta kết luận rượu là một yếu tố nguy cơ gây ra một số bệnh ung thư.
Uống rượu nhiều thường xuyên gây nghiện rượu, tác hại lên hệ thần kinh và gan, rượu
được chứng minh là yếu tố nguy cơ của xơ gan và xơ gan có thể dẫn tới ung thư gan.
Đồ uống có cồn có liên quan nhân quả với ung thư khoang miệng, họng thanh quản,
thực quản. Quan tâm hơn cả là mối liên kết giữa rượu và thuốc lá có tác dụng cộng hư
ởng
trên ung thư vùng đầu cổ.
Rượu và thuốc lá là những thói quen xã hội có liên quan chặt chẽ với nhau. Nguy cơ
tiêu thụ nhiều cả rượu và thuốc lá làm tăng nhiều lần nguy cơ do tiêu thụ từng thứ riêng
lẻ. Nguy cơ mắc bệnh có tỷ lệ thuận trực tiếp với số lượng tiêu thụ. Mỗi yếu tố đơn độc
làm tăng nguy cơ gấp 2-3 lần khi kết hợp chúng lại làm tăng nguy cơ lên hơn 15 lần.
Điều này đã được chứng minh với tất cả các vị trí trên, trừ ung thư gan không phải lúc
nào cũng tìm thấy bằng chứng.
Ví dụ: Một tác động mạnh mẽ của cả hai sự tiếp xúc đã nhận thấy trong ung thư thực
quản ở vùng Bretanh (Pháp) ở đây nguy cơ hút thuốc lá nặng trên 30 điếu/ngày và uống
rượu trên 121g/ ngày là 155 lần lớn hơn nguy cơ của những người hút ít 0-9 điếu/ngày và
uống rượu ít 0-40g/ngày. Sự liên quan tác dụng này cũng được giả định giữa rượu và
nhiễm khuẩn viên gan B ẹan tính trong ung thư gan.

Người có nhiều bạn tình còn dễ bị lây nhiễm vi rút viêm gan nhóm B. Loại vi rút này
sau khi xâm nhập gây ra viêm gan cấp tính, sau đó có một số chuyển thành viêm gan m
ạn
tính tiến triển và cuối cùng là dẫn tới xơ gan và ung thư gan.
7

Ung thư cổ tử cung cũng hay gặp ở những phụ nữ quan hệ tình dục sớm, lập gia đình s
ớm
trước 20 tuổi, sinh đẻ nhiều, thiếu săn sóc vệ sinh cá nhân và vệ sinh sau khi giao hợp.
Hiếm thấy ung thư cổ tử cung ở những phụ nữ không sinh hoạt tình dục, hoặc phụ nữ
tu hành.
Sinh hoạt tình dục muộn hoặc không sinh hoạt tình dục lại liên quan chặt chẽ đến ung
thư vú. Phụ nữ độc thân có nguy cơ mắc ung thư vú cao gấp hai lần phụ nữ có chồng.
Ung thư vú cũng hay gặp ở những phụ nữ ly thân, ly hôn, chồng chết, sinh đẻ ít, đẻ con
đầu lòng muộn trên 30 tuổi.
Không nên quan hệ tình dục sớm, nên lấy chồng và có con trư
ớc 30 tuổi. Cần chú ý vệ
sinh sạch sẽ sau khi giao hợp. Nên sống lành mạnh, thuỷ chung. Không nên quan hệ tình
dục với nhiều người, nhớ dùng các biện pháp để bảo vệ mình khỏi bị lây nhiễm các bệnh
qua đường tình dục, và đó cũng là việc làm thiết thực để phòng tránh một số bệnh ung
thư.

D. Tác hại của thuốc lá đối với sức khoẻ
Thuốc lá là nguyên nhân của nhiều loại bệnh nguy hiểm đối với con người như ung
thư phổi, nhồi máu cơ tim, xơ vữa động mạch và các bệnh về hệ hô hấp. Theo số liệu
điều tra năm 1997, ở Việt nam tỷ lệ nam giới hút thuốc là 73%, nữ giới là 3,4%, ước tính
10% dân số hiện nay (khoảng trên 7 triệu người) sẽ chết sớm do các bệnh có liên quan
đến thuốc lá, trong đó 3,7 triệu người sẽ chết ở độ tuổi trung niên. Theo dự báo của Tổ
chức y tế thế giới, đến năm 2020 số người chết vì thuốc lá sẽ nhiều hơn tổng số người
chết do HIV/ AIDS, lao, tai nạn giao thông đường bộ. Tác hại của thuốc lá đối với sức

ung thư có thể phòng ngừa được bằng cách không hút thuốc.
* Thuốc lá với các bệnh đường hô hấp.
- Thuốc lá là một nguyên nhân có thể tránh được của rất nhiều bệnh phổi gồm khí phế
thũng, hen phế quản, viêm phế quản mạn và bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính. Đặc biệt
thuốc lá đã được chỉ rõ là một nguyên nhân quan trọng nhất của viêm phế quản mạn và
khí phế thũng.
* Thuốc lá với bệnh tim mạch
- Hút thuốc lá làm tim đập mạnh hơn, làm giảm khí ôxy trong máu và làm tổn hại các
9

tế bào cơ tim. Vì vậy nguy cơ mắc bệnh tim mạch ở những người hút thuốc lá tăng gấp 3
lần so với người không hút thuốc.
* Ảnh hưởng của thuốc lá với phụ nữ và thai nhi
- Phụ nữ hút thuốc lá làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư cổ tử ung và ung thư vú.
Nếu phụ nữ hút trên 20 điếu thuốc mỗi ngày thì nguy cơ mắc ung thư vú sẽ tăng gấp 4
lần. Mãn kinh có thể xuất hiện sớm hơn từ 1 - 2 năm ở những phụ nữ hút thu
ốc lá, do vậy
làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim và chứng loãng xương. Hút thuốc lá có thể gây rối loạn
kinh nguyệt và làm giảm khả năng sinh đẻ. Hút thuốc lá còn làm giảm số lượng và chất
lượng sữa mẹ.
- Mẹ hút thuốc lá trong thời gian mang thai thì máu từ mẹ sẽ mang các chất độc hại
của khói thuốc lá truyền qua rau thai và gây ảnh hưởng xấu tới thai nhi, làm tăng nguy cơ
suy thai, thai chết lưu, trẻ ra đời hay bị chết non hay bị rối loạn sự phát triển thể chất và
tinh thần. Nếu mẹ hút thuốc trong thời gian mang thai thi 50% trẻ sinh ra sẽ có nguy cơ b
ị
mắc các bệnh đường hô hấp.
* Hít phải khói thuốc lá cũng có hại cho sức khoẻ (hút thuốc thụ động)
- Hút thuốc lá thụ động cũng thực sự là mối đe doạ nghiêm trọng đối với sức khoẻ
cộng đồng. Các bằng chứng trong hai thập kỷ qua đã cho phép các nhà khoa học kết luận
rằng không có giới hạn an toàn đối với hút thuốc lá thụ động