Các luật bảo vệ quyền sở hữu trí
tuệ trong Bộ chuẩn luật Quốc gia
Hoa Kỳ
Cùng với kinh tế, thương mại, khoa học kỹ thuật và công nghệ
luôn phát triển ở đỉnh cao, Hoa Kỳ sở hữu một hệ thống pháp luật
tinh nhạy và vô cùng đồ sộ. Ở quốc gia này, các luật có giá trị pháp
lý theo từng bang hoàn toàn có thể tồn tại song song với các luật có
hiệu lực trên toàn lãnh thổ liên bang. Bài viết này được cấu trúc
với hai phần chính. Phần thứ nhất giới thiệu khái quát về Bộ
Chuẩn luật Quốc gia Hoa Kỳ (The Code of Laws of the United
States of America). Phần thứ hai trình bày vắn tắt về các luật bảo
hộ quyền sở hữu trí tuệ trong hệ thống pháp luật thống nhất toàn
liên bang của Hoa Kỳ.
1. Bộ Chuẩn luật Quốc gia Hoa Kỳ

Trong hệ thống pháp luật Hoa Kỳ, tất cả các luật liên bang được hệ
thống hóa theo Bộ Chuẩn luật Quốc gia xây dựng theo 50 chủ đề
chung, đánh số từ 1 đến 50. Điều này thể hiện sự rõ ràng, tập trung và
thống nhất của một hệ thống pháp luật (Xem hộp).
Căn cứ vào việc một Chuẩn luật có nằm trong danh sách các Chuẩn
luật thực hiện thủ tục thực định hóa hay không, toàn bộ 50 Chuẩn luật
nêu trên có thể được phân biệt thành các Chuẩn luật mang tính thi hành
chung và các Chuẩn luật không mang tính thi hành chung
1
. Kể từ năm
1926, Văn phòng thuộc Hội đồng Sửa đổi Luật thuộc Hạ viện Hoa Kỳ
(Office of the Law Revision Council of the United States House of
Representatives) thực hiện việc công bố các ấn phẩm về Bộ Chuẩn luật

án (The U.S Code Title
28 Judiciary and
Judicial Procedure)
- Chuẩn luật số 29:
Lao động (The U.S
- Chuẩn luật
số 3: Tổng
thống (The U.S
Code Title 3
The President)
- Chuẩn luật
số 4: Cờ, Niêm
bản, Chính
quyền liên
bang, c
ác Bang
(The U.S Code
Title 4 Flag,
Seal, Seat of
Government,
and the States)
- Chuẩn luật
số 5: Cấu trúc
Chính quyền v
à
Nhân viên (The
U.S Code Title
5
Government
Organization

Security)
- Chuẩn luật
số 7: Nông
nghiệp (The
U.S Code Title
7
Agriculture)
- Chuẩn luật
số 8: Cư dân
và Quốc tịch
(The U.S Code
Title 8
Alliens and
Nationality)
- Chuẩn luật
Code Title 34 Navy)
- Chuẩn luật số 35:
Sáng chế (The U.S
Code Title 35
Patents)
- Chuẩn luật số 36:
Các Hiệp hội ái hữu và
Lễ niệm (The U.S Code
Title 36 Patriotic
Societies and
Observances)
- Chuẩn luật số 37:
Trả lương và Quy
hưởng Dịch vụ đồng
phục (The U.S Code

- Chuẩn luật số 39:
Dịch vụ Bưu điện (The
U.S Code Title 39
Postal Service)
- Chuẩn luật số 40:
Nhà, Bất động sản và
Các công trình công
(The U.S Code Title 40
Public Buldings,
Property, and Works)
- Chuẩn luật số 41:
Hợp đồng công (The
U.S Code Title 41
Public Contracts)
- Chuẩn luật số 42: Y
tế và Thịnh lợi cộng
đồng (The U.S Code
Title 42 – The Public
Health and Welfare)
- Chuẩn luật số 43:
Đất công (The U.S
Banking)
- Chuẩn luật
số 13: Điều
kiểm (The U.S
Code Title 13 -
- Census)
- Chuẩn luật
s
ố 14: Tuần tra

- Chuẩn luật số 47:
Điện báo, Điện thoại v
à
Điện thính radio (The
U.S Code Title 47
Telegraphs,
Telephones, and
Radiotelegraphs)
Conservation)
- Chuẩn luật
số 17: Bản
quy
ền (The U.S
Code Title 17 -
- Copyrights)
- Chuẩn luật
số 18: Tội
phạm và Thủ
tục hình sự
(The U.S Code
Title 18
Crimes and
Criminal
Procedure)
- Chuẩn luật
số 19: Thuế
Hải quan (The
U.S Code Title
19 Customs
Duties)

số 22: Đối
ngoại và Tiếp
giao (The U.S
Code Title 22 -
- Foreign
Relations and
Intercourse)
- Chuẩn luật
số 23: Đường
bộ (The U.S
Code Title 23 -
- Highways)
- Chuẩn luật
số 24: Bệnh
viện và Nhà
thương (The
U.S Code Title
24 Hospitals
and Asylums)
- Chuẩn luật
số 25: Cư dân
Indian (The
U.S Code Title
25 Indians)
- Chuẩn luật
số 26: Thu nội
địa (The U.S
Code Title 26 -
- Internal
Revenue Code)

Phần tiếp theo của bài viết này giới thiệu vắn tắt các luật bảo hộ
quyền sở hữu trí tuệ trong cấu trúc tổng thể của Bộ Chuẩn luật Hoa Kỳ,
đó là Chuẩn luật số 17 về Bản quyền, Chuẩn luật số 35 về Sáng chế,
Chương 22 Chuẩn luật số 15 về Thương mại và Mậu dịch bảo hộ nhãn
hiệu và Chương 57 Chuẩn luật số 7 về Nông nghiệp bảo hộ giống cây
trồng
5
. Một đặc điểm bao trùm trong cấu trúc và nội dung của các
Chuẩn luật này là tất cả các vấn đề có liên quan đến việc bảo hộ đối
tượng sở hữu trí tuệ thuộc phạm vi tác động của chúng đều được tập
trung ghi nhận ở đó, từ quy định về nội dung các quyền được bảo hộ
đến các quy định về cơ quan hành chính có thẩm quyền thực thi sự bảo
hộ, các biện pháp khắc phục khi xảy ra hành vi vi phạm quyền, việc
kiện tụng và các lệnh có thể được đưa ra bởi tòa án khi giải quyết một
vụ việc tương ứng, hình phạt hình sự áp dụng trong trường hợp vi phạm
ở vào mức phải chịu trách nhiệm hình sự v.v
(a) Chuẩn luật Hoa Kỳ số 17 về Bản quyền

Tuy có danh tính hay tên gọi là bản quyền, Chuẩn luật số 17 không
chỉ bao gồm quy định bảo hộ quyền tác giả tác phẩm văn học, nghệ thuật
mà còn bao gồm quy định bảo hộ nhiều đối tượng khác được xem là có
quan hệ gần gũi với việc sáng tạo tác phẩm. Phù hợp với các sửa đổi gần
đây nhất (2009), Chuẩn luật số 17 được cấu trúc với các Chương từ 1
đến 8 và 10 đến 12 quy định về bản quyền đan xen với các điều khoản
quan hệ đến quyền liên quan, trong khi Chương 9 quy định về bảo hộ
sản phẩm điện tử bán dẫn và Chương 13 quy định về bảo hộ thiết kế
kiểu dáng nguyên gốc. Các quy định này bao phủ các vấn đề về bảo hộ
bản quyền và các đối tượng có liên quan khác ở một đất nước nơi công
nghiệp bản quyền và công nghiệp giải trí đều hết sức phát triển. Các vấn
đề được bao phủ bao gồm quy định về Văn phòng Bản quyền thuộc Thư

(The United States Patent and Trademark Office) được quy định trước
hết tại Phần I. Tiếp theo, Phần II quy định các vấn đề về khả năng cấp
văn bằng và việc cấp văn bằng độc quyền sáng chế. Trong khi Phần III
quy định về văn bằng độc quyền với các độc quyền sáng chế được bảo
hộ, Phần IV quy định riêng về các vấn đề liên quan đến Hiệp ước Hợp
tác về Bằng Sáng chế (Patent Cooperation Treaty) ở Hoa Kỳ.
Trong Chuẩn luật số 35, nhiều nội dung quan trọng liên quan đến bảo
hộ sáng chế như quy định về khả năng cấp văn bằng độc quyền sáng
chế, việc nộp đơn yêu cầu bảo hộ sáng chế, việc xét nghiệm yêu cầu
bảo hộ sáng chế, việc xem xét lại quyết định của Cơ quan Sáng chế và
Nhãn hiệu Hoa Kỳ, việc cấp văn bằng độc quyền sáng chế bởi Cơ quan
này, việc xem xét cấp văn bằng độc quyền cho các sáng chế thuộc lĩnh
vực sinh học hay vi sinh… được thể hiện ở hầu hết 9 chương (Chương
10 đến Chương 18) của Phần II. Trong khi đó, việc sửa đổi văn bằng
độc quyền sáng chế, vấn đề sở hữu và chuyển nhượng các quyền đối
với sáng chế, các vi phạm độc quyền sáng chế và biện pháp khắc phục
vi phạm cùng nhiều vấn đề có liên quan khác được quy định tại 7
chương (Chương 25 đến Chương 31) của Phần III. Các vấn đề liên
quan đến việc nộp và xử lý đơn quốc tế yêu cầu bảo hộ sáng chế theo
Hiệp ước Hợp tác Patent ở Hoa Kỳ được quy định tại 3 chương của
Phần IV (Chương 35 đến Chương 37).
(c) Bảo hộ Nhãn hiệu tại Chương 22 Chuẩn luật Hoa Kỳ số 15 về
Thương mại và Mậu dịch

Tương ứng với sự phát triển kinh tế và thương mại thịnh vượng ở
Hoa Kỳ, Chuẩn luật Hoa Kỳ số 15 về Thương mại và Mậu dịch có cấu
trúc và nội dung hết sức đồ sộ. Hiện tại, Chuẩn luật này có tới 129
chương (chapters) với các lĩnh vực thương mại - mậu dịch được bao
phủ bởi các chương là vô cùng lớn
7

trúc chia thành 3 đơn vị lớn (titles) giống như Đạo luật Lanham hay
Đạo luật Nhãn hiệu 1946. Tuy nhiên, khác với Đạo luật Lanham 1946
ở mỗi đơn vị lớn (title) không chia thành các đơn vị nhỏ hơn (do đó xin
tạm dịch ở phần trên là “mục”), trong Đạo luật Bảo hộ giống cây trồng
1970 các đơn vị lớn đó (titles – sau đây xin tạm dịch là “phần”) được
chia thành nhiều chương (chapters) với tổng số 14 chương trong toàn
bộ Đạo luật.
Tương ứng với cấu trúc này, Phần I của Đạo luật Bảo hộ giống cây
trồng 1970 hay Chương 57 Chuẩn luật Hoa Kỳ số 7 về Nông nghiệp
bao gồm toàn bộ các quy định về thành lập, hoạt động, chức năng, việc
thu phí và hoàn phí bảo hộ giống cây trồng… của Văn phòng hay Cơ
quan Bảo hộ giống cây trồng thuộc Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ. Các vấn
đề về khả năng bảo hộ của giống cây trồng, đơn yêu cầu bảo hộ giống
cây trồng, xét nghiệm yêu cầu bảo hộ giống cây trồng, việc xem xét lại
quyết định của Cơ quan hay Văn phòng Bảo hộ giống cây trồng theo
thủ tục tòa án, vấn đề sở hữu và chuyển nhượng quyền đối với giống
cây trồng, các vi phạm và biện pháp khắc phục vi phạm quyền đối với
giống cây trồng, các ngoại lệ của quyền đối với giống cây trồng… được
quy định tại Phần II và Phần III.
Như đã được nhắc tới ở trên, các sáng tạo trong lĩnh vực công nghệ
sinh học nói chung, vi sinh nói riêng hoàn toàn có thể được cấp văn
bằng bảo hộ độc quyền sáng chế theo pháp luật Hoa Kỳ. Điều này dẫn
tới việc bảo hộ giống cây trồng mới thường nhận được không nhiều sự
quan tâm chuyên sâu ở Hoa Kỳ.

3. Kết luận chung

Hai phần đầu của bài viết này cố gắng giới thiệu một cách khái quát
nhất Bộ Chuẩn luật Hoa Kỳ, cũng như các Chuẩn luật hoặc một phần
của một Chuẩn luật trong đó quy định về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ

11, 18, 18 và 50 có một phụ lục (apendix) kèm theo.
(4) Xem: The Constitution of the United States, United States National
Archives and Records Administration, www.archives.gov truy cập ngày
25/09/2010.
(5) Trừ khi một nguồn khác có thể được dẫn đến, văn bản các Chuẩn
luật trình bày trong bài viết này được cung cấp bởi Viện Thông tin
pháp lý thuộc Trường Luật, Đại học Cornell: www.law.cornell.edu;
Viện Thông tin pháp lý thế giới: www.worldlli.org; và Tổ chức Sở hữu
trí tuệ thế giới: www.wipo.int, truy cập các ngày 4-5/10/2010. Bên
cạnh đó, xin được lưu ý rằng trong nhiều trường hợp việc dịch tên gọi
hay danh tính của một đạo luật từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác
cần một sự thẩm thấu nhất định nội dung của đạo luật đó. Do điều này
là một hạn chế không thể tránh khỏi của bài viết trong khuôn khổ của
một bài báo theo nội dung thường rất phức tạp và trải rộng của các
Chuẩn luật trong hệ thống pháp luật vô cùng đồ sộ của Hoa Kỳ, việc
dịch danh tính hay tên gọi của mỗi Chuẩn luật cũng như các vấn đề
mang tính dịch thuật khác trong bài viết này chỉ mang tính giới thiệu
và tham khảo. Ví dụ, Chuẩn luật số 1 (The U.S Code Title 1 General
Provisions) được dịch là Chuẩn luật chung (không dịch là Các quy
định chung hay Các điều khoản chung) tránh hiểu Chuẩn luật này
tương đương với phần Những quy định chung thường gặp ở phần đầu
trong cấu trúc của nhiều văn bản pháp luật của chúng ta. Trong thực
tế, Chuẩn luật chung có tầm quan trọng đặc biệt, là sự mở đầu với các
quy định chung về toàn bộ Bộ Chuẩn luật Hoa Kỳ. Nhiều điều khoản
trong Chuẩn luật này được ban hành từ cuối thế kỷ 19 có hiệu lực đến
tận ngày nay với thủ tục thực định hóa văn bản được thực hiện ngày
30/07/1947.
(6) Trong luật quốc tế về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, sự bảo hộ độc
lập dành cho một đối tượng sở hữu trí tuệ trong mối quan hệ gần gũi
với một hoặc một số đối tượng sở hữu trí tuệ khác hoặc trong mối quan