MỞ ĐẦU

1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Chủ tịch Hồ Chí Minh là lãnh tụ kiệt xuất của Đảng và dân tộc Việt Nam.
Người đã để lại cho cách mạng Việt Nam và văn hóa thế giới một di sản vô cùng to
lớn về hệ thống tư tưởng thiên tài, về nhân cách và phong cách của một con người
toàn vẹn.
Nghiên cứu về di sản Hồ Chí Minh, về con người Hồ Chí Minh không phải là
đề tài xa lạ. Không chỉ các khoa học, các vị lãnh đạo Đảng và nhân dân trong nước mà
các học giả nước ngoài cũng có nhiều công trình ngiên cứu về Hồ Chí Minh trên nhiều
phương diện.
Hồ Chí Minh là chiến sỹ cách mạng vĩ đại, là nhà chính trị xuất sắc, là nhà văn
– nhà thơ tài hoa…Ai cũng biết điều đó nhưng ít ai để ý rằng, bên cạnh con người tài
ba đó, Hồ Chí Minh cũng là con người bình thường như bao con người khác, cũng
sinh hoạt, cũng có những cách ứng xử đối với công việc, với các mối quan hệ hàng
ngày. C.Mác đã nói: “Con người ta trước hết phải ăn, mặc, ở rồi mới làm chính trị,
nghệ thuật.”
Tìm hiểu phong cách ứng xử và phong cách sinh hoạt của Hồ Chí Minh là vấn
đề quan trọng, tìm hiểu phong cách đó của Người qua cách nhìn của người nước ngoài
càng có ý nghĩa quan trọng hơn. Nó cung cấp cho chúng ta nhiều tư liệu về thời gian
Bác sống và hoạt động ở nước ngoài; cho ta có cách nhìn khách quan, cụ thể về phong
cách sống, cách làm việc của Người; cho ta thấy được tình cảm mà nhân dân thế giới
dành cho vị lãnh tụ kính yêu và thấy được giá trị cũng như sự cần thiết phải học tập
Bác trong mọi lĩnh vực.
Thấy được sự cần thiết đó tôi chọn vấn đề: “Tìm hiểu phong cách ứng xử và
phong cách sinh hoạt của Hồ Chí Minh qua cách nhìn của Người nước ngoài” làm đề
tài tiểu luận để nghiên cứu.
2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những đánh giá tiêu biểu của người nước
ngoài về phong cách sinh hoạt và phong cách ứng xử của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
1

Thứ ba, phong cách còn được hiểu là lề lối, cung cách, cách thức, phong thái,
phong độ và phẩm chất đã trở thành nền nếp ổn định của một người và một lớp người,
được thể hiện trong tất cả các mặt như: lao động, sinh hoạt, học tập, ứng xử, diễn
đạt…tạo nên những giá trị riêng biệt của chủ thể đó.
Với cách hiểu thứ hai và thứ ba, chúng ta có thể nói đến phong cách của bất cứ
một người nào, từ người bình thường đến một vị lãnh tụ, một vĩ nhân. Trong bài tiểu
luận này, khi đề cập đến phong cách ứng xử và phong cách sinh hoạt của Hồ Chí
Minh, chúng ta hiểu theo hai cách này.
Phong cách chính là con người, con người ở đây hiểu theo cách nói của C. Mác:
“Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hòa các mối quan hệ xã
hội”. Nghĩa là khi xem xét phong cách của con người phải có cách nhìn toàn diện và
biện chứng, phải xem xét trên tất cả mọi lĩnh vực của đời sống xã hội đa dạng và
phong phú mà người đó tham gia. Hồ Chí Minh cũng từng nói: Muốn đánh giá một
con người không phải chỉ căn cứ vào người đó nói và viết như thế nào, mà quan trọng
là phải xem người đó làm thế nào, không phải làm một việc, quan hệ với một người
mà ngược lại với nhiều người và làm nhiều việc khác nhau trong hiện tại và cả trong
quá khứ.
1.2. Đặc điểm phong cách
3
Phong cách hình thành và chịu tác động của các điều kiện tự nhiên, môi trường,
văn hóa, xã hội và kinh tế…qua các thời kỳ phát triển của lịch sử, phong cách người
Việt Nam không giống phong cách người Trung Hoa và khác với phong cách người
Pháp, người Mỹ. Ngay trong một quốc gia cũng có thể có phong cách khác nhau.
Đối với một người thì phong cách có đặc điểm gắn với truyền thống, tập quán, thói
quen do hoàn cảnh sống của người đó quy định, đồng thời nó mang dấu ấn cá nhân rất
rõ. Con người có thể tiếp thu những tập quán tốt, thói quen đẹp và khắc phục những
tật xấu như thế nào hoàn toàn phụ thuộc vào trình độ và khí chất của người đó. Cùng
một hoàn cảnh sống như nhau nhưng ở từng người phong cách không hoàn toàn giống
nhau.
Ngoài ra, phong cách có liên quan chặt chẽ với đạo đức, vì vậy trước kia thường

điểm giống với Lê-nin, Găng-đi, Oa-Sinh-Tơn; một Lê-nin phương Đông, một Găng-
đi Mác-xít, một Oa-Sinh-Tơn Việt Nam nhưng lại rất Hồ Chí Minh.
Có thể nói rằng, phong cách Hồ Chí Minh là phong cách của một con người Việt
Nam. Nhưng đây là phong cách của một con người có cái tâm trong sáng, cái đức cao
đẹp, cái trí mẫn tuệ, cái hành mực thước, phong cách của một vị lãnh tụ, một chiến sĩ
cộng sản chân chính, công dân số một của Việt Nam. Đó là phong cách của người anh
hùng giải phóng dân tộc, đồng thời là nhà văn hóa kiệt xuất của nhân loại. Phong cách
của Hồ Chí Minh không phải chỉ để cho mọi người ca ngợi, chiêm ngưỡng, sùng bái
mà là tấm gương cho mọi người noi theo, học tập. Không phải chỉ người Việt Nam, từ
lao động chân tay đến lao đông trí óc, từ già đến trẻ, từ miền xuôi đến miền ngược, từ
nhà tu hành, chính khách, thương gia đều tìm thấy phong cách của chính mình, mà cả
người nước ngoài ở phương Đông hay phương Tây đều cảm thấy không xa lạ với
phong cách Hồ Chí Minh.
2.2. Hệ thống phong cách Hồ Chí Minh
Phong cách Hồ Chí Minh là một chỉnh thể, phát triển theo lôgic đi từ suy nghĩ
(phong cách tư duy) đến nói, viết (phong cách diễn đạt), và biểu hiện ra qua hoạt động
của cuộc sống hàng ngày (phong cách làm việc, phong cách ứng xử, phong cách sinh
hoạt).
Trong phạm vi của bài tiểu luận này, tôi chỉ đi sâu phân tích phong cách ứng xử và
phong cách sinh hoạt Hồ Chí Minh.
Phong cách tư duy Hồ Chí Minh
5
Nét đặc sắc nhất trong phong cách tư duy Hồ Chí Minh là tính độc lập, tự chủ,
sáng tạo.
Nguyên tắc trong phong cách tư duy Hồ Chí Minh là dựa trên những cứ liệu thực
tế Việt Nam; rộng mở tư duy trên cơ sở nghiên cứu, nắm bắt những tư tưởng, học
thuyết đã có; hướng tới cái mới, cái tiến bộ, rộng mở tầm nhìn ra thế giới để tư duy.
Phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh:
Phong cách diễn đạt Hồ Chí Minh có sức cuốn hút mạnh mẽ đối với người nghe và
người đọc, đó là kết quả của sự kết hợp hài hòa giữa cái dân gian với cái bác học, cái

dân quý trọng và tin cậy.
Với kẻ thù của cách mạng hay những người ở bên kia, phong cách ứng xử của Hồ
Chí Minh là tự chủ và lịch lãm, bình tĩnh và đĩnh đạc, chủ động và sáng tạo để vượt
qua mọi cạm bẫy, đẩy lùi mọi đòn tiến công hiểm độc của kẻ thù và mọi hành động
gian giảo của kẻ thù. Phong cách đó đòi hỏi sự tinh tế cao trong từng lời, từng chữ, từ
cái nhìn, bước đi đến thế đứng, từ cái bắt tay đến cái bắt tay đúng kiểu, đúng lúc…
Phong cách ứng xử Hồ Chí Minh chứa đựng những giá trị nhân bản của con người.
Yêu thương, quý mến, trân trọng con người, hướng tới chân, thiện, mỹ. Khi cần nhắc
nhở, Người không quên chỉ vẽ tận tình, khi phê bình thì Người rất nghiêm khắc,
nhưng rất độ lượng, bao dung mà không bao che, nhằm nâng con người lên không
phải hạ thấp con người xuống.
Phong cách sinh hoạt
Đã có bao nhiêu lời ca ngợi phong cách sinh hoạt của Hồ Chí Minh. Đó là sự giản
dị, trong sạch, thanh cao, cách sống chừng mực, điều độ, ngăn nắp, yêu lao động, quý
trọng thời gian. Đó còn là tình yêu thương con người hòa quyện với tình yêu thiên
nhiên, tạo nên tinh thần lạc quan của người chiến sỹ, kết hợp với những rung động,
say mê của tâm hồn nghệ sỹ.
Hồ Chí Minh có cuộc sống đời thường phong phú và đa dạng. Người đã sống cuộc
sống của người thợ, của nhà văn, nhà báo, nhà giáo, người giáo viên, người chiến sỹ
cách mạng hoạt động bí mật, người tù, nhà chính khách, nhà ngoại giao và nhiều năm
là nguyên thủ quốc gia. Dù sống cuộc đời nào và giữ cương vị nào thì phong cách sinh
hoạt của Hồ Chí Minh cũng giữ nguyên tắc: lấy khiêm tốn giản dị làm nền, lấy chừng
mực điều độ làm chuẩn, lấy trong sạch, thanh cao làm vui, lấy gắn bó giữa con người,
thiên nhiên làm niềm say mê vô tận.
7
Phong cách sinh hoạt của Hồ Chí Minh đã làm cho Người trở thành người toàn
vẹn, với cuộc sống trọn vẹn từ lúc bước vào đời đến khi đi vào chốn vĩnh hằng. Để trở
thành một người toàn vẹn đã khó (vĩ đại trong những việc lớn, cao thượng trong cuộc
sống hàng ngày), thì việc trở thành người trọn vẹn lại càng khó hơn. Hồ Chí Minh đã
có lời khuyến cáo: “Một dân tộc, một đảng và một con người ngày hôm qua là vĩ đại

tư tưởng dành độc lập cho Tổ quốc, tự do cho dân tộc, hạnh phúc cho nhân dân.
Trong suốt 30 năm bôn ba hải ngoại với nhiều hoạt động hết sức phong phú và đa
dạng, Người đã để lại những ấn tượng rất sâu sắc với tất cả mọi người dù chỉ là một
lần gặp, nhất là những người bạn cùng chung chí hướng. Những lời nhận xét của bạn
bè quốc tế về phong cách sinh hoạt và phong cách ứng xử của Hồ Chí Minh rất phong
phú, nhưng trong giới hạn của đề tài này chỉ đề cập đến những đánh giá tiêu biểu.
Trong thời gian Bác sống và hoạt động ở Pháp, Người đã quen thân với Pôn
Vayăng Cutughie. Ông là nhà văn, nhà thơ, nhà hoạt động nổi tiếng của Pháp, là một
trong những nhà tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp. Tình bạn và tình đồng chí
giữa ông và Bác Hồ yêu quý của chúng ta đã viết nên trang sử tuyệt đẹp trong lịch sử
về tình bạn, tình đồng chí của những người cộng sản. Ban đầu khi mới gặp, Nguyễn
Ái Quốc qua cách ứng xử đã để lại ấn tượng tốt đẹp với Pôn Vay-ăng. Vay-ăng nhận
xét về Người: “Đó là một con người với đức tính khiêm tốn, đôn hậu, tấm lòng cởi
mở, chân thành…”
1
Trong thời gian này, Giắc Duyclo cũng là người bạn thân thiết của Bác, ông cũng
là một trong những người hoạt động hăng hái và nổi tiếng của phong trào công nhân,
phong trào cộng sản Pháp. Ông kể lại: “Tôi nhớ rất rõ hồi đó thân hình anh Nguyễn
mảnh khảnh, tóc đen, dáng người trẻ hơn tuổi, anh hơn tôi 6 tuổi nhưng trông chỉ
bằng tuổi tôi. Con người lịch sự, dễ mến ấy đã thu hút tôi ngay từ buổi đầu…”
2
.
Phrăng xoa bê-u cũng là người bạn thân thiết của Bác Hồ trong thời gian Bác sống
và hoạt động ở Pháp. Ông sinh năm 1903 tại vùng Rô-an-nơ, bắt đầu cuộc đời hoạt
động của mình từ rất sớm, khi còn ở tuổi thiếu niên đã tham gia hoạt động trong
phong trào công đoàn và thanh niên, 19 tuổi đã trở thành Bí thư Tỉnh đoàn thanh niên
Cộng sản vùng Laloa. Chính trong những ngày hoạt động sôi nổi ấy anh đã gặp
Nguyễn Ái Quốc. Lúc đó anh Nguyễn công tác trong ban Thuộc địa của Trung ương
Đảng cộng sản Pháp. Sau này Phrăng xoa bê-u đã trở thành Ủy viên Bộ chính trị của
Đảng Cộng sản Pháp, Đại biểu Quốc hội. Tình bạn, tình đồng chí của hai người bền

. Sau hàng chục năm xa cách, mùa hè
năm 1946, theo lời mời của Chính phủ Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh sang thăm Pháp
với tư cách là nguyên thủ quốc gia của Việt Nam. Sau một thời gian đi thăm, Bác
dừng chân tại bãi biển Bia-rít để chờ Chính phủ Pháp thành lập Chính phủ mới ngày
22/6/1946. Chiếc máy bay đưa Bác đến Buốc-giê. Bước ra khỏi cầu thang máy bay,
Bác đã nhận ra ngay Gian-nét, Người đi ngay về phía chị, ôm chầm lấy người đồng
chí, người bạn thân thiết bất chấp nghi lễ ngoại giao. Gian-nét đã nhận xét về phong
cách ứng xử của Hồ Chí Minh: “Đấy cũng là nét đặc biệt của Chủ tịch Hồ Chí Minh
– người không thích những nghi lễ khách sáo và chào đón kiểu cách. Một nhà báo hỏi
1
Trần Quân Ngọc: Những người bạn quốc tế của Bác Hồ, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh, 2000, tr.57.
2
Trần Quân Ngọc: Những người bạn quốc tế của Bác Hồ, Sđd, tr.59.
10
tôi là ai dám có “hành động thiếu nghiêm chỉnh như thế?”. Ông ta làm sao hiểu
nổi!”.
(1)
Hôm Bác ghé thăm nhà đồng chí Gian-nét, Bác đòi xem ngay nhà bếp, Bác quan
tâm đến mẹ đồng chí đó làm cụ hết sức cảm động và thường nhắc đến Hồ Chí Minh,
cụ nói: “Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trải qua cuộc đời nghèo khổ nên Người biết quý
trọng từng mẩu bánh. Đến ăn cơm, thấy những mẫu bánh vụn rơi vương vãi trên bàn,
Chủ tịch đều nhặt lên cẩn thận”.
(2)
Những năm tháng sống và hoạt động ở Pháp, với những hoạt động sôi nổi trong
phong trào cách mạng, tên tuổi Nguyễn Ái Quốc đã được nhiều người biết đến. Cũng
chính trong những năm tháng hoạt động sôi nổi đó, năm 1922 Bác của chúng ta đã gặp
và thân thiết với đồng chí Chu Ân Lai – người chiến sỹ cách mạng xuất sắc lúc đó của
Trung Quốc. Ông Chu Ân Lai sinh năm 1898, kém Bác 8 tuổi, là một thanh niên giàu
nghị lực và cực kỳ thông minh, ngay từ khi còn trẻ đồng chí đã quyết định dành cuộc
đời mình hoạt động cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân Trung Hoa. Sau này đồng

1
. Và sau này, tình bạn giữa hai
người rất thắm thiết.
Qua hơn 30 năm sinh sống và hoạt động cách mạng ở nước ngoài, bên cạnh phong
cách tư duy sáng tạo, trí tuệ thiên tài thì chính đạo đức, tác phong giản dị, khiêm tốn,
linh hoạt trong ứng xử, Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh đã để lại những tình cảm tốt
đẹp trong lòng bạn bè quốc tế. Từ hình ảnh của Người, nhân dân thế giới và bạn bè
quốc tế đã biết đến văn hóa và đạo đức Việt Nam để từ đó ủng hộ cho cuộc đấu tranh
không mệt mỏi vì hòa bình của nhân dân ta.
Khi Hồ Chí Minh còn sống, cũng như khi đã mất, hình ảnh của Người, phong cách
sinh hoạt, ứng xử cũng như cuộc đời của Người luôn là hình ảnh cao đẹp để mọi
người học tập. Khi Bác Hồ muôn vàn kính yêu của dân tộc ra đi, cũng như nhân dân
Việt Nam, bạn bè thế giới tiếc thương Người. Trong hàng trăm bức điện, bài điếu văn
viếng Người, họ đã dành những tình yêu thương cao đẹp và thiêng liêng đối với Hồ
Chủ tịch về mọi mặt, trong đó luôn có sự ca ngợi về phong cách ứng xử linh hoạt,
phong cách sinh hoạt gần gũi, giản dị và thanh cao của Người.
Trong bài phát biểu của đồng chí Mi-y-a Mô tô Kên-gi, Tổng bí thư của Đảng
Cộng sản Nhật Bản, đăng trên báo A-ca-la-ta cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản
Pháp số ra ngày 10/9/1969, có đoạn: “có thể nói thái độ khiêm tốn của đồng chí Hồ
Chí Minh đã trở thành tác phong của Đảng Cộng sản Việt Nam. Tưởng nhớ Hồ Chí
Minh, chúng ta học tập tính cách đấu tranh bất khuất kiên cường và lòng khiêm tốn
của đồng chí…”
2
.
Áp-đen Malech Kha-in là tác giả của bài báo đăng trên tuần tin tức Ai Cập, ông đã
ca ngợi Hồ Chủ tịch: “Thiên thần thoại của Cụ là ở một cuộc sống giản dị và khiêm
tốn…Cụ bằng lòng với những sự giản dị đó và không bao giờ lóa mắt bởi những
chuyến đi khắp thế giới, nhất là ở các nước Châu Âu là những nước đã được hưởng
1
Ép-Giê-Nhi Cô-Bô-Lép: Đồng chí Hồ Chí Minh, Tập 1, Nxb Thanh niên Hà Nội, 1985, tr.247.

được. Đây là một con người vĩ đại nhưng không bao giờ Người tỏ ra mình là con
người vĩ đại”
4
.
Pét Ghi-đap-phơ thể hiện cách nìn của mình về Hồ Chí Minh trên báo diễn đàn
Anh: “Cụ Hồ xem khinh sự xa hoa và quyền cao chức trọng. Cụ sống không phải ở
trong Phủ Chủ tịch mà trong một căn nhà nhỏ bằng gỗ, Cụ mặc bộ quần áo Kaki bạc
1
Hồ Chủ tịch trong lòng nhân dân thế giới, Nxb Sự thật Hà Nội, 1979, tr.139.
2
;
3
;
4
Hồ Chủ tịch trong lòng nhân dân thế giới, Sđd, tr.66; tr.70; tr.123.
3
4
13
màu, đi dép lốp ô tô cũ. Đây không phải là một hình ảnh nhằm tuyên truyền mục đích
chính trị - Cụ không phải con người như vậy.”
2
Đồng chí Giốc-mác-se Tổng bí thư Đảng cộng sản Pháp đã viết bài về Hồ Chí
Minh đăng trên Báo nhân đạo – Cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Pháp ngày
12/9/1969, có đoạn: “…chúng ta tưởng nhớ về chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ vì
Người đã có những cống hiến vĩ đại, mà vì đạo đức tuyệt vời của Người và vì ánh
sáng mà Người đã tỏa ra khắp nơi. Vị Nguyên thủ ấy, nhà lãnh đạo được mọi người
tôn kính ấy, người đã làm cho bọn đế quốc phải kinh hồn bạt vía ấy chính là người có
đức tính dịu dàng khiêm tốn, chỉ nghĩ đến người khác. Những đức tính tốt đẹp đó của
Người đã biến thành sức mạnh mà ngày nay được triển khai trên toàn thế giới…”
3

Cụ có hình ảnh là một vị lãnh tụ với tinh thần trước hết là đày tớ của nhân dân”.
1
Trong bài đăng trên báo Lào yêu nước, cơ quan trung ương mặt trận Trung ương
Lào, tháng 5/1970 với nhan đề “Hồ Chí Minh là người dẫn dắt và một người bạn thân
thiết của nhân dân Lào”, có đoạn: “Tinh thần cách mạng triệt để và cuộc sống của
Người là tấm gương sáng chói về chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Ý chí chiến đấu,
đạo đức tác phong giản dị khiêm tốn, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, tất cả vì
quần chúng bị áp bức…”.
“Ca Ngợi cụ Hồ Chí Minh là một việc hết sức mạo muội. Là nhân vật nổi bật nhất
trong lịch sử Nam Á từ sau chiến tranh thế giới thứ hai, Cụ nổi bật lên như một ngọn
núi cao chót vót giữa những đồi núi thấp và thung lũng xung quanh. Cụ đã kết hợp sự
tao nhã cao quý với một tác phong dễ gần gũi, rất dân chủ, một sự kết hợp nhịp
nhàng giữa sự tự do không nghi thức, thoải mái và tự nhiên với thái độ đường hoàng
và thận trọng. Cá nhân Cụ có một sự hấp dẫn đặc biệt không có gì so sánh được,
không chỉ đối với nhân dân cũ mà còn đối với tất cả những ai không có đầu óc thành
kiến và thái độ thù hằn ”.
2
Một cảm nhận nữa về phong cách của Hồ Chí Minh được trích trong bài đăng trên
báo A-Sa-hi buổi chiều của Nhật Bản ngày 5/9/1969 có đoạn: “có lẽ chưa từng có
một người nào kỳ diệu như Chủ tịch Hồ Chí Minh của Việt Nam, kỳ diệu không chỉ về
mặt con người mà còn với tư cách là lãnh tụ của một dân tộc, một quốc gia. Chữ “kỳ
diệu” ở đây là để nói về một con người có một thể xác và một tâm hồn giản dị như
thế…Hầu hết các lãnh tụ đều hòa vào quần chúng, nhưng cụ Hồ Chí Minh lại sinh ra
từ quần chúng, đã sống và chiến đấu cùng quần chúng. Cụ không thích khoa trương,
không thích kiểu cách. Nếu chúng ta cố tìm một lãnh tụ Châu Á giống như thế thì
người đó rất có thể là MaHa Găng-Đi đã quá cố của Ấn Độ”
3
.
Phong cách Hồ Chí Minh là vậy đó, một sự đơn giản không cầu kỳ. Nếu người nào
đó chỉ căn cứ vào bề ngoài và không có một sự hiểu biết thấu đáo cót thể đánh giá sai

hóa trong những cuộc giao tiếp phức tạp cũng như trong cuộc đấu trí có ý nghĩa quyết
định. Cùng với phong cách ứng xử đó thì tác phong sinh hoạt, lối sống của Người đã
làm cho tất cả đối phương từng tiếp xúc với Người đều khâm phục và kính trọng.
Đầu tiên phải kể đến Giăng –Xanh-Tơni, một tình báo viên nhà nghề đã từng chỉ
huy phái quân sự MM5 là một phái đoàn tình báo Pháp ở Hoa Nam, là người đại diện
cho Chính phủ Pháp đảm nhiệm việc đàm phán với Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thời
gian 1945-1946, đã tìm mọi cách để đè bẹp cách mạng Việt Nam nhằm thiết lập ách
thống trị của thực dân Pháp trên đất nước ta. Nhân vật này đã viết về Hồ Chí Minh với
thái độ rất trân trọng trong tập hồi ký “Lịch sử một nền hòa bình bị bỏ lỡ”. Ngày
16
28/5/1945, sau cuộc gặp gỡ đầu tiên với Bác, ông đã đánh giá cao Hồ Chí Minh là nhà
cách mạng lão thành, là “nhân vật kiên cường và đáng trân trọng”.
Sau khi vắn tắt lại tiểu sử của Bác và khẳng định Hồ Chí Minh chính là Nguyễn Ái
Quốc, Xanh-Tơni khẳng định: “Đó là nhân vật mà nước Pháp phải đối đầu và tôi sẽ
phải đối thoại trong suốt 16 tháng. Do hiểu biết rộng, hoạt động tích cực, cuộc sống
gian lao khổ hạn, tuyệt đối không nghĩ đến chuyện riêng tư, ông đã được nhân dân
kính yêu, tin tưởng không ai sánh kịp. Rất tiếc là hồi đó nước Pháp đánh giá thấp
nhân vật này và đã không hiểu được giá trị cũng như uy lực của ông”.
1
“Đối diện với Hồ Chí Minh”, đó là cuốn sách của Xanh-Tơni viết về Chủ tịch Hồ
Chí Minh do nhà xuất bản Seghers ở Pa-ri xuất bản năm 1970, một năm sau ngày Bác
mất và 10 năm sau trận Điện Biên Phủ kết thúc cuộc xâm lược của thực dân Pháp ở
Đông Dương. Xanh-Tơni đã nhận xét về Hồ Chí Minh của chúng ta: “cái làm cho ta
chú ý đó là đôi mắt sáng ngời và cái nhìn lanh lợi, sáng ngời, rực sáng một ngọn lửa
phi thường: Toàn bộ nghị lực của Cụ hình như đều tập trung vào cái nhìn ấy. Còn Cụ
thường mặc bộ đòng phục Kaki màu sáng, loại quần áo mà người ta gọi là “đại cán”
nhưng khá nhàu và ít khi cài cúc đến cổ. Chân thì đi giày vải Việt Nam hay dép quai
chéo với đôi bít tất ít nhiều xộc xạch. Rõ ràng là Cụ không hề quan tâm đến hình thức
bên người của Cụ tí nào”.
2

Đuy ếc-Vin, Chỉ huy tàu này là trung tá Ô-nây, là tình báo hải quân Pháp. Trong cuốn:
“Hai cuộc chiến tranh ở Việt Nam”, dựa theo lời kể của trung tá Ô-nây, nhà sử học
Pháp Giooc-Giơ Sáp-Pha đã tường thuật lại toàn bộ chuyến đi biển. Trong đó có đoạn
nói về phong cách sinh hoạt và ứng xử của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Chủ tịch nước
của Việt Nam đúng là một người ít đòi hỏi. Ông nhanh chóng thích nghi với cuộc
sống trên tàu. Cuộc sống nay đây mai đó, kinh nghiệm đi biển của ông và những kỷ
niệm về những ngày bị giam giữ của ông đã làm cho ông trở thành người đi tàu dễ
thích nghi nhất. Ông chú ý đến tất cả mọi việc, hỏi lien tiếp về cách điều khiển con
tầu, cách tuyển thủy thủ. Ông không đòi hỏi gì và không có chỉ thị gì cho các thủy
binh được hạm đội trưởng Ô-nây cử tới phục vụ ông. Là một hành khách không mang
theo hành lý, nhà hoạt động cách mạng phiêu bạt Châu Á này khiến người lính công
vụ sửng sốt. Anh báo cáo với người hạm đội trưởng: “Ngài Chủ tịch không có quần
áo lót. Chỉ có duy nhất hai cái áo sơ mi, hai quần đùi, hai đôi tất, hai khăn tay…Chủ
tich nói cứ để Chủ tịch tự giặt lấy cũng được”. Hạm trưởng cũng ngạc nhiên không
kém gì anh thủy thủ. Ngài ra lệnh: Hãy giặt quần áo lót phục vụ Chủ tịch”
2
. Trước
khi lên cảng Hải Phòng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đề nghị được nói chuyện với toàn bộ
nhân viên trên tàu. Hạm trưởng rất lo vì ông Hồ sẽ nói chuyện dằng dai về chính trị.
Nhưng không: “Ông Hồ rất tế nhị, rất khôn ngoan, không muốn làm điều gì tổn hại
đến ấn tượng tuyệt vời mà các sỹ quan và thủy binh trên chuyến tàu Pháp đã giành
cho ông trong suốt chuyến đi. Ông chỉ nói vài câu nhẹ nhàng và hết sức tự nhiên. Ông
2
Lê Kim: Bác Hồ tiếp xúc với tình báo đối phương, Sđd, tr.70; tr.72.
18
thành thật chúc mừng tình hữu nghị lâu bền giữa Pháp và Việt Nam…”
2
. Vị hành
khách không có hành lý ấy đã để lại cho hạm trưởng Ô-Nây những ấn tượng tốt đẹp
không bao giờ quên.

19
Đảng và nhân dân ta đang ra sức thực hiện: “Sống, học tập và làm theo tấm gương
đạo đức Hồ Chí Minh”, đang ra sức xây dựng con người mới, xây dựng nền đạo đức
mới nhằm tạo nguồn lực thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại
hóa đất nước và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Phong cách ứng xử và phong cách sinh hoạt của Hồ Chí Minh là một bộ phận quan
trọng của Đạo đức Hồ Chí Minh. Nghiên cứu và vận dụng phong cách đó của Người
vào cuộc sống hiện nay có ý ngĩa hết sức quan trọng. Nó sẽ góp phần giúp chúng ta
hình thành nên những con người có đạo đức, có tài năng đáp ứng với yêu cầu của đất
nước và thế giới.
Qua nghiên cứu đề tài này, trong phạm vi của một tiểu luận, tôi xin nêu lên những
bài học trong việc học tập đạo đức Hồ Chí Minh nói chung, học tập phong cách sinh
hoạt và phong cách ứng xử của Người nói riêng như sau:
1. Tiếp tục đẩy mạnh cuộc vận dộng học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ
Chí Minh sâu rộng trong quần chúng nhân dân. Thực hiện thi đua Người tốt việc tốt.
2. Đảng và Nhà nước phải hướng dẫn và khuyến khích nhân dân thực hiện nếp
sống mới khoa học, giản dị; có cách ứng xử với người, với việc một cách có tính
người. Thường xuyên tổ chức các cuộc thi về phong cách ứng xử trong từng ngành và
trong các mối quan hệ xã hội nhằm rèn luyện và phát triển phong cách ứng xử linh
hoạt, hiệu quả cho cán bộ và nhân dân.
3.Thường xuyên giáo dục đạo đức cho quần chúng nhân dân, lên án và ngăn chặn
kịp thời những hành vi trái đạo đức.
KẾT LUẬN

20
Chủ tịch Hồ Chí Minh là niềm vinh dự của dân tộc, như lời ca ngợi và biết ơn
Người trong Điếu văn viếng Bác của Ban chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt
Nam tháng 9/1969: “…Dân tộc ta, nhân dân ta và non sông đất nước ta đã sinh ra Hồ
Chủ tịch. Người anh hùng dân tộc vĩ đại. Và chính Người đã làm làm rạng rỡ dân tộc
ta, nhân dân ta và non sông đất nước ta…”

5. Nguyễn Trình: chủ tịch Hồ Chí Minh, Nxb Ủy ban Khoa học, Viện thông tin
khoa học xã hội Hà Nội.
6. Lê Kim: Bác Hồ tiếp xúc với tình báo đối phương, Nxb Đà Nẵng, 1990.
7. Tạp chí lịch sử quân sự, Số 29, Hà Nội, 5/1988.
8. Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh (Hệ cao cấp lí luận Chính trị), Nxb Lí luận
Chính trị, Hà Nội, 2005.
9. Một giờ với Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nxb thanh niên, Hà Nội, 1982.
10. Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng, Nxb Sự thật Hà Nội,
1991.
11. Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng, Nxb Sự thật Hà Nội,
2001.
12. Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng, Nxb Sự thật Hà Nội,
2011.
MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU
22
1.Lý do chọn đề tài……………………………………………………………… 01
2.Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài…………………………………… 01
3.Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu……………………………………………… 02
4.Cơ sở lí luận và phương pháp luận……………………………………………….02
NỘI DUNG
I. Nhận thức chung về phong cách và phong cách ứng xử, phong cách sinh hoạt
củaHồ Chí Minh…………………………………………………………………… 03
1.Nhận thức chung về phong cách………………………………………………… 03
1.1.Khái niệm phong cách……………………………………………………… 03
1.2.Đặc điểm phong cách………………………………………………………… 03
2. Phong cách Hồ Chí Minh…………………… ………………………………….04
2.1. Phong cách Hồ Chí Minh……… …………………………………………….04
2.2. Hệ thống phong cách Hồ Chí Minh……… ………………………………… 05