PHẦN MỞ ĐẦU
Vai trò chủ đạo, dẫn dắt, điều tiết nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần
của kinh tế Nhà nước luôn được Đảng quan tâm, coi trọng và đã đạt được
những thành tựu rất khả quan cả trong lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội, cả
đường lối đối nội và đối ngoại của đất nước.Để phát triển nền kinh tê theo
định hướng XHCN trong Nghị quyết Đại hội Đảng IX đã khẳng định chủ
trương phát triển nền kinh tế nhiều thành phần, các thành phần kinh tế kinh
doanh theo pháp luật, cùng phát triển lâu dài, hợp tác, cạnh tranh lành mạnh,
trong đó kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo và quyết định, kinh tế Nhà
nước cùng kinh tế tập thể trở thành cơ sở vững chắc của nền kinh tế quốc dân
và một lần nữa nhấn mạnh nhiệm vụ “Tiếp tục đổi mới và phát triển kinh tế
Nhà nước để thực hiện tốt vai trò chủ đạo nền kinh tế”. Có như thế mới phát
huy được đặc diểm của kinh tế XHCN
Nhằm thể hiện rõ vai trò của thành phần kinh tế Nhà nước trong nền
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đòi hỏi kinh tế Nhà nước phải
được xây dựng và phát triển có hiệu quả để thực hiện tốt vai trò chủ đạo của
mình, đồng thời Nhà nước phải thực hiện tôts vai trò quản lý vĩ mô kinh tế.
Vậy việc nghiên cứu những giải pháp để phát huy vai trò của kinh tế Nhà
nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt nam
hiện nay là hết sức quan trọng . Với tầm quan trọngcủa nó em đã chọn đề tài
“KINH TẾ NHÀ NƯỚC TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH
HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM"
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Trang 1
PhÇn NỘI DUNG
I. Một số vấn đề lý luận về KTNN:
1. Một số kh¸i qu¸t chung về KTNN:
a)Kh¸i niệm chung về thành phần KTNN:
Là một nước đi sau trong tiến trình xây dựng CNXH, chúng ta được học
hỏi rất nhiều kinh nghiệm từ những nước đi trước mà tiên phong là Nga (Liên
Xô cũ). Từ luận điển Lenin về nền kinh tế trong thời kỳ quá độ - đó phải là

quả DNNN. Hội nghị đã khẳng định rõ quan điểm “KTNN có vai trò quan
trọng trong việc giữ vững định hướng XHCN. DNNN giữ vị trí then chốt trong
nền kinh tế, làm công cụ vật chất quan trọng để nhà nước định hướng và điều
tiết vĩ mô, làm lực lượng nòng cốt, góp phần quan trọng để KTNN thực hiện
vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN”.
*Về các tổ chức KTNN:
Các tổ chức KTNN là các tổ chức hoạt động gắn với chức năng quản lý
(kiểm tra, kiểm soát) như tài chính ngân hàng, bảo hiểm, kho bạc nhà nước,
các quỹ dự trữ quốc gia…các tổ chức này có thể do nhà nước cung cấp 100%
vốn hoặc giữ một phần vốn cố định để đảm bảo sự hoạt động ổn định cho các
tổ chức này. Thành phần này cũng có nột vị trí quan trọng trong nền kinh tế
quốc dân.
*Về các tài sản thuộc sở hữu nhà nước:
Các tài sản thuộc sở hữu toàn dân (hay sở hữu nhà nước) được xem là
thành phần của kinh tế nhà nước. Khi Nhà nước nhận được lợi ích kinh tế do
quuền sở mang lại như: đất đai, tài nguyên thiên nhiên,…
2.Vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước trong nền kinh tế
a). TÝnh tÊt yÕu cña vai trß chñ ®¹o cña thµnh phÇn kinh tÕ nhµ níc
Với mỗi giai đoạn lịch sử của đất nước từ ngày bắt tay vào xây dựng
Chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc cho đến hôm nay, kinh tế Nhà nước đã được
hình thành, phát triển với những vị trí khác nhau trong nền kinh tế nhằm thực
hiện những nhiệm vụ kinh té nhất định của từng giai đoạn. Tuy vậy, trong
suốt cả thời kỳ lịch sử ấy, kinh tế nhà nước luôn luôn là lực lượng chủ đạo,
nòng cốt, là công cụ duy nhất để Nhà nước đưa đất nước đi lên theo con
đường Xã hội chủ nghĩa.Đặc biệt từ năm 1986 đến nay vai trò ấy càng trở nên
rõ rệt, đại hội Đảng lần thứ VI năm 1986 đã đưa ra chính sách kinh tế mới
làm nên một bước ngoặt trong lịch sử phát triển kinh tế ở nước ta, đó là chính
sách đổi mới cơ chế kinh tế : xây dựng một nền kinh tế nhiều thành phần, theo
cơ chế thị trường định hướng XHCN. Trong quá trình hình thành cơ chế kinh
tế mới, công tác quản lý KTQD vẫn còn tiếp tục được cải tiến theo hướng phi

các doanh nghiệp nhà nước có quy mô lớn và vừa mới có khả năng tham gia
vào hoạt động kinh tế với các nước trên thế giới. Bởi chỉ có Nhà nước mới có
đủ nguồn vốn để xây dựng được các doanh nghiệp nhà nước đủ lớn trong các
ngành, lĩnh vực then chốt, các ngành kinh doanh mà Việt Nam có lợi thế so
sánh so với các nước khác. Do đó mà kinh tế nhà nước trở thành lực lượng
giữ vai trò dẫn dắt, làm hạt nhân để các danh nghiệp trong khu vực kinh tế tư
nhân dân có thể tham gia vào nền kinh tế hội nhập.
Một lý do thứ hai khiến kinh tế nhà nước trở thành lực lượng đầu tàu
trong việc dẫn dắt nền kinh tế nước ta hiện nay là vì trong nền kinh tế luôn
luôn có những ngành, lĩnh vực rất khó có khả năng sinh lời hoặc còn rất nhiều
Trang 4
vùng kinh tế có cơ sở hạ tầng thấp kém khó đầu tư sản cuất, do đó mà các
thành phần kinh tế khác không muốn hoặc không có khả năng kinh doanh thì
kinh tế nhà nước phải tham gia vào hoạt động trong các ngành kinh tế hay các
vùng kinh tế để tạo dựng được những cơ sở vật chất ban đầu, thu hút dần các
phần tử kinh tế khác cùng tham gia vào hoạt động. Có như thế thì mới hình
thành nên một cơ chế kinh tế hợp lý trong nền kinh tế thị trường định hướng
xã hội chủ nghĩa ở nước ta đó là tạo nên một nề kinh tế có các ngành, lĩnh vực
được đầu tư, phát triển một cách cân bằng, có các vùng kinh tế phát triển song
song với nhau.
Từ hai lý do trên mà ta thấy kinh tế nhà nước đương nhiên phải là thành
phần kinh tế nắm vai trò chủ đạo trong nền kinh tế với tư cách là lực lượng đi
đầu trong quá trình hội nhập kinh tế với khu vực và thế giới, là đội quân mở
đường cho các thành phần kinh tế khác cùng tham gia mở rộng hoạt động sản
xuất, kinh doanh tạo một cơ cấu kinh tế phát triển cân đối hợp lý.
3. Nội dung vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế thị
trường định hướng XHCN.
Để đảm bảo thực hiện được vai trò là thành phần kinh tế chủ lực của nền
kinh tế trong giai đoạn hiện nay thì kinh tế nhà nước phải thực hiện được bốn
nội dung hay là bốn chức năng của nó trong kinh tế nhiều thành phần của

Đặc trưng của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN đó là : các đơn
vị kinh tế hoạt động theo cơ chế thị trường, nhà nước đóng vai trò điều tiết
nền kinh tế theo định hướng XHCN.
Các đơn vị kinh tế luôn phải giải quyết ba vấn đề kinh tế cơ bản đó là sản
xuất cái gì, cho ai và như thế nào theo mục tiêu là tối đa hoá lợi nhuận. Điều
đó dẫn đến kết quả là các dơn vị kinh tế luôn chạy theo những loại hàng hoá
và dịch vụ mang đến nhiều lợi nhuận và sẽ rút khỏi thị trường các loại hàng
hoá không có lãi hoặc lỗ. Để điều tiết được nền kinh tế đó thì nhà nước sử
dụng KTNN là một lực lượng vật chất hay một công cụ điều tiết hiệu quả, là
vì : KTNN từ khi được hình thành cho tới nay luôn được chú trọng đầu tư ở
hầu khắp các kĩnh vực, ngày kinh tế ngành không có khả năng sinh lợi nhuận.
(Các hàng hoá, dịch vụ công cộng) do đó nó làm cân đối giữa các ngành của
nền kinh tế.Mặt khác trong các vùng kinh tế luôn có sự phát triển mất cân đối
giữa các ngành kinh tế đặc biệt là ở các vùng sâu, vùng xa, vùng kinh tế kém
phát triển. Nhà nước đã rất chú trọng đầu tư phát triển ở các vùng này từ rất
lâu và hiện nay nó đã phát huy chức năng điều tiết cho kinh tế của các vùng
đó tương tự như tạo ra sự cân bằng trong nền kinh tế vĩ mô của cả nước.
* Thứ tư : kinh tế nhà nước cùng với kinh tế tập thể tạo dẫn nền tảng kinh
tế cho chế độ xã hội mới, XHCN.
Theo luận điểm của Mác-Lenin thì chế độ XHCN phải được xây dựng
dựa trên chế độ công hữu về tư liệu sản xuất, tức là mọi tư liệu sản xuất đều
thuộc sở hữu chung của tập thể, của toàn dân, không một cá nhân nào được
biến TLSX thành tài sản riêng của mình. Đó được coi là chế độ sở hữu tiến bộ
nhất trong lịch sử phát triển của xã hội loài người. Khi xem xét về nguồn gốc
Trang 6
hình thành KTNN ta đã biết rằng KTNN được xây dựng dựa trên hình thức sở
hữu toàn dân, còn kinh tế tập thể được xây dựng dựa trên hình thức sở hữu tập
thể, trong thời kỳ quá độ lên CNXH của nước ta thì đây là hai hình thức sở
hữu được xem là tiến bộ nhất, nó đại diện cho QHSX mới XHCN. Vì vậy để
xây dựng nền kinh tế XHCN thì KTNN cùng kinh tế tập thể có vai trò là nền

đóng góp từ 26 – 28% nguồn thu thuế nội địa.
Trang 7