nhà nớc và pháp luật nớc ngoài
46 - tạp chí luật họcPTS. Trơng Quang Vinh *
ể hoàn thiện hệ thống hình phạt của
nớc ta, cần phải nghiên cứu những
kinh nghiệm trong việc xây dựng hệ
thống hình phạt ở một số nớc tiên tiến.
Trong khuôn khổ bài viết này chúng tôi
xin giới thiệu tóm tắt hệ thống hình phạt
theo pháp luật hình sự của một số nớc ở
châu á, châu Âu và Hoa Kỳ.
Trớc hết, chúng ta xem xét hệ thống
hình phạt của Bộ luật hình sự Trung Quốc
năm 1979 có hiệu lực từ ngày 1/1/1980,
đợc sửa đổi ngày 14/3/1997 tại kì họp
thứ 5 Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc
khóa 8. Theo Bộ luật này, hình phạt đợc
chia làm hai loại: Hình phạt chính và các
hình phạt bổ sung (Điều 32). Các hình
phạt chính đợc quy định tại Điều 33
gồm:
1. Quản chế;
2. Giam giữ;
3. Tù có thời hạn;
4. Tù chung thân;
5. Tử hình.
Các hình phạt bổ sung đợc quy định

hình phạt tử hình có thể đợc thay bằng
hình phạt tù có thời hạn từ 15 năm đến 20
năm. Nếu ngời bị kết án tử hình trong
thời gian đợc hon thi hành bản án này
Đ

* Giảng viên Khoa t pháp
Trờng Đại học luật Hà Nội nhà nớc và pháp luật nớc ngoài
tạp chí luật học - 47

mà ngoan cố không chịu cải tạo thì theo
quyết định hoặc phê chuẩn của Tòa án
nhân dân tối cao, bản án tử hình đợc thi
hành (Điều 50).
Khi áp dụng hình phạt tiền, tòa án
phải căn cứ vào các tình tiết của vụ án để
định ra mức phạt tiền. Số tiền phạt theo
bản án của tòa án phải đợc nộp một hoặc
nhiều lần trong thời gian quy định. Đối
với những ngời không nộp phạt đúng
hạn thì áp dụng hình thức cỡng chế.
Trong trờng hợp họ thực sự không thể
khắc phục đợc khó khăn trong việc nộp
phạt thì tòa án có thể giảm hoặc miễn
hình phạt tiền cho họ. Tuy nhiên, Bộ luật
hình sự Trung Quốc không quy định mức
tối thiểu và mức tối đa của hình phạt tiền.

3. Quyền giữ các chức vụ trong bộ
máy nhà nớc;
4. Quyền giữ các chức vụ lnh đạo
trong các cơ quan, xí nghiệp và các tổ
chức x hội (Điều 54).
Trong Điều 9 Bộ luật hình sự Nhật
Bản, hệ thống hình phạt đợc chia thành
hình phạt chính và hình phạt bổ sung. Các
hình phạt chính bao gồm:
1. Tử hình;
2. Phạt tù và lao động cỡng bức;
3. Phạt tiền;
4. Bắt giam;
5. Phạt tiền với số lợng nhỏ.
Tịch thu tài sản là hình phạt bổ sung.
Hình phạt tiền là hình phạt đợc áp
dụng phổ biến nhất. Mức phạt tiền đợc
quy định từ 20 yên. Hình phạt tù đợc
quy định từ 1 tháng đến 15 năm và tùy
từng trờng hợp có thể phạt tù chung
thân. ở Nhật Bản, hình phạt tù và hình
phạt bắt giam không giống nhau.
Trong Bộ luật hình sự Nhật Bản, hình
phạt tớc hoặc hạn chế một số quyền
không đợc quy định là hình phạt bổ
sung. Tuy nhiên, hình phạt này đợc áp
dụng căn cứ vào các đạo luật khác
(1)
.
Khi nghiên cứu hệ thống hình phạt

Theo Bộ luật hình sự Cộng hòa liên
bang Đức, hình phạt tiền không đợc xác
định là hình phạt chính hay là hình phạt
bổ sung. Nhng qua cách quy định của
Bộ luật có thể khẳng định rằng ở Cộng
hòa liên bang Đức, phạt tiền vừa đợc áp
dụng là hình phạt chính vừa là hình phạt
bổ sung. Ví dụ, theo Điều 41 Bộ luật này
hình phạt tiền còn đợc áp dụng cùng với
hình phạt tù; Điều 42 quy định những
điều kiện chiếu cố cho việc nộp phạt
trong những trờng hợp nhất định, bên
cạnh quy định đó luật cho phép thay thế
hình phạt tiền bằng hình phạt tù trong
trờng hợp hình phạt tiền không đợc
chấp hành (cứ 1 ngày bị phạt tiền đ đợc
ghi trong bản án thành 1 ngày tù).
Từ ngày 15/7/1992, Phần chung Bộ
luật hình sự Cộng hòa liên bang Đức
đợc bổ sung thêm loại hình phạt mới, đó
là phạt tài sản (Điều 43a). Khoản 1 Điều
43a quy định: Nếu đạo luật đợc viện
dẫn quy định này thì cùng với hình phạt
tù chung thân hay tù có thời hạn từ 2 năm
trở lên, tòa án có thể quyết định tổng số
tiền nộp phạt, mức nộp phạt này đợc
hạn chế bởi giá trị tài sản của ngời
phạm tội .
Khoản 3 Điều 43 Bộ luật này quy
định: Trờng hợp ngời bị phạt tài sản

hình phạt gồm:
1. Hệ thống hình phạt đợc áp dụng
với thể nhân;
2. Hệ thống hình phạt đợc áp dụng
với pháp nhân.
Đồng thời, những hệ thống hình phạt
đợc chia tùy thuộc vào hình phạt đợc
quy định đối với tội phạm nghiêm trọng,
tội phạm khác hay là những vi phạm pháp
luật.
Trớc hết, chúng ta hy xem xét hệ
thống hình phạt đợc áp dụng đối với thể
nhân.
Theo Bộ luật hình sự của Cộng hòa
Pháp, thể nhân phải chịu những hình phạt
sau đây vì đ thực hiện những tội phạm
nghiêm trọng.
1. Giam giữ chung thân hoặc tù chung
thân;
2. Giam giữ hoặc tù có thời hạn đến
30 năm;
3. Giam giữ hoặc tù có thời hạn đến
20 năm;
4. Giam giữ hoặc tù có thời hạn đến
15 năm.
Theo Điều 131-3 đối với thể nhân
phạm tội khác bị áp dụng các hình phạt
sau đây:
1. Phạt tù;
2. Phạt tiền;

1. Phạt tiền;
2. Tớc hoặc hạn chế một số quyền.
Mức tối đa của hình phạt tiền áp dụng
đối với pháp nhân nặng gấp 5 lần so với
thể nhân vi phạm hành vi tơng ứng
(Điều 131-41).
Cũng nh nhiều nớc trên thế giới, hệ
thống hình phạt của nớc Anh bao gồm
hình phạt chính và hình phạt bổ sung.
Hình phạt chính là hình phạt tù, phạt tiền
và hạn chế tự do. Hình phạt tù gồm tù có
thời hạn, tù chung thân.
Hình phạt tiền là hình phạt đợc áp
dụng phổ biến nhất và thờng đợc áp
dụng đối với tội phạm ít nghiêm trọng.
Mức phạt tiền đợc quy định từ 25 đến nhà nớc và pháp luật nớc ngoài
50 - tạp chí luật học

1000 bảng Anh.
Ngoài các hình phạt chính, theo pháp
luật hình sự của nớc Anh, có thể áp
dụng một số hình phạt bổ sung sau đây:
- Tớc quyền lái xe;
- Cấm đảm nhiệm những công việc
nhất định;
- Lao động bắt buộc từ 40 đến 240 giờ
đối với ngời lớn và từ 40 đến 120 giờ đối

nghiêm trọng và khi những mục đích
đợc quy định tại Điều 35 không thể đạt
đợc bằng việc áp dụng hình phạt nhẹ
hơn.
Theo Bộ luật hình sự Bungari, hình
phạt tử hình không đợc áp dụng với
ngời vào thời điểm phạm tội cha đủ 20
tuổi. Còn đối với quân nhân phục vụ
trong quân đội cũng giống nh phạm tội
trong thời gian chiến tranh, hình phạt tử
hình không đợc áp dụng đối với ngời
vào thời điểm phạm tội cha đủ 18 tuổi.
Hình phạt tử hình không đợc áp
dụng đối với phụ nữ có thai khi phạm tội
hoặc khi bị xét xử. Đối với phụ nữ có
thai, hình phạt tử hình đợc đổi thành
hình phạt tù 20 năm.
Theo Điều 39 Bộ luật hình sự
Bungari, hình phạt tù đợc quy định từ 1
tháng đến 15 năm.
Trong trờng hợp hình phạt tử hình
đợc đổi thành hình phạt tù cũng nh khi
phạm nhiều tội thì theo Điều 27 của Bộ
luật này, hình phạt tù chỉ đợc quy định
đến 20 năm.
Tại Điều 44 Bộ luật hình sự Bungari,
tịch thu tài sản bao gồm tịch thu toàn bộ
hay một phần sung công quỹ nhà nớc.
Hình phạt này có thể đợc áp dụng đối
với những tội phạm chống nhà nớc, vi

3. Phạt tiền.
Hình phạt tử hình đợc áp dụng đối
với bị cáo phạm các tội xâm phạm an
ninh quốc gia, các tội về quân sự đặc biệt
nghiêm trọng. ở Hoa Kỳ, hình phạt tù có
2 loại: Tù có thời hạn và tù chung thân.
Việc tổng hợp hình phạt trong trờng hợp
phạm nhiều tội vẫn đợc thực hiện nh ở
nhiều nớc. Nh vậy, có trờng hợp bị
cáo phạm nhiều tội nên khi quyết định
hình phạt, mức hình phạt chung có thể
đến 200 năm.
Theo pháp luật hình sự của Liên bang
thì hình phạt cấm đảm nhiệm những chức
vụ hoặc ngành nghề nhất định là hình
phạt bổ sung.
Về hệ thống hình phạt theo pháp luật
hình sự của hầu hết các bang ở Hoa Kỳ
thì hình phạt chính là tử hình, phạt tù, án
treo và phạt tiền. Ngoài ra, còn có các
hình phạt bổ sung nh: Tịch thu tài sản,
cấm đảm nhiệm những chức vụ hoặc
ngành nghề nhất định, tớc quyền bầu cử,
cấm đảm nhiệm những công việc vì lợi
ích của x hội./.

(1).Xem: Tội phạm và hình phạt ở Anh, Mỹ, Pháp,
Đức, Nhật - Luật hình sự phần chung. Nxb. Pháp lí,
M.1991, tr.241 (tiếng Nga).
(2).Xem: V.A. Pantêlev, Hệ thống hình phạt của một