Thông tin
Tạp chí luật học - 53

TS. Vũ Hồng Anh *
I. Thành phần, cơ cấu tổ chức
của Nghị viện
Nghị viện Ba Lan là một trong những nghị
viện đợc thành lập sớm ở trên thế giới. Hiến
pháp đầu tiên của nớc Cộng hoà Ba Lan đợc
thông qua năm 1791. Sau chiến tranh thế giới
thứ hai, ngày 22/7/1952 Ba Lan thông qua
Hiến pháp mới. Hiến pháp năm 1952 thiết lập
chế độ nghị viện một viện. Năm 1989 sau
những biến động diễn ra ở Đông Âu nói
chung và ở Ba Lan nói riêng, Quốc hội Ba Lan
thông qua sửa đổi Hiến pháp. Ngày
17/10/1992 Sejm thông qua đạo luật Hiến
pháp Về mối quan hệ giữa lập pháp và hành
pháp và về lnh thổ tự quản. Đạo luật Hiến
pháp 1992 không thay thế toàn bộ Hiến pháp
1952 mà chỉ thay thế những phần tơng ứng.
Vì vậy, Hiến pháp 1992 còn đợc gọi là Hiến
pháp bé. Sửa đổi Hiến pháp năm 1989 và
Hiến pháp bé 1992 đ thiết lập chế độ nghị
viện hai viện ở Ba Lan. Ngày 2/4/1997 Ba Lan
tiến hành cải cách triệt để Hiến pháp bằng

phạm vi thẩm quyền của Sejm rộng hơn so với
Viện nguyên lo. Chỉ riêng Sejm thực hiện
những quyền hạn sau đây: Uỷ quyền cho
Chính phủ thực hiện quyền lập pháp; nhân
danh nớc Cộng hoà Ba Lan quyết định về
tình trạng chiến tranh và kí kết hoà bình; quy
định tình trạng chiến tranh khi nớc nhà bị
xâm lợc hoặc trong trờng hợp theo quy định
* Giảng viên Khoa hành chính - nhà nớc
Trờng đại học luật Hà Nội
Thông tin
54 - Tạp chí luật học

của hiệp ớc quốc tế mà Ba Lan đ kí kết hoặc
tham gia; thành lập Chính phủ, Toà án hiến
pháp, Toà án quốc gia; giám sát hoạt động của
Chính phủ, biểu quyết tín nhiệm hoặc không
tín nhiệm Chính phủ hay từng thành viên
Chính phủ; thông qua ngân sách nhà nớc,
phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nớc.
Cơ cấu tổ chức của Sejm gồm: Chủ tịch,
phó chủ tịch Sejm, hội nghị trởng lo, uỷ ban
thờng trực và có thể có uỷ ban lâm thời.
Chủ tịch Sejm do Sejm bầu ra trong số
thành viên của mình theo nhiệm kì của Viện.
Chủ tịch Sejm chủ tọa các phiên họp của
Viện, đại diện cho Sejm trong quan hệ đối

ban chính sách kinh tế, ngân sách và tài chính;
Uỷ ban chính sách nhà ở, xây dựng và lnh
thổ; Uỷ ban chính sách x hội; Uỷ ban công
tác cải cách quan hệ sở hữu; Uỷ ban quy chế
và công tác đại biểu; Uỷ ban kinh tế nông
nghiệp và lơng thực; Uỷ ban tự quản địa
phơng; Uỷ ban đối ngoại; Uỷ ban t pháp về
quyền con ngời; Uỷ ban kinh tế đối ngoại;
Uỷ ban pháp luật; Uỷ ban y tế; Uỷ ban công
nghiệp và chế độ quản trị kinh doanh.
Ngoài những uỷ ban nói trên, trong trờng
hợp cần thiết Sejm thành lập uỷ ban lâm thời
để điều tra vấn đề nhất định. Uỷ ban này có
quyền yêu cầu các bên hữu quan cung cấp tài
liệu, thông tin cần thiết; gặp gỡ, thẩm vấn
những cá nhân có liên quan theo thủ tục tố
tụng hiện hành.
2. Viện Nguyên lão
Viện nguyên lo có 100 thành viên do
nhân dân các vùng lnh thổ trực tiếp bầu ra.
Mỗi một tỉnh trong số 47 tỉnh nhỏ đợc bầu 2
thợng nghị sĩ, mỗi thành phố lớn Vacxava và
Catôvít đợc bầu 3 thợng nghị sĩ. Cuộc bầu
cử Thợng viện đợc tiến hành đồng thời với
cuộc bầu cử Sejm và do tổng thống Ba Lan ấn
định và công bố 90 ngày trớc ngày kết thúc
nhiệm kì của Viện, ngày bầu cử phải là ngày
nghỉ và phải đợc tiến hành không muộn hơn
30 ngày trớc khi kết thúc nhiệm kì của Viện.
Nhiệm kì của Thợng viện bằng nhiệm kì của

Trong trờng hợp cần thiết Thợng viện
cũng có thể thành lập uỷ ban lâm thời.
II. Thủ tục hoạt động của Nghị
viện
Sejm và Thợng viện tiến hành các phiên
họp riêng để thảo luận và quyết định các vấn
đề thuộc thẩm quyền của mình.
Phiên họp đầu tiên của Sejm và Thợng
viện mỗi khoá do Tổng thống triệu tập trong
thời hạn 30 ngày kể từ ngày bầu cử. Trong
trờng hợp Nghị viện tự rút ngắn nhiệm kì
hoặc bị Tổng thống tuyên bố rút ngắn nhiệm
kì thì phiên họp đầu tiên phải đợc Tổng
thống triệu tập không muộn hơn 15 ngày kể từ
ngày bầu cử. Tại phiên họp đầu tiên, Sejm và
Thợng viện cử ra đại biểu lớn tuổi nhất đề
điều kiển phiên họp cho đến khi Viện bầu ra
chủ tịch viện khoá mới.
Các phiên họp của Sejm và Thợng viện
đợc tiến hành công khai, trừ trờng hợp, vì
lợi ích quốc gia, bằng đa số tuyệt đối số thành
viên dự họp với điều kiện có hơn nửa tổng số
thành viên của viện dự họp, Sejm hoặc
Thợng viện quyết định họp kín.
Hai viện tiến hành phiên họp chung trong
các trờng hợp sau: Nghe Tổng thống tuyên
thệ khi nhậm chức, để quyết định công nhận
Tổng thống không có khả năng đảm nhận
chức vụ vì lí do sức khoẻ, để buộc tội Tổng
thống, để thông qua đạo luật Hiến pháp hoặc

luận tại phiên họp toàn thể của Viện những dự
án khác. Tại lần đọc thứ nhất các đại biểu yêu
cầu cơ quan, ngời trình dự án trình bày về
tính hợp lí và tính khả thi của dự án đồng thời
thảo luận về những nguyên tắc cơ bản của dự
án luật. Kết thúc lần đọc thứ nhất, dự án luật
đợc uỷ ban này tiếp nhận để tiếp tục chỉnh lí
đồng thời dự án còn đợc gửi cho Uỷ ban
pháp luật để lấy ý kiến. Nếu dự án luật đợc
thảo luận tại phiên họp toàn thể của viện, sau
khi kết thúc thảo luận, Đoàn chủ tịch sẽ giao
dự án cho một uỷ ban thờng trực của Viện để
uỷ ban này chỉnh lí, ngoài ra dự án cũng đợc
chuyển cho uỷ ban pháp luật để lấy ý kiến.
Trong quá trình chỉnh lí dự án, uỷ ban chỉnh lí
dự án tiếp nhận tất cả các ý kiến của đại biểu,
cơ quan hoặc ngời soạn thảo dự án, Chính
phủ để hoàn chỉnh dự án, sau đó làm bản báo
cáo trình Sejm.
- Lần đọc thứ hai
Uỷ ban chỉnh lí dự án luật đọc báo cáo về
công tác chỉnh lí dự án và toàn văn dự án.
Sejm sẽ lần lợt thông qua các sửa đổi theo đề
nghị của uỷ ban chỉnh lí dự án. Trờng hợp
đại biểu hoặc cơ quan trình dự án hay Chính
phủ có ý kiến bổ sung, dự án coi nh cha
đợc thông qua lần thứ hai và sẽ đợc giử trả
lại cho uỷ ban chỉnh lí cùng với những ý kiến
bổ xung để uỷ ban tiếp tục chỉnh lí.
- Lần đọc thứ ba

hợp hiến, sau khi tham khảo ý kiến của chủ
tịch Sejm, Tổng thống hoặc kí luật kèm theo
điều kiện loại bỏ những điều khoản không hợp
hiến hoặc gửi trả luật cho Sejm để Sejm loại
bỏ những điều khoản này.
Tổng thống có thể không đề nghị Toà án
hiến pháp kiểm tra tính hợp hiến của dự luật,
mà trực tiếp gửi trả dự luật cho Sejm thảo luận
lại cùng với bác luận của mình. Trong trờng
hợp này nếu 3/5 số thành viên dự họp biểu
quyết tán thành với điều kiện có hơn một nửa
tổng số thành viên dự họp, Sejm vợt qua
đợc quyền phủ quyết của Tổng thống. Trong
thời hạn 7 ngày kể từ khi Sejm thông qua dự Thông tin
Tạp chí luật học - 57

luật, Tổng thống phải kí và công bố luật.
2. Thủ tục thông qua ngân sách
Theo quy định của Hiến pháp 1997 ngân
sách nhà nớc đợc Sejm thông qua dới hình
thức là văn bản luật có hiệu lực trong thời hạn
1 năm. Trong những trờng hợp đặc biệt, các
khoản chi tiêu của Nhà nớc trong thời hạn
dới 1 năm có thể đợc quy định bởi luật về
ngân sách tạm thời (prowizorium
budzetowym). Điều 221 Hiến pháp quy định
sáng kiến về Luật ngân sách, Luật ngân sách

của mình trớc Sejm. Trong trờng hợp Sejm,
theo đề nghị của ít nhất là 46 đại biểu, bằng
đa số phiếu của tổng số thành viên của mình,
biểu quyết không tín nhiệm Chính phủ đồng
thời bầu ra chủ tịch Chính phủ mới thì Tổng
thống sẽ tuyên bố cách chức toàn bộ Chính
phủ và bổ nhiệm chủ tịch Chính phủ mới do
Sejm bầu. Theo đề nghị của chủ tịch Chính
phủ, Tổng thống bổ nhiệm các thành viên còn
lại của Chính phủ.
Chủ tịch Chính phủ có thể đề nghị Sejm
biểu quyết tín nhiệm Chính phủ. Nếu đa số
thành viên dự họp biểu quyết từ chối tín
nhiệm Chính phủ, với điều kiện phải có hơn
một nửa tổng số thành viên của Viện dự họp,
thì chủ tịch Chính phủ và toàn bộ thành viên
của Chính phủ phải từ chức.
Các thành viên của Chính phủ không
những phải chịu trách nhiệm trớc Sejm về
việc thực hiện các công việc thuộc thẩm
quyền của mình mà cả các công việc do chủ
tịch Chính phủ giao. Theo đề nghị của ít nhất
là 69 đại biểu, Sejm có thể biểu quyết không
tín nhiệm từng thành viên của Chính phủ,
trờng hợp đa số thành viên của Viện biểu
quyết tán thành, Tổng thống sẽ tuyên bố cách
chức thành viên Chính phủ đó.
III. Vị trí pháp lí của đại biểu
Nghị viện
Địa vị pháp lí của đại biểu Sejm và của

lợi ích quốc gia, làm tất cả vì sự bình yên của
tổ quốc và hạnh phúc của nhân dân, tuân thủ
Hiến pháp và pháp luật của nớc Cộng hoà Ba
Lan. Việc từ chối đọc lời tuyên thệ đồng nghĩa
với sự từ chối t cách đại biểu.
Nh ở trên đ đề cập, đại biểu Sejm và
thợng nghị sĩ là ngời đại diện cho cả dân
tộc, do đó, đại biểu không thể bị cử tri bi
nhiệm. Đại biểu không thể bị truy cứu trách
nhiệm vì những hành vi đ thực hiện thuộc
phạm vi thẩm quyền của đại biểu, kể cả khi đại
biểu không còn thực hiện nhiệm vụ đại biểu
nữa. Kể từ ngày công bố kết quả bầu cử cho
đến trớc khi chấm dứt nhiệm kì, đại biểu
không thể bị bắt, bị truy cứu trách nhiệm hình
sự nếu không có sự đồng ý của Sejm hoặc của
Viện nguyên lo. Trong trờng hợp vấn đề này
đợc đa ra thảo luận và biểu quyết thì quyết
định của Sejm hoặc của Viện nguyên lo phải
đợc 2/3 tổng số thành viên của Viện biểu
quyết tán thành.
Đại biểu Sejm có quyền sáng kiến pháp
luật, quyền chất vấn chủ tịch Chính phủ và
các thành viên khác của Chính phủ, quyền
thành lập nhóm đại biểu (một nhóm không ít
hơn 3 đại biểu) và câu lạc bộ đại biểu (không
ít hơn 15 đại biểu). ở Thợng viện chỉ thành
lập câu lạc bộ đại biểu.
Đại biểu Sejm và thành viên của Viện
nguyên lo có nhiệm vụ tham gia các hoạt