Nghiên cứu - trao đổi
T
ạp chí luật học
-

đặc san phụ nữ

17 ThS. Đỗ Ngân Bình *
khỏc bit v gii tớnh lm cho lao
ng n cú nhng c tớnh riờng so vi
lao ng nam. Tớnh c thự ca lao ng n
th hin nhng c im v tõm sinh lớ v
th lc. Xột v th lc, n thng yu hn
nam nờn h thớch hp vi cỏc cụng vic nh
nhng. S khỏc nhau v mt sinh hc ó to
cho n gii nhng chc nng riờng l mang
thai, sinh sn v cho con bỳ.
Lao ng n cú v trớ vụ cựng quan trng
trong i sng gia ỡnh v xó hi. Trc õy,
do tp tc v thúi quen, lao ng n ớt khi
khng nh c vai trũ v tm quan trng
trong lnh vc lao ng, c bit l trong
cụng tỏc lónh o v nghiờn cu khoa hc.

Di gúc kinh t, vic t ra nhng
quy nh i vi lao ng n nhm to iu
kin cho h tham gia vo cỏc quan h lao
ng, tn dng mi tim nng phỏt trin
kinh t xó hi, tng thu nhp cho ngi lao
ng v gia ỡnh ca h. Lao ng n
nc ta hin nay chim khong 50,04% lc
lng lao ng xó hi v cú mt mi
ngnh, mi lnh vc kinh t. T l lao ng
n nhiu hn lao ng nam s kộo di trong
nhiu nm ti khi xu hng ph n tham gia
S

* Ging viờn Khoa phỏp lut kinh t
Trng i hc lut H Ni Nghiên cứu - trao đổi

18
Tạp chí luật học

-
đặc san phụ nữ
vo quỏ trỡnh sn xut xó hi ngy cng tng
c v s lng v cht lng. iu ú cho
thy s cn thit ca vic bo v quyn li
lao ng n trong lut lao ng.
Di gúc xó hi, vic bo v quyn
li ca lao ng n th hin s quan tõm ca

v li ớch xó hi. Trong iu kin hin nay
Vit Nam, Nh nc cn tớnh n s phỏt
trin kinh t, kt hp vi cỏc vn xó hi
v mi quan h gia hai vn ny. Tỏch
chớnh sỏch xó hi ra khi chớnh sỏch kinh t
l khụng hp lớ, phi coi chớnh sỏch xó hi l
ng lc phỏt trin kinh t. Ngc li, chớnh
sỏch kinh t li l tin phỏt trin chớnh
sỏch xó hi. Vic a ra cỏc bo m cho lao
ng n (chớnh sỏch kinh t) l iu cn thit
nhng phi cõn nhc mc trong tng thi
kỡ nhm tng tớnh kh thi ca cỏc quy phm
phỏp lut v lao ng n.
2. Thc trng bo v quyn li ca lao
ng n theo phỏp lut Vit Nam
Trong lnh vc lao ng v vic lm, lao
ng n cú quyn lm vic, t do la chn
vic lm v ngh nghip, hc ngh, nõng cao
trỡnh ngh nghip v khụng b phõn bit
i x v gii tớnh (iu 5 BLL). Vic
Nh nc quy nh quyn lm vic ca ph
n v m bo s bỡnh ng nam n l tin
phỏp lớ quan trng tng thờm c hi
tỡm kim vic lm cho lao ng n.
Nhm quy nh chi tit v hng dn thi
hnh nhng vn cú tớnh nguyờn tc nờu
trờn, iu 9 Ngh nh s 23/CP ngy
18/4/1996 ghi rừ: 1) Cm ban hnh nhng
quy nh khụng cú li hn i vi lao ng
n so vi quy nh ca phỏp lut; 2) Cm

Ngh nh s 23/CP l rt cn thit. Ngoi
ra, m bo tớnh kh thi ca cỏc quy nh
trờn, iu 9 cũn quy nh: Trng hp
ngi s dng lao ng vi phm cỏc iu
cm quy nh trờn, tu theo tớnh cht v mc
vi phm s b x lớ theo quy nh ca
phỏp lut.
Vic bo v danh d v nhõn phm ca
lao ng n cng l vn c phỏp lut
lao ng quan tõm, bi ph n d b xõm
phm hn lao ng nam. c bit, tỡnh trng
lm dng tỡnh dc vn õm thm xy ra bi
kh nng d b xõm hi ca lao ng n, bi
tớnh t nh ca vn v bi c tõm lớ e ngi
khụng dỏm t cỏo ca ngi lao ng.
Vi cỏc quy nh cú tớnh cht bo v nh
trờn, lao ng n c m bo nhiu quyn
li hn so vi lao ng nam khi ó c
nhn vo lm vic. Nhng trong quỏ trỡnh
tỡm kim vic lm, chớnh nhng quy nh cú
tớnh u ói ca phỏp lut ó hn ch c hi
tỡm kim vic lm ca lao ng n. Vỡ vy,
Nh nc ó cú chớnh sỏch khuyn khớch
doanh nghip s dng nhiu lao ng n nh
xột gim thu (iu 110 BLL), cho vay vi
lói sut thp t qu quc gia gii quyt vic
lm khi doanh nghip gp khú khn.
ỏng tic l cỏc quy nh ny mi dng
li vn bn v ý tng ca nh lm lut m
cha i vo cuc sng, vỡ th vn cha thc


20
Tạp chí luật học

-
đặc san phụ nữ
lao ng khụng c sa thi hoc n
phng chm dt hp ng i vi ngi
lao ng n vỡ lớ do kt hụn, cú thai, ngh
thai sn, nuụi con di 12 thỏng tui, tr
trng hp doanh nghip chm dt hot
ng. Quy nh ti iu 112 BLL cng
cho phộp ngi lao ng cú thai cú quyn
n phng chm dt hp ng lao ng m
khụng phi bi thng nu cú chng nhn
ca thy thuc.
Nhỡn chung, cỏc quy nh ny ó th
hin s u ói i vi lao ng n trong
tuyn chn v s dng lao ng nhng do
nhng nhc im ca lao ng n trong th
trng lao ng nờn h vn gp nhiu khú
khn khi kớ kt hp ng lao ng. T l tht
nghip ca lao ng n luụn cao hn lao
ng nam. Ngi s dng lao ng ch nhn
lao ng n khi h em li li nhun cao
hn lao ng nam ch khụng phi do nhng
u ói do phỏp lut quy nh. Ph n thng
l ngi cui cựng c thuờ v l ngi
u tiờn b thi hi.
(2)

Trong lnh vc bo h lao ng, bo
v quyn li cho lao ng n, Vit Nam ó
phờ chun Cụng c s 45 (nm 1953) v
vic cm s dng lao ng di lũng t.
Ngoi ra, cũn cú cỏc quy nh riờng v
quyn v ngha v ca lao ng n trong
vic m bo an ton, v sinh lao ng. Theo
quy nh ti Thụng t s 03/TT-LB ngy
28/1/1994 ca B lao ng - thng binh v
xó hi v B y t, ngi s dng khụng c
b trớ lao ng n lm cụng vic nng nhc,
nguy him hoc tip xỳc vi cỏc cht c hi
cú nh hng xu ti chc nng sinh v
nuụi con. Kốm theo Thụng t ny cũn cú
danh mc nhng cụng vic khụng c s
dng lao ng n. Ngoi ra, iu 115 BLL
quy nh: 1) Ngi s dng lao ng khụng
c s dng lao ng n cú thai t thỏng Nghiên cứu - trao đổi
T
ạp chí luật học
-

đặc san phụ nữ

21

th 7 hoc ang nuụi con di 12 thỏng tui

thiu cho ngi lao ng, ch em c cp
phỏt khụng y thit b bo h lao ng
cỏ nhõn, ch bi dng bng hin vt b
ct xộn, vic khỏm sc kho nh kỡ ch
mang tớnh hỡnh thc. c bit, nhiu ch em
sau khi khỏm v phỏt hin b mc bnh ngh
nghip vn khụng c iu tr kp thi hay
iu chuyn lm cụng vic khỏc theo quy
nh. nhiu ni, nht l ti cỏc doanh
nghip u t nc ngoi, tỡnh trng ph n
b huy ng lm thờm gi vt quỏ quy nh
ti a ca Nh nc vn ph bin. Ngi lao
ng n vỡ nhu cu cuc sng hoc s b mt
vic lm buc phi lm thờm trỏi quy nh
ca phỏp lut. Thc trng trờn buc cỏc c
quan nh nc cú thm quyn phi ỏnh giỏ
li hiu qu ỏp dng ca cỏc quy nh v bo
h lao ng i vi lao ng n trong thc
t cú c ch phự hp hn.
Trong vic thc hin bo him xó hi i
vi lao ng n, so vi mt s nc trong
khu vc, phỏp lut v bo him xó hi ca
Vit Nam to nhiu thun li cho lao ng
n.
(3)
Lao ng n khi cú con nh di 7
tui b m c ngh ti a l 15 hoc 20
ngy trong mt nm, hng 75% lng. Lao
ng n khi sinh con hoc nhn nuụi con
nuụi s sinh c hng ch thai sn.

hu cng thp hn. Ch thai sn quy nh
cũn nhiu im cha hp lớ v tr cp thờm
1 thỏng lng cho ngi lao ng. Vic lao
ng n ch c hng ch m au vi
mc 75% lng khi thc hin cỏc bin phỏp
k hoch hoỏ gia ỡnh l khụng phự hp
iu ú ó t ra yờu cu khỏch quan cn
nhanh chúng hon thin cỏc quy nh ca
phỏp lut lao ng núi chung v phỏp lut v
bo him xó hi núi riờng trong vic bo v
quyn li ca lao ng n.
3. Mt s kin ngh nhm bo v quyn
li ca lao ng n
tng tớnh phự hp v kh thi ca phỏp
lut lao ng trong vic bo v quyn li ca
lao ng n, cn mt h thng gii phỏp ton
din bao gm ban hnh phỏp lut, t chc
thc hin v giỏm sỏt, x lớ vi phm. Trong
khuụn kh bi vit ny, chỳng tụi xin nờu ra
mt s kin ngh sau:
Th nht, to iu kin cho lao ng
n cú c hi tỡm kim vic lm khụng th
ch t ra cỏc yờu cu cú tớnh bt buc i
vi doanh nghip m quan trng hn l phi
o to ngh, chuyờn mụn vng vng cho
lao ng n. Khi ú doanh nghip s t giỏc
nhn lao ng n m khụng cn cỏc quy
nh v ch ti. Mun vy, Nh nc cn cú
chớnh sỏch o to ngh cho lao ng n, coi
ú l trỏch nhim ca ton xó hi, khụng
Nghiên cứu - trao đổi
T
ạp chí luật học
-

đặc san phụ nữ

23

thun li trong quỏ trỡnh ỏp dng.
Th hai, trong vic tr lng v thc
hin bo h lao ng i vi lao ng n,
cỏc u ói i vi lao ng n c thc
hin, cn c th hoỏ cỏc quy nh ny trong
tho c tp th ca doanh nghip. Nờn chng
cn quy nh vn ny nh mt iu khon
cú tớnh bt buc trong ni dung ca tho c
tp th. Ch khi cú s hin din ca cỏc quy
nh ny trong tho c tp th, cng nh cú
s tham gia tớch cc ca cụng on cp c s
trong vic bo v quyn li ca lao ng n thỡ
cỏc quy nh v bo m thu nhp v an ton
v sinh lao ng ca lao ng n mi c
thc hin tt ti doanh nghip.
Th ba, i vi vic thc hin cỏc ch
bo him xó hi cho lao ng n. Bo him
xó hi vi cỏc tớnh cht c thự, kh nng ti
chớnh c lp v c ch thu chi hp lớ l c

ch em lao ng ch yu dựng sc c bp do
sc kho gim sỳt vn cú th c ngh hu
sm. Túm li, quy nh v tui ngh hu
ca lao ng n cn linh hot hn, khụng
cng nhc nh hin nay to thun li ỏp
dng trong nhng trng hp c th.
Trờn õy l mt vi ý kin nhm gúp
phn thc hin tt hn vic bo v quyn li
ca lao ng n theo phỏp lut lao ng. Hi
vng vic sa i, b sung cỏc quy nh hin
hnh theo mt s gi ý trờn s ỏp ng mong
mun ca ch em ph n, gúp phn vỡ s tin
b chung ca ph n Vit Nam./.

(1).Xem: Bỏo cỏo tỡnh hỡnh thc hin ch
chớnh sỏch i vi lao ng n ca B cụng nghip
nm 1998.
(2). Xem: Mary Chinery Hesce, Tp chớ lao ng v
xó hi, s 4/1996.
(3). Xem: Vin nghiờn cu khoa hc phỏp lớ - B t
phỏp, Chuyờn v B lut lao ng 1994 ca
Vit Nam. Nghiªn cøu - trao ®æi

24
T¹p chÝ luËt häc

-