đặc san về bLtThS năm 2003
Tạp chí luật học 43
Ths. Vũ Gia Lâm *
hng bin phỏp ngn chn l ch nh
phỏp lớ ht sc quan trng c quy nh
ti Chng VI ca BLTTHS nm 2003. Nu
so vi cỏc quy nh v nhng bin phỏp ny
trong Chng V BLTTHS nm 1988 thỡ cú th
thy õy l bc phỏt trin mi trong vic k
tha v tip tc hon thin cỏc quy nh ca
phỏp lut t tng hỡnh s ca Nh nc ta
trong thi kỡ i mi. Núi v s lng cỏc iu
lut thỡ chng VI BLTTS nm 2003 ch cú 16
iu (t iu 79 n iu 94), ớt hn mt iu
lut so vi chng V BLTTHS nm 1988
nhng cỏc quy nh v nhng bin phỏp ngn
chn trong BLTTHS nm 2003 li cú s thay
i rt nhiu v cht theo chiu hng tin b,
khoa hc v c th hn.
V cỏc bin phỏp ngn chn v cn c ỏp
dng cỏc bin phỏp ngn chn thỡ mc dự ni
dung quy nh ti iu 79 BLTTHS nm 2003
khụng khỏc gỡ my so vi quy nh ti iu 61

Bt, tm gi, tm giam, cm i khi ni c
trỳ, bo lnh, t tin hoc ti sn cú giỏ tr
bo m".
Quy nh nh trờn theo chỳng tụi l y
vỡ ni dung va bao hm c cỏc cn c ỏp
dng bin phỏp ngn chn, thm quyn ỏp
dng cng nh s lng cỏc bin phỏp ngn
N

* Ging viờn chớnh Khoa lut hỡnh s
Trng i hc lut H Ni đặc san về bLtThS năm 2003
44 Tạp chí luật học

chn cú th c ỏp dng. Tuy nhiờn, nu tờn
ca iu lut c b sung thờm hai t "ngn
chn" na tr thnh "cỏc bin phỏp ngn
chn v cn c ỏp dng bin phỏp ngn chn"
thỡ cng rừ rng v hp lớ hn.
V trỡnh t quy nh thỡ BLTTHS nm
2003 vn gi nguyờn nh trỡnh t quy nh i
vi cỏc bin phỏp ngn chn ti BLTTHS nm
1988, cng bt u t bin phỏp bt v kt
thỳc bng quy nh v bin phỏp t tin hoc
ti sn cú giỏ tr bo m.
Bin phỏp bt ngi c quy nh trong 6
iu lut t iu 80 n iu 85. Mc dự
vn gi nguyờn cỏch phõn chia vic bt

BLTTHS 1988 quy nh: "Thm phỏn to ỏn
nhõn dõn cp tnh hoc to ỏn quõn s cp
quõn khu tr lờn ch to phiờn to" cú quyn
ra lnh bt b can, b cỏo tm giam, khon 3
iu 70 B lut ny cng khng nh nhng
ngi ú cng cú quyn ra lnh tm giam song
cỏc quy nh ny ch l hỡnh thc v khụng th
thc hin c vỡ iu 152 BLTTHS nm
1988 li quy nh rng: "Sau khi nhn h s v
ỏn, to ỏn cú quyn quyt nh vic ỏp dng,
thay i, hu b bin phỏp ngn chn, riờng
bin phỏp tm giam do chỏnh ỏn, phú chỏnh
ỏn to ỏn quyt nh". Nh vy, trong giai
on chun b xột x s thm, thm phỏn to
ỏn cỏc cp khụng cú quyn ra lnh bt tm
giam b can, b cỏo cũn ti phiờn to s thm
thỡ theo iu 173 vic bt giam hoc tr t do
cho b cỏo phi c tho lun v thụng qua
ti phũng ngh ỏn bng biu quyt a s. Vỡ
vy, vic iu 80 BLTTHS nm 2003 khụng
quy nh cho thm phỏn to ỏn nhõn dõn cp
tnh v to ỏn quõn s cp quõn khu c phõn
cụng ch to phiờn to cú quyn ra lnh bt b
can, b cỏo tm giam m thay vo ú l quy
nh cho thm phỏn gi chc v chỏnh to,
phú chỏnh to phỳc thm To ỏn nhõn dõn ti
cao; hi ng xột x cú quyn ra lnh bt b
can, b cỏo tm giam l hon ton phự hp
v cú tớnh kh thi hn.
Th hai: im d khon 1 iu 80 BLTTHS

tra ch khụng phi l tt c. Nu cú gi quy
nh nh vy l lm cho iu lut mt tớnh
cht ch, chớnh xỏc d dn n hiu lm l tt
c nhng ngi cú chc v nờu trờn ca cụng
an cp huyn u cú quyn ra lnh bt b can
tm giam. Thit ngh vic quy nh ti
im d khon 1 iu 80 BLTTHS nm 2003
l cn thit vỡ nú va m bo chớnh xỏc
va lm cho quy nh ca iu lut tr nờn
ngn gn cht ch nhng cú tớnh khỏi quỏt cao.
V th tc bt b can, b cỏo tm giam
c bn vn gi nguyờn nh quy nh ti
khon 2 iu 62 BLTTHS nm 1988 nhm
m bo cho vic tỏc ng n quyn t do v
thõn th ca cụng dõn c hp phỏp nh vic
bt phi cú lnh vit ca ngi cú thm quyn
trong ú phi ghi rừ h tờn, a ch ca ngi
b bt lớ do bt cú ch kớ ca ngi ra lnh, cú
du c quan, lnh ca c quan iu tra phi cú
phờ chun trc ca vin kim sỏt cựng cp
mi c thi hnh Tuy nhiờn, im mi
trong quy nh v th tc bt ti on 3 khon 2
iu 80 BLTTHS nm 2003 li nhm vo vic
bo m s tụn trng quyn con ngi trỏnh
nhng tỏc ng trỏi phỏp lut cú th xy ra
trong quỏ trỡnh thi hnh lnh bt b can, b cỏo
nhng a im khỏc nhau, ú l s m bo
vic cho vic kim tra giỏm sỏt hot ng ca
c quan tin hnh t tng. Vn ny trong
quy nh ti on 3 khon 2 iu 62 BLTTHS

cng cú th núi õy l mt s b sung cn thit
trong B lut mi.
Trng hp bt th hai: Bt ngi trong
trng hp khn cp quy nh ti iu 81
BLTTHS nm 2003 cú hai im mi so vi
quy nh v bt khn cp ti iu 63
BLTTHS nm 1988.
Th nht, quy nh ti im a khon 2
iu 81 BLTTHS nm 2003 v ngi cú thm
quyn ra lnh bt khn cp so vi im a
khon 2 iu 63 BLTTHS nm 1988 cng v
vn ny cú s thay i c bn. T ch quy
nh trng cụng an, phú trng cụng an cp
huyn, th trng, phú th trng c quan
iu tra cp tnh tr lờn, th trng, phú th
trng c quan iu tra cỏc cp trong quõn i
nhõn dõn cú quyn ra lnh bt khn cp.
BLTTHS nm 2003 quy nh ngn gn v c
th hn l "th trng, phú th trng c quan
iu tra cỏc cp" cú quyn ra lnh bt khn
cp. Theo chỳng tụi, quy nh nh vy l hp
lớ v chớnh xỏc bi vỡ iu ú cng cú lớ do
ging vi lớ do thay i quy nh v ngi cú
thm quyn ra lnh bt b can, b cỏo tm
giam ti im d khon 1 iu 80 B lut ny.
Th hai, vic kim sỏt tuõn theo phỏp lut
ca vin kim sỏt trong vic bt khn cp c
quy nh c th v t m hn trong khon 4 ca
iu 81 BLTTHS nm 2003. Ngoi vic quy
nh trỏch nhim ca c quan ra lnh bt khn

qu tang hoc ang b truy nó, ai cng cú
quyn tc v khớ, hung khớ ca ngi b bt,
nh vy hu nh khụng cú gỡ mi bi l nu ai
cng cú quyn bt, tc v khớ ca ngi b
bt thỡ tt nhiờn nhng th khỏc ngoi v khớ
dựng gõy ỏn, chng i ngi bt u cú
th c s dng chng li ngi b bt. Do
ú, mun bt c cỏc i tng ny thỡ
ng nhiờn phi vụ hiu cỏc iu kin cú th
gõy thit hi cho ngi bt v dự lut khụng đặc san về bLtThS năm 2003
Tạp chí luật học 47

quy nh thỡ khi bt ngi phm ti qu tang,
ngi ang b truy nó thụng thng ai cng
phi tc b tt c cỏc "vt" m ngi phm
ti cú th s dng lm hung khớ nh cụn, gy,
gch, ỏ mi cú th bt c h. Tuy vy,
nu lut mi thay cm t "gii ngay ngi b
bt n c quan cụng an, vin kim sỏt hoc
UBND ni gn nht" bng cm t "gii ngay
ngi b bt n ngay c quan cụng an, vin
kim sỏt hoc UBND ni thun tin nht" thỡ
hp lớ hn, bi l nu nh vic bt ngi phm
ti qu tang, bt ngi b truy nó c thc
hin bi nhng ngi dõn sinh sng ti a
phng, thụng thuc cỏc a ch ca c quan
cú thm quyn thỡ s khụng cú gỡ cn tr h

khụng cú gỡ khỏc so vi quy nh ti khon 1
iu 65 BLTTHS nm 1988, im khỏc c
bn li nm ti khon 2 iu lut ny. Trng
hp i vi ngi b bt theo lnh truy nó thỡ
sau khi ly li khai, c quan iu tra nhn
ngi b bt phi thụng bỏo ngay cho c quan
ó ra lnh truy nó c quan ny n nhn
ngi b bt ng thi, thay vỡ gii ngay
ngi b bt n tri tm giam ni gn nht
nh quy nh ti iu 65 BLTTHS nm 1988
thỡ khon 2 iu 83 BLTTHS nm 2003 quy
nh ngay sau khi ly li khai nu xột thy c
quan ó ra quyt nh truy nó khụng th n
nhn ngay ngi b bt thỡ c quan iu tra ó
nhn ngi b bt phi ra quyt nh tm gi
v thụng bỏo ngay cho c quan ó ra lnh truy
nó bit. Sau khi nhn c thụng bỏo, c quan
ó ra lnh truy nó cú thm quyn bt tm
giam phi ra ngay lnh tm giam v gi lnh
tm giam ó c vin kim sỏt cựng cp phờ
chun cho c quan iu tra nhn ngi b bt.
Sau khi nhn c lnh tm giam, c quan
iu tra nhn ngi b bt cú trỏch nhim gii
ngay ngi ú n tri tm giam ni gn nht.
Ngoi ra, iu lut cũn quy nh sau khi nhn
ngi b bt, c quan ó ra quyt nh truy nó
phi ra quyt nh ỡnh nó chm dt vic
truy bt ca cỏc c quan chuyờn mụn, trỏnh
tn kộm cụng sc v tin ca ca Nh nc.


quan trng.
Th nht, v i tng ỏp dng, quy nh
ca B lut mi m rng din i tng cú th
b ỏp dng bin phỏp tm gi so vi quy nh
trc õy. ú l, tm gi khụng ch c ỏp
dng i vi ngi b bt trong trng hp
khn cp, phm ti qu tang m cũn ỏp dng
i vi ngi phm ti t thỳ, u thỳ hoc
ngi b bt theo lnh truy nó. S m rng cỏc
i tng cú th b tm gi nh trờn l cn
thit v hon ton ỏp ng vi thc tin u
tranh phũng, chng ti phm hin nay.
Th hai, v thm quyn ra lnh tm gi
quy nh ti iu 86 thỡ ngoi nhng ngi cú
thm quyn ra lnh bt khn cp quy nh ti
khon 2 iu 81 ca B lut ny cũn quy nh
ch huy trng vựng cnh sỏt bin cng cú
quyn ra quyt nh tm gi. Khụng nhng ch
m rng din ch th cú thm quyn ra lnh
tm gi, B lut mi cũn quy nh trỏch nhim
ca nhng ngi thi hnh quyt nh tm gi
phi gii thớch quyn v ngha v ca ngi b
tm gi c iu 48 ca B lut ny quy
nh. m bo cho vic tm gi l cú cn
c, BLTTHS nm 2003 cũn quy nh trong
thi hn 12 gi k t khi ra quyt nh tm gi
(BLTTHS nm 1988 quy nh l 24 gi) quyt
nh tm gi phi c gi cho vin kim sỏt
cựng cp kim sỏt bin phỏp tm gi, õy
cng l s sa i cn thit nhm trỏnh tỡnh

Trng hp ngi b tm gi sau ú b khi
t, tm giam thỡ thi hn ó tm gi h c
tớnh tr vo thi hn tm giam theo nguyờn tc
mt ngy tm gi bng mt ngy tm giam.
Bin phỏp tm giam quy nh ti BLTTHS
nm 2003 cú mt s thay i so vi quy nh
v bin phỏp ny trong BLTTHS nm 1988.
Trc ht, c th hoỏ quy nh ca khon 2
iu 70 BLTTHS nm 1988, khon 2 iu 88
BLTTHS nm 2003 quy nh: "i vi b
can, b cỏo l ph n cú thai hoc ang nuụi
con di ba mi sỏu thỏng tui, l ngi
gi yu, ngi b bnh nng m ni c trỳ rừ
rng thỡ khụng tm giam, tr nhng trng
hp sau õy:
a. B can, b cỏo b trn v b bt theo
lnh truy nó;
b. B can, b cỏo c ỏp dng bin phỏp
ngn chn khỏc nhng tip tc phm ti hoc
c ý gõy cn tr nghiờm trng n vic iu
tra, truy t, xột x;
c. B can, b cỏo phm ti xõm phm an
ninh quc gia v cú cn c cho rng nu
khụng tm giam i vi h thỡ s gõy nguy hi
n an ninh quc gia".
Nh vy, vi vic thay cm t "tr
trng hp c bit" trong on cui ca
khon 2 iu 70 BLTTHS nm 1988, khon
2 iu 88 BLTTHS nm 2003 ch rừ ngay
cỏc i tng mc dự l ph n cú thai, ang

BLTTHS nm 2003 cú quy nh v ch tm
gi, tm giam v vic chm nom ngi thõn
thớch v bo qun ti sn ca ngi b tm gi,
tm giam. Nhỡn chung cỏc quy nh ny khụng
khỏc nhiu so vi cỏc quy nh v nhng vn
ú ti iu 72; 73 BLTTHS nm 1988.
Bin phỏp cm i khi ni c trỳ quy nh đặc san về bLtThS năm 2003
50 Tạp chí luật học

ti iu 91 BLTTHS nm 2003 cú nhng sa
i rt c bn so vi quy nh v bin phỏp
ny ti iu 74 BLTTHS nm 1988.
Th nht, quy nh ca lut mi xỏc nh
c th i tng cú th b ỏp dng bin phỏp
ny, iu kin ỏp dng cng nh mc ớch ỏp
dng "cm i khi ni c trỳ l bin phỏp ngn
chn cú th c ỏp dng i vi b can, b
cỏo cú ni c trỳ rừ rng nhm m bo s cú
mt ca h theo giy triu tp ca c quan iu
tra, vin kim sỏt, to ỏn".
V thm quyn quyt nh ỏp dng bin
phỏp cm i khi ni c trỳ, ngoi nhng
ngi cú quyn ra lnh bt b can, b cỏo
tm giam quy nh ti khon 1 iu 80
BLTTHS nm 2003 thỡ thm phỏn c phõn
cụng ch ta phiờn to cng cú quyn ra lnh
cm i khi ni c trỳ.

ngi thõn thớch ca b can, b cỏo nhm trỏnh
trng hp b can, b cỏo li dng nh hng
ca ngi cú mi quan h no ú vi c quan
tin hnh t tng c nhn bo lnh mt
cỏch d dng v khụng cú cn c ng thi
cng hn ch c tỡnh trng cỏ nhõn li dng
nh hng ca mỡnh i vi c quan tin hnh
t tng trc li trong vic bo lnh. V phớa
cỏc t chc nhn bo lnh thỡ ch cỏc t chc
cú thnh viờn do mỡnh qun lớ phm ti mi
c nhn bo lnh.
V ch th cú thm quyn quyt nh cho
bo lnh, ngoi nhng ngi cú thm quyn
c quy nh ti khon 1 iu 80 BLTTHS
nm 2003, thm phỏn c phõn cụng ch to
phiờn to cng cú quyn ra quyt nh v vic
bo lnh. Th tc nhn bo lnh quy nh ging
vi quy nh ti iu 75 BLTTHS nm 1988.
V trỏch nhim ca ngi nhn bo lnh v i
tng c nhn bo lnh trong trng hp vi
phm ngha v ó cam oan. Khon 2 iu 92
BLTTHS nm 2003 quy nh chi tit hn so
vi BLTTHS nm 1988 song ỏng tic l vn
cha c th, bi l nu cỏ nhõn hoc t chc
nhn bo lnh vi phm ngha v ó cam oan
nh cho b can, b cỏo tip tc phm ti, b đặc san về bLtThS năm 2003
Tạp chí luật học 51

quy nh ti khon 1 iu 80 ca b lut ny,
thm phỏn c phõn cụng ch to phiờn to
cú quyn ra quyt nh v vic t tin hoc ti
sn cú giỏ tr bo m, quy nh thm
quyn rng nh vy giỳp cho vic ỏp dng
c thun li, kp thi trỏnh tỡnh trng phi
qua nhiu nc trung gian nh thnh th xin ý
kin, xut c bit vic x lớ s tin, ti
sn ó t c quy nh rừ rng theo hng
va m bo li ớch ca Nh nc, bo m
phỏp ch va th hin s tụn trng quyn li
hp phỏp ca cụng dõn. Vn ny th hin
rừ trong quy nh ti khon 4 iu 93
BLTTHS nm 2003 cho thy s i mi tớch
cc so vi quy nh trc õy (khon 3 iu
76 BLTTHS nm 1988) l: Trng hp b
can, b cỏo ó c c quan iu tra, vin
kim sỏt, to ỏn triu tp hp l m c tỡnh
vng mt khụng cú lớ do chớnh ỏng thỡ s
tin hoc ti sn ó t s b tch thu sung
qu nh nc v trong trng hp ny b
can, b cỏo s b ỏp dng bin phỏp ngn
chn khỏc. Trong trng hp b can, b cỏo
chp hnh y cỏc ngha v ó cam oan
thỡ c quan tin hnh t tng cú trỏch nhim
tr li cho h s tin hoc ti sn ó t.
Vic hy b, thay th bin phỏp ngn chn
quy nh ti iu 94 BLTTHS nm 2003
khụng cú gỡ khỏc so vi quy nh v vn
ny ti iu 77 BLTTHS nm 1988.