Lời nói đầu
Dự đoán thống kê là một công cụ hữu hiệu thông qua sử dụng các tài liệu
thống kê lịch sử về hiện tợng kinh tế xã hội để tiến hành suy diễn cho tơng lai.Vì
thế những thông tin về phân tích và dự đoán thống kê rất cần cho các nhà quản
lí,các nhà hoạch định chính sách kinh tế xã hội.
Việc xuất khẩu sản phẩm cây công nghiệp là một trong những mũi nhọn
của nền kinh tế nớc ta.Và cây cao su đợc coi là một trong những mặt hàng nông
sản chủ chốt của nền kinh tế quốc dân,cây cao su đợc xếp vào một trong mời mặt
hàng nông sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam với 75-80% sản lợng cao su sản
xuất là để xuất khẩu.Vì vậy hoạt động xuất khẩu cao su có ý nghĩa rất quan trọng
trong việc giải quýet vấn đề đầu ra,phát triển cao su Viẹt Nam.
Trong thời gian qua do mất đi thị trờng truyền thống là các nớc xã hội chủ
nghĩa nên xuất khẩu cao su bế tắc ở đầu ra,chúng ta hoàn toàn bị động trong lĩnh
vực xuất khẩu có năm sản lợng cao nhng giá thành lại thấp do bị sức ép giá.Nguồn
gốc của việc bị ép giá là do các nhà quản lí của nớc ta cha có đợc những đánh giá
chính xác về sản lợng trong tơng lai để có thể chủ động tìm đợc thị trờng đầu ra ổn
định cho cây cao su Việt Nam.
Mục đích nghiên cứu của đề tài:
+Khái quát một số vấn đề lí luận cơ bản về dự đoán thống kê
+Phân tích tổng quan thực trạng phát triển sản lợng cao su Việt Nam giai
đoạn 1997-2004
+Dự đoán thống kê tình hình phát triển sản lợng cao su Việt Nam giai đoạn
2005-2007
+Đề xuất một số giải pháp để phát triển sản lợng cao su Việt Nam trong
những năm tới
Kết cấu của đề tài: Đề tài đợc hoàn thành gồm 3 chơng, ngoại trừ lời nói
đầu và kết luận.
1
Ch¬ng I:Tæng quan vÒ dù ®o¸n thèng kª
Ch¬ng II:Dù ®o¸n thèng kª vÒ s¶n lîng cao su cña ViÖt Nam giai ®o¹n
2005-2007

chất cụ thể,tính quy luật sự phát triển trong tơng lai của hiện tợng kinh té xã hội
nghiên cứu.Tuỳ theo mục đích nghiên cứu mà thực hiện toàn bộ nhiệm vụ trong
phạm vi rộng hoặc hẹp hay chỉ thực hiện một phần.
Những yêu cầu trong phân tích và dự đoán thống kê:Để đảm bảo kết quả
đúng đắn,khách quan,hạn chế sai lệch,phân tích và dự đoán thống kê pahỉ tuân
theo các yêu cầu sau:
+Phải tiến hành trên cơ sở phân tích lí luận kinh tế xã hội.Do các hiện tợng
có tính chất và xu thế phát triển khác nhau,có những hiện tợng phát triển theo h-
ớng tăng lên nhng cũng có hiện tợng giảm đI là tốt.Vì vậy thông qua phân tích lí
luận ta hiểu đựoc tính chất xu hớng của hiện tợng,trên cơ sở đó mới dùng số liệu
và phơng pháp phân tích khẳng định tính chất cụ thể của nó.
+Phải căn cứ vào toàn bộ sự việc và đặt chúng trong mối ràng buộc lẫn
nhau.Ta thấy sự tồn tại của hiện tợng không phải là kết quả tổng cộng giản đơn
các mặt của nó.Mà là các mặt liên kết với nhau,mặt này là cơ sở cho mặt kia đồng
thời chúng chịu sự tác động lẫn nhau.Do đó khi phân tích và dự đoán thống kê
phải sử dụng một loạt tài liệu,mỗi tài liệu phản ánh một khía cạnh của hiện tợng
nhằm thấy đợc bản chất của hiện tợng.
+Đối với hiện tợng có tính chất và hình thức phát triển khác nhau phải áp
dụng các phơng pháp khác nhau.Mỗi phơng pháp phân tích và dự đoán thống kê
chỉ có ý nghĩa và tác dụng đối với một loạt hiện tợng,chọn phơng pháp thích hợp
là phải dựa vào yêu cầu,mục đích phân tích và dự đoán dựa vào số liẹu thu thập,tác
dụng mỗi phơng pháp.
II_Một số phơng pháp phân tích và dự đoán thống kê
1.Một số phơng pháp phân tích
1.1.Phơng pháp phân tổ:
Phân tổ thông kê là căn cứ vào một hay một số tiêu thức náo đó để tiến hành
phân chia các đơn vị của hiện tợng nghiên cứu thành các tổ và các kiểu tổ có tính
chất khác nhau.Phân tổ thống kê thực chất là nghiên cứu cái chung và cái riêng
4
một cách kết hợp.Các đặc trng số lợng của tổ giúp ta thấy đợc đặc trng của các

Hồi quy tơng quan là phơng pháp toán học đợc vận dụng trong thống kê để
biểu hiện và phân tích mối liên hệ tơng quan giữa các hiện tợng kinh tế xã hội.
Liên hệ tơng quan là mối liên hệ không hoàn toàn chặt chẽ giữa các hiện t-
ợng nghiên cứu tức là khi hiện tợng này thay đổi thì có thể làm cho hiện tợng khác
có liên quan cũng thay đổi theo nhng không có ảnh hởng hoàn toàn quyết
định.Phwong pháp tơng quan đợc vận dụng để nghiên cứu mối liên hệ không hoàn
toàn chặt chẽ giữa các hiện tợng hoặc các tiêu thức,các tiêu thức đợc chọn bao giờ
cũng có một tiêu thức kết quả,số còn lại là tiêu thức nguyên nhân.Trong thống kê
phơng pháp tơnng quan nghiên cứu mối liên hệ tơng quan tuyến tính(mối liên hệ t-
ơng quan giữa các tiêu thức biểu hiện đựoc bằng đờng thẳng) và phi tuyến
tính(mối liên hệ tơng quan giữa các tiêu thức biểu hiện thành các đờng cong có
hình dạng khác nhau)thông qua các dạng phơng trình hồi quy khác nhau.
*Nhiệm vụ của phơng pháp này: Xác định tính chất và hình thức của mối
liên hệ giữa các tiêu thức nghiên cứu có thể đợc biểu hiện dới dạng moo hình
nào,tuyến tính hay phi tuyến tính,nghịch hay thuận,sau đó lập phơng trình hồi qui
để thể hiện mối liên hệ và tính các tham số cuả phơng trình,giải thích các tham
số.Việc chọn phơng trình hồi quy để biểu hiện phải dựa trên cơ sở phân tích-lí
luận thực tế,bản chất mối liên hệ giữa các hiện tợng nghiên cứu kết hợp với các
phơng pháp thống kê khác nhau nh phơng pháp đồ thị,phơng pháp phân tổ,số bình
quân hoặc dựa vào nghiên cứu có từ trớc về hiện nay,nếu tiêu thức có mối liên hệ
tơng quan tuyến tính phơng trình hồi qui có dạng
xx
bay
+=
Trong đó:
x
y
:trị số điều chỉnh tiêu thức y(tiêu thức kết quả)theo quan hệ phụ
thuộc với tiêu thức x.
x là trị số của tiêu thức nguyên nhân

tốc độ phát triển gần giống nhau.
Tính theo chỉ tiêu nh hệ số tơng quan,tỉ số tơng quan nhằm đánh giá trình
độ chặt chẽ của mối liên hệ:
*Hệ số tơng quan dùng trong trờng hợp có mối liên hệ tơng quan tuyến tính
giữa hai tiêu thức và có công thức:




=
22
).()(
))((
yyxx
yyxx
r
7
Biến đổi công thức trên ta có công thức sau:
yx
yxxy
r

.
.

=

Với
n
xx

*Tỷ số tơng quan:Dùng để đánh giá trình độ chặt chẽ của mối liên hệ tơng
quan phi tuyến tính chỉ tiêu này chỉ tính toán trên cơ sở so sánh các loại phơng sai
phản ánh độ biến thiên của y.
y
xy
2
2



=
=
y
y
x
2
2
1



Trong đó:


=
n
yy
y
2
2


là phơng sai phản ánh độ biến thiên của y
do ảnh hởng của riêng tiêu thức nguyên nhân x.
Tính chất của

:có trị số trong phạm vi 0
1

.
-Khi

=1 giữa hai tiêu thức có mối liên hệ hàm số.
-Khi

=0 giữa hai tiêu thức không có mối liên hệ nào cả.

cũng đựoc dùng để đánh giá trình độ chặt chẽ của mối liên hệ tơng quan
tuyến tính giữa hai tiêu thức.Trờng hợp đánh giá mối liên hệ tơng quan tuyến tính
giữa nhiều tiêu thức ngời ta dùng hệ số tơng quan bội.Tính hệ số co giãn để giải
thích ý nghĩa của mối liên hệ.Trờng hợp liên hệ tuyến tính giữa hai tiêu thức,hệ số
co giãn tính theo công thức
E=
y
bx
Trong đó: E là hệ số co giãn
b là hệ số hồi qui
Trờng hợp phi tuyến tính : giả sử dạng parabol,hệ số co giãn tính theo công
thức :
E=(b+cx)
y

n
i
in
n
y
n
yyy
Y
1
21
...
Trong đó:y
i
(i=1,2n)có mức độ của dãy số thời điểm có khoảng cách thời gian
bằng nhau.
Đối với dãy số thời điểm có khoảng cách thời gian bằng nhau thì mức độ
binh quân theo thời gian tính theo:
1
2
...
2
12
1

++++
=

n
y
yy

i
ii
t
ty
1
1
Trong đó:
i
t
(
),1( n
là độ dài thời gian có mức độ y
i
.
Lợng tăng (hoặc giảm) tuyệt đối: Phản ánh sự thay đổi về trị số tuyệt đối
của chỉ tiêu của hai thời gian nghiên cứu.Nếu mức độ của hiện tợng tăng thì trị số
của chỉ tiêu mang dấu(-).
Lợng tăng (hoặc giảm) tuyệt đối liên hoàn (hay từng từ)là chênh lệch giữa
mức độ kì nghiên cứu (y
i
) và mức độ của thời kì đứng liền trớc đó (
1i
y
) nhằm
phản ánh mức tăng (hoặc giảm) tuyệt đối giữa hai thời gian liền nhau công thức
tính:
)...3,2(
1
niyy
iii

=

=
n
nni
i
n
yy
nn
2
1
)1(
)(
)1()1(


Tốc độ phát triển: Phản ánh xu hớng phát triển của hiện tợng qua thời
gian.Có các loại tốc độ phát triẻn sau:
Tốc độ phát triển liên hoàn: Là tỉ số giữa mức độ kì nghiên cứu (
i
y
) với
mức độ đã đứng liền trớc đó (
1i
y
) chỉ tiêu này phản ánh sự phát triển của hiện t-
ợng giữa hai thời gian liền nhau.
Công thức tính
)...2,1(
1

phát triển liên hoàn.Tính theo công thức:
1
1
1
32
...


==
n
n
n
n
y
y
tttt
12
Tốc độ tăng(hoặc giảm)phản ánh mức độ của hiện tợng nghiên cứu giữa hai
thời gian đã tăng(+)hoặc giảm(-) bao nhiêu lần(hoặc bao nhiêu phần trăm).
Tốc độ tăng (hoặc giảm) liên hoàn (hay từng thời kì) là tỉ số so sánh giữa l-
ợng tăng (hoặc lợng giảm) liên hoàn với mức độ kì gốc liên hoàn:

=

==



)...3,2(
)(

1
1
)(
y
yy
y
A
ii
i

=

=
Hay
1
=
ii
TA
(nếu
i
T
tính băng phần trăm thì
100=
ii
TA
)
Tốc độ tăng(hoặc giảm)bình quân là chỉ tiêu tơng đối nói lên nhịp điệu
tăng(hoặc giảm)đại diện trong thời kì nhất định
Công thức tính
1=

vậy để phân tích,thống kê đợc chính xác cần sử dụng các phớng pháp thích hợp
nhằm loại bỏ tác động những nhân tố ngẫu nhiên,nêu rõ đợc xu hớng và tính qui
luật của phát triển.Trong phân tích theo dãy số thời gian,thống kê thờng sử dụng
những phơng pháp sau để biểu hiện xu hớng phát triển cơ bản của hiện tợng:
+Phơng pháp mở rộng khoảng cách thời gian:đựoc sử dụng khi một dãy số
có khoảng cách thời gian tơng đối ngắn và có nhiều mức độ mà cha phản ánh đợc
xu hớng phát triển của hiện tợng.Có thể mở rộng khoảng cách thời gian từ ngày
sang tuần,từ tháng sang quý..bằng cách cộng giản đơn các mức độ cuả dãy thời
gian cũ thành một mức độ mới tơng ứng với thời gian đợc mở rộng.
+Phơng pháp số bình quân trợt:phơng pháp này dựa trên một việc tính toán
một dãy thời gian gồm các số bình quân trợt(số bình quân di động) nhằm san bằng
ảnh hởng cuả các nhân tố ngẫu nhiên ,thể hiện rõ xu hớng phát triển của hiện tợng.
Số bình quân trợt là số bình quân cộng của một nhóm nhất định các mức độ
của dãy số,đựơc tính bằng cách lần lợt loại trừ dần các mức độ đầu,đồng thời thêm
vào các mức độ tiếp the,sao cho số lợng các mức độ tham gia tính số bình quân
không thay đổi.
Vấn đề quan trọng tính số bình quân trựơt là việc xác định nhóm bao nhiêu
mức độ để tính toán.Điều này tuỳ thuộc vào tính chất biến động của hiện tợng và
số lựơng mức độ của dãy số nhiều hay ít.Số bình quân trựơt càng đựơc tính từ
nhiều mức độ thì càng có tác dụng san bằng ảnh hỏng của các nhân tố ngẫu nhiên
nhng mặt khác lại làm giảm các mức độ của dãy số bình quân trợt,do đó làm giảm
khả năng nói rõ xu hớng phát triển của hiện tợng trong suốt thời gian nghiên cứu.
+Phơng pháp hồi qui:có tác dụng phản ánh sự biến động của hiện tợng qua
thời gian thông qua một phơng trình hồi qui.Phơng trình này xây dựng trên cơ sở
dãy số thời gian,với biến là thời gian(+)và có dạng tổng quát nh sau:
14