Sóng ngành nào sẽ dẫn dắt thị trường
chứng khoán VN-Index ?
Nhìn vào giao dịch cụ thể trên thị trường, chúng ta sẽ thấy nhiều sóng
ngành đang diễn ra có đặc điểm, vai trò và đóng góp cho VN-Index khác
nhau.
Các sóng ngành trong thời gian qua khá sinh động và cho chúng ta cái nhìn
sâu hơn về thị trường đang diễn biến như thế nào.
Hiểu thế nào về sóng ngành ?
Đặc trưng của sóng ngành là nó được tạo nên bởi sự tăng giá đột ngột của
các cổ phiếu trong ngành đó, kèm theo tăng đột biến khối lượng giao dịch -
biểu hiện của dòng tiền đổ vào ngành.
Tương tự như sóng của VN-Index, trước khi tăng trưởng, sóng ngành cũng
trải qua thời kỳ tích lũy, thường được biểu hiện bởi khối lượng giao dịch
tăng dần và giá đi ngang. Khi kết thúc, sóng ngành có thể phản ánh thời kỳ
phân phối: khối lượng giao dịch sau khi tăng đột biến chuyển sang giảm
dần, giá không tăng lên được nữa. Tuy nhiên, sóng ngành có thể lại trỗi dậy
khi có đủ thông tin hỗ trợ.
Sóng các ngành thường chỉ bắt đầu khi hai điều kiện cơ bản được đáp ứng
khi sự tăng trưởng thuận lợi của VN-Index, hoặc kỳ vọng VN-Index sẽ tăng
ổn định (tuy nhiên, yếu tố này sẽ không tác động đến các ngành mang dẫn
dắt thị trường) và có các tin tốt hỗ trợ cho ngành đó.
Một điều đáng lưu ý là sóng ngành có thể diễn ra song song, hoặc trước,
hoặc chậm hơn so với tăng trưởng của VN-Index. Một số ngành có tính
chất “dẫn dắt” VN-Index trong khi một số ngành khác “ăn theo”, đi sau.
Một số ngành có thể có sóng gần như kết thúc cho dù VN-Index vẫn còn
tiếp tục tăng.
Nhìn chung, sóng ngành thường được quan tâm ở một số góc độ. Thứ nhất
là cường độ của sóng: mức độ tăng giá cao hơn, thấp hơn hay tương đương
so với VN-Index.
Thứ hai là mức độ tăng trưởng của khối lượng giao dịch, phản ánh độ lớn
của dòng tiền đổ vào. Thứ ba là thời gian của sóng diễn ra dài hay ngắn, có

Nguyên vật liệu 64.101 10,34%
Tiện tích công cộng 18.623 3,00%
HOSE & HNX 619.945 100,00%
Nguồn: HOSE, HNX, AVSC
Ngành ngân hàng tuy hiện tại chỉ có 6 đại diện niêm yết cổ phiếu nhưng
vốn hóa lại chiếm tỷ trọng lớn nhất. Ngân hàng là nhóm ngành có hình thức
hoạt động đặt biệt hơn tất cả các ngành khác ở chỗ ngành này chịu tác động
trực tiếp từ chính sách kinh tế vĩ mô của Nhà nước, sau đó hoạt động của
ngành này ảnh hưởng đến hầu hết hoạt động của các ngành khác thông qua
ảnh hưởng tới tăng trưởng tín dụng và chi phí vốn.
Chính vì hai lý do này mà nhóm ngành ngân hàng luôn tác động nhiều đến
hướng đi của thị trường.
Ngành bất động sản chiếm tỷ trọng vốn hóa thị trường đến 14,69%. Bản
chất hoạt động của các doanh nghiệp trong ngành mang tính chất đột biến
rất lớn, ngoài ra bất động sản còn là một kênh đầu tư có thể tách rời hoàn
toàn với chứng khoán. Có thể nói, khi đầu tư vào cổ phiếu ngành bất động
sản, dường như là đã đầu tư cùng một lúc vào hai kênh đầu tư mạnh nhất ở
Việt Nam hiện nay. Vì vậy, cổ phiếu ngành bất động sản mang tính dẫn dắt
dòng tiền rất cao.
Các doanh nghiệp ngành tài chính - chứng khoán (công ty tài chính, đầu tư,
bảo hiểm, chứng khoán) chiếm tỷ trọng nhỏ trong cơ cấu vốn hóa thấp hơn
(11,94%), đặc biệt ngành chứng khoán chỉ chiếm 4,67%, nhưng có ảnh
hưởng rất lớn đến hướng đi của thị trường.
Nguyên nhân là do hoạt động của các doanh nghiệp này gắn liền với sự
biến động của thị trường chứng khoán. Kết quả kinh doanh của các công ty
chứng khoán (phần lớn từ tự doanh) phản ánh sự thăng trầm của cả thị
trường và do đó, kỳ vọng về sự tăng trưởng của thị trường phản ánh qua kỳ
vọng về sự tăng giá của các cổ phiếu công ty chứng khoán.
Các nhóm ngành khác do vốn hóa không cao, đồng thời tính đặc thù là
không quá khác biệt so với các ngành khác. Chính vì lẽ đó, sự biến động

hình thành vào cuối tháng hai.
Sóng ngành than diễn ra, tuy nhiên lại không mạnh nên chỉ để lại ấn tượng
nhỏ cho hầu hết nhà đầu tư. Mặc dù có chỉ số P/E thấp nhất so với các
ngành khác, nhưng có lẽ đa số nhà đầu tư vẫn ít quan tâm do họ nhìn nhận
ngành than như là ngành “phúc lợi” - tức là cơ chế trích quỹ khen thưởng
cho cán bộ công nhân viên quá lớn so với quyền lợi dành cho cổ đông.
Đầu ra của ngành than là đầu vào của ngành nhiệt điện, và giá điện cũng
được điều chỉnh tăng 6,8% so với năm 2009, áp dụng từ 1/3/2010. Những
doanh nghiệp nào được tăng giá bán mà không phải tăng giá nguyên liệu
đầu vào như doanh nghiệp thủy điện rõ ràng là được lợi nhiều nhất.
Cổ phiếu VSH đã có hai phiên tăng trần với khối lượng giao dịch kỷ lục từ
trước đến nay. Tuy nhiên, các phân tích cho thấy mặc dù giá điện tiêu dùng
tăng ngay, EVN chưa thể sớm điều chỉnh giá mua điện của các công ty sản
xuất điện, dự kiến chỉ từ quý 2 hoặc 3/2010, nên có lẽ kỳ vọng của nhà đầu
tư đã diễn ra sớm hơn với thực tế tăng trưởng lợi nhuận của ngành. Kết quả
là sau hai phiên đó, sóng ngành điện, bao gồm cả VSH, đã giảm dần.
Tỷ giá gia tăng sẽ có lợi cho các doanh nghiệp xuất khẩu. Vì vậy lợi nhuận
các doanh nghiệp ngành thủy sản và cao su sẽ được gia tăng. Sóng ngành
thủy sản được khởi động với tiên phong là cổ phiếu ANV, sau đó là AAM,
một cổ phiếu mới lên sàn với chỉ số tài chính rất tốt như P/E < 8. ABT từng
là cổ phiếu dẫn dắt ngành thủy sản trong năm 2009, nhưng lần này lại có
vai trò khá mờ nhạt. Thực tế là dù cho tỷ giá tăng, doanh thu quý 1 thường
là doanh thu thấp nhất của các doanh nghiệp thủy sản trong năm do tính
mùa vụ. Sóng ngành thủy sản yếu dần sau 3 phiên giao dịch.
Ngành cao su tự nhiên được lợi lớn khi giá cao su thế giới liên tục tăng
điểm. Giá cổ phiếu của các công ty trong ngành liên tục tăng điểm. Lịch sử
giao dịch cho thấy sóng ngành cao su diễn ra rất dài và rất chậm, điều này
vẫn đúng với con sóng hiện tại. Sóng ngành cao su đã diễn ra từ đầu tháng
3 và vẫn còn kéo dài đến bây giờ, và không có sự tăng giá đột biến trong
nhiều phiên giao dịch.

nên dự kiến nhiều công ty sẽ công bố các tin chia cổ tức, cổ phiếu thưởng
hấp dẫn trong mùa đại hội cổ đông này. Ngoài ra, do tính chất lợi nhuận
ngành bất động sản có thể “để dành” được, không loại trừ nhiều công ty
vẫn duy trì được lợi nhuận ấn tượng trong quý 1/2010.
Giao dịch thời gian gần đây cho thấy sóng ngành bất động sản liên tục thay
đổi trong một thời gian rất ngắn. Điều này cũng ứng với đặc điểm quý
1/2010, khi tăng trưởng tín dụng còn thấp và các dự án bất động sản thường
không đẩy mạnh trong thời gian ngay sau Tết. Lịch sử nhiều lần cho thấy,
từ cuối quý 2 trở đi, sóng bất động sản sẽ diễn ra mạnh hơn, xảy ra nhiều
lần và kéo dài đến cuối năm (tương ứng với thời kỳ mở rộng tín dụng và
tăng trưởng kinh tế mạnh hơn).
Sóng bất động sản cũng kéo theo những ngành liên quan là ngành xây dựng
và vật liệu xây dựng như thép, xi măng… có khả năng hình thành sóng.
Xin lưu ý là nhiều công ty tuy phân loại thuộc nhóm xây dựng nhưng cũng
có hoạt động kinh doanh dự án bất động sản, hoặc tỷ trọng lợi nhuận đến
mà có dự án bất động sản đang được kỳ vọng gia tăng mạnh. Những công
ty này cũng ít nhiều sẽ có sóng như sóng bất động sản.
Trong lịch sử, sóng ngành xây dựng thường được chú ý từ thời điểm quý 2
trở đi, hoạt động xây dựng được đẩy mạnh. Riêng dòng "sông Đà" thường
tạo ra được những con sóng rất mạnh, có tính đầu cơ cao.
Trong các ngành vật liệu xây dựng, thì nhóm ngành thép tuy đã có đợt tăng
vừa qua, vẫn có khả năng tăng tiếp, theo như các yếu tố đã phân tích trên.
Riêng ngành xi măng thì vẫn mang yếu tố hỗ trợ cho ngành xây dựng phát
triển và có ảnh hưởng lớn đến lạm phát nên giá cả luôn bị chi phối và được
bình ổn nên sự đột biến lợi nhuận của các doanh nghiệp rất khó. Do đó,
sóng ngành này, nếu có xảy ra, nhiều khả năng cũng chỉ diễn ra trong thời
gian ngắn.
Nhóm tác giả bài viết thuộc Công ty Cổ phần Chứng khoán Âu Việt
(AVSC).
Huỳnh Văn Phát - Lê Anh Thi