BÁO CÁO KHẢO SÁT, NGHIÊN CỨU
VỀ CÁC HÀNH VI CẢN TRỞ TÁC NGHIỆP BÁO CHÍ
Hà Nội, 2011
2
BÁO CÁO KHẢO SÁT, NGHIÊN CỨU VỀ CÁC HÀNH VI CẢN TRỞ TÁC NGHIỆP BÁO CHÍ
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 4
I. Bối cảnh chung 4
II. Lý do thực hiện nghiên cứu 5
III. Phạm vi, đối tượng, thời gian,
phương pháp nghiên cứu 7
PHẦN A
THỰC TRẠNG TÌNH HÌNH CẢN TRỞ
TÁC NGHIỆP VÀ CÁC BIỆN PHÁP
ĐÃ ĐƯỢC ÁP DỤNG
I. Quá trình nghiên cứu trước đây –
Các định nghĩa đã có về “cản trở tác nghiệp báo chí” 11
II. Một số vụ cản trở tác nghiệp điển hình trong
hai năm qua 14
III. Một số kết quả khảo sát đáng chú ý 19
IV. Cản trở tác nghiệp báo chí trong lĩnh vực bảo vệ
tài nguyên-môi trường và chống tham nhũng 45
V. Hoạt động cung cấp thông tin của các cơ quan
Nhà nước – Quy chế người phát ngôn 55
PHẦN B
NGUYÊN NHÂN CỦA HÀNH VI
CẢN TRỞ BÁO CHÍ TÁC NGHIỆP
I. Nguyên nhân về phía người làm báo 63
1. Nguyên nhân chủ quan 63
2. Nguyên nhân khách quan 67
II. Nguyên nhân về phía cơ quan báo chí 68

thành một nước phát triển với trình độ trung bình. Nền kinh tế đang
chuyển dần từ chiều rộng sang chiều sâu với những bước đi cụ thể
và tầm nhìn dài hạn. Tuy nhiên hệ lụy của chính sách tăng trưởng
theo chiều rộng một thời đã bộc lộ một số mặt trái: môi trường bị
tàn phá, nạn tham nhũng vẫn diễn biến phức tạp, cái xấu-cái tốt, cái
cũ-cái mới đan xen và không dễ nhận diện, đặc biệt là sự tác động
của nhiều nhóm lợi ích vào chính sách, vào việc ưu tiên sử dụng tài
nguyên và các nguồn lực diễn ra ngày một phức tạp… Những điều
này đã tạo ra những nguy cơ lớn gây bất ổn xã hội, đe dọa sự phát
triển.
Trong bối cảnh đó, với vai trò là công cụ của Đảng, Nhà nước, tiếng
nói của các tổ chức xã hội và là diễn đàn của nhân dân, lực lượng
báo chí đã bám sát các sự kiện xảy ra trong xã hội, phản ánh đa chiều
những vấn đề nảy sinh từ hiện tượng cũng như lột tả bản chất các
xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong quá trình đi lên của đất nước. Sự
tham gia của báo chí vừa là thực hiện nghĩa vụ cung cấp thông tin
5
BÁO CÁO KHẢO SÁT, NGHIÊN CỨU VỀ CÁC HÀNH VI CẢN TRỞ TÁC NGHIỆP BÁO CHÍ
cho người dân theo Hiến pháp, vừa giám sát hoạt động của cơ quan
nhà nước với tư cách là nhân tố chủ chốt điều hành và phân chia các
nguồn lực trong xã hội.
Chính vì đánh giá rất cao vai trò của báo chí nên từ năm 1989, Quốc
hội đã ban hành Luật Báo chí nhằm tạo hành lang pháp lý cho các
phóng viên, nhà báo hoạt động. Luật này không những minh định
quyền thu thập và công bố thông tin của nhà báo mà còn nghiêm
cấm tất cả những hành vi cản trở nhà báo hành nghề đúng pháp luật.
Sau đó, Luật Phòng chống tham nhũng và nhiều văn bản khác tiếp
tục cụ thể hóa quyền này của báo chí với mục tiêu tạo điều kiện tốt
hơn cho các nhà báo hoạt động, cũng là nhằm phục vụ xã hội tốt
hơn.

từ lâu, ở nhiều vùng, do nhiều loại đối tượng gây ra với đủ loại hậu
quả. Xét về mặt hình thức, các quy định của pháp luật về lĩnh vực
này có tương đối nhiều, hệ thống cơ quan quản lý, chỉ đạo báo chí và
tổ chức của hội nghề nghiệp cũng khá đầy đủ. Tuy nhiên, tình hình
các phóng viên, nhà báo liên tục bị cản trở vẫn diễn ra, trong khi từ
trước đến nay chưa có bất cứ nghiên cứu bài bản, toàn diện nào về
tình trạng này.
RED Communication là tổ chức khoa học trực thuộc Liên hiệp Các
Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, có chức năng nghiên cứu về
lĩnh vực truyền thông phát triển. Các nhân sự tham gia RED đều
từng là nhà báo, từng quan tâm và bám sát các hiện tượng phóng
viên, nhà báo bị cản trở khi tác nghiệp. Ngay tại thời điểm RED đề
xuất ý tưởng nghiên cứu (tháng 4/2011), đã xảy ra liên tiếp các vụ
cản trở nhà báo gây xôn xao dư luận và giống như nhiều sự việc khác,
các vụ cản trở này đa phần không tìm ra thủ phạm hoặc thủ phạm
không bị xử lý nghiêm minh. Chính vì thế, từ tháng 6/2011, được sự
hỗ trợ của Bộ Ngoại giao Anh, được cơ quan chủ quản là Liên hiệp
các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phê duyệt, RED
triển khai thực hiện dự án trên quy mô toàn quốc với nhiều hoạt
động cụ thể.
Chính vì tầm quan trọng của dự án, RED Communication đã mời
nhóm chuyên gia nghiên cứu là những người đã hoạt động nhiều
năm trong lĩnh vực báo chí, có nhiều kinh nghiệm, am hiểu công
tác nghiên cứu và xây dựng chính sách, đã tham gia nhiều hoạt động
tương tự ở giai đoạn tiền dự án.
7
BÁO CÁO KHẢO SÁT, NGHIÊN CỨU VỀ CÁC HÀNH VI CẢN TRỞ TÁC NGHIỆP BÁO CHÍ
Họ tên Các đơn vị công tác đã qua Chuyên môn hiện tại
Mai Phan Lợi
Báo Khoa Học & Đời Sống,

III. PHM VI, ĐI TƯNG, THI GIAN,
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CU
Dự án được ký kết ngày 20/6/2011, nhưng đã được nhóm thành viên
RED khởi động từ rất sớm. Sau khi văn kiện dự án được phê duyệt,
từ 1/7/2011 đến 15/8/2011, việc khảo sát được tiến hành theo hai
hình thức:
- Khảo sát trực tuyến trên 6 báo điện tử (VietNamNet, VTC News,
Dân Việt, anh Niên online, Pháp luật TP.HCM online, Người Lao
Động online) với nhóm bạn đọc và nội dung được xác định trước.
- Khảo sát trực tiếp với 384 người đang trực tiếp hành nghề báo chí
theo bảng câu hỏi có sẵn (bảng hỏi định lượng); phỏng vấn trực tiếp
(bảng hỏi định tính có ghi danh) 60 nhà báo, cán bộ liên quan đến
tác nghiệp báo chí xung quanh chủ đề cản trở nhà báo tác nghiệp.
Trong quá trình này, nhóm nghiên cứu đã trực tiếp thực hiện điều
tra khảo sát tại một số địa bàn trọng điểm đối với tác nghiệp báo chí
8
BÁO CÁO KHẢO SÁT, NGHIÊN CỨU VỀ CÁC HÀNH VI CẢN TRỞ TÁC NGHIỆP BÁO CHÍ
như Lạng Sơn, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Quảng Nam, Tây Nguyên,
TP.HCM và Cần ơ. Một số địa bàn “nóng” khác cũng được các
điều tra viên, cộng tác viên của RED trực tiếp khảo sát, như Hải
Phòng, Nghệ An, Huế, Bình uận.
Trong cuộc khảo sát trực tiếp 384 người làm báo (gồm cả nhà báo –
đã có thẻ, và phóng viên – chưa được cấp thẻ), để đảm bảo tính đại
diện, RED cố gắng duy trì một tỷ lệ thích hợp, cân đối giữa các nhóm
tuổi, kinh nghiệm làm nghề và loại hình báo chí, như trong các bảng
dưới đây.

Độ tuổi của các phóng viên, nhà báo tham gia khảo sát cũng là một
thông số cần chú ý, bởi vì trong nghề báo, độ tuổi có mối liên hệ rất
chặt chẽ với trình độ chuyên môn, kinh nghiệm làm việc, trong đó

tác nghiệp báo chí; sự quan tâm của một cơ quan báo chí (Pháp Luật
TP.HCM) đối với đề tài cản trở tác nghiệp báo chí; kinh nghiệm
nước ngoài xử lý các hành vi cản trở nhà báo tác nghiệp.

11
BÁO CÁO KHẢO SÁT, NGHIÊN CỨU VỀ CÁC HÀNH VI CẢN TRỞ TÁC NGHIỆP BÁO CHÍ
PHẦN A
THC TRNG TÌNH HÌNH VÀ CÁC BIN
PHÁP ĐÃ ĐƯC ÁP DNG
I. Quá trình nghiên cu trưc đây – Các
đnh nghĩa đã có v “cn tr tác nghip
báo chí”
Cho đến nay, ở Việt Nam, chưa từng có một đề tài nghiên cứu nào
cụ thể hóa về “cản trở tác nghiệp báo chí”, cho nên cũng chưa có định
nghĩa nào của giới nghiên cứu về khái niệm này.
Gần đây nhất, Nghị định 02/2011/NĐ-CP của Chính phủ về xử
phạt vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí-xuất bản, ký ngày
6/1/2011, tại Điều 6, có nhắc tới một định nghĩa về “hành vi cản trở
bất hợp pháp hoạt động báo chí”:
1. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành
vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhà báo khi đang hoạt động
12
BÁO CÁO KHẢO SÁT, NGHIÊN CỨU VỀ CÁC HÀNH VI CẢN TRỞ TÁC NGHIỆP BÁO CHÍ
nghiệp vụ đúng pháp luật.
2. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi
cản trở nhà báo hoạt động nghề nghiệp đúng pháp luật.
3. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với một
trong các hành vi sau:
a) Đe dọa, uy hiếp tính mạng nhà báo;
b) Hủy hoại, cố ý làm hư hỏng hoặc thu giữ trái phép phương tiện, tài

nhập chủ yếu… có thể được phân chia ra thành hai nhóm: nhà báo
(có thẻ) và không phải nhà báo (không có thẻ). Nhóm “không phải
nhà báo” bao gồm phóng viên, cộng tác viên. Căn cứ Điều 6 Nghị
định 02 đã nói trên, thì nhóm này không phải là đối tượng được xét
đến trong việc xử lý các hành vi cản trở bất hợp pháp hoạt động báo
chí.
Việc không đưa ra một định nghĩa bao hàm cả những người không
có thẻ mà thực chất vẫn hoạt động báo chí thường xuyên như sự
nghiệp chính không làm chúng ta bác bỏ được một thực tế, là trong
những vụ cản trở tác nghiệp báo chí ở Việt Nam nhiều năm qua, có
không ít trường hợp nạn nhân là phóng viên, cộng tác viên của báo
chí. Không có số liệu thống kê chính thức nhưng từ thực tế khảo sát,
có thể nhận định rằng số “không có thẻ” chiếm tỷ lệ rất đáng kể trong
các nạn nhân của hành vi cản trở tác nghiệp báo chí (sẽ phân tích rõ
hơn trong phần sau). Tuy vậy, do không được thừa nhận là nhà báo
nên những nạn nhân này không nhận được sự chú ý cần thiết của
dư luận (thông qua chính kênh báo chí) cũng như sự bảo vệ từ pháp
luật. Điều đó, đến lượt nó, có nguy cơ gây cho những đối tượng cản
trở tâm lý xem thường và “bắt nạt” những người tuy vẫn hành nghề
báo chí nhưng không có thẻ.
14
BÁO CÁO KHẢO SÁT, NGHIÊN CỨU VỀ CÁC HÀNH VI CẢN TRỞ TÁC NGHIỆP BÁO CHÍ
Từ điển tiếng Việt của Trung tâm Từ điển học, NXB Đà Nẵng,
2011, định nghĩa “cản trở” là “gây trở ngại, làm cho không
tiến hành được dễ dàng”. Một tài liệu khác – Dự án Từ điển
tiếng Việt, truy cập tại địa chỉ http://www.informatik.uni-
leipzig.de/~duc/Dict/ định nghĩa động từ hoặc danh từ “cản
trở” là “gây khó khăn trở ngại, làm cho không tiến hành được
dễ dàng, suôn sẻ, ví dụ cản trở giao thông, công việc bị cản trở,
cản trở sự tiến bộ”.

BÁO CÁO KHẢO SÁT, NGHIÊN CỨU VỀ CÁC HÀNH VI CẢN TRỞ TÁC NGHIỆP BÁO CHÍ
Trong hai năm qua, trên toàn quốc, đã có nhiều vụ cản trở tác nghiệp
được phản ánh trên báo chí:
- Phóng viên Minh Sơn (báo Người Lao Động) bị ném đá vào kính
xe ô-tô (tại Đồng Nai, ngày 24/7/2011);
- Hai phóng viên Phạm Hồng Phong (Truyền hình Kỹ thuật số VTC)
và Lê Duy Khánh (truyền hình ATV của báo An Ninh ủ Đô) bị
côn đồ chửi bới, đấm vào mặt, bóp cổ… (Hà Nội, ngày 14/6/2011);
- Nhà báo Võ anh Mai (báo Nông Nghiệp Việt Nam) bị tấn công
bằng dao (Nghệ An, ngày 30/5/2011);
- Phóng viên Trần Công Lũy (báo Công Lý) bị tấn công, còng tay, giật
camera, dẫn giải như tội phạm (An Giang, ngày 29/5/2011);
- Nhà báo Nguyễn Hồng Cơ (báo Pháp luật Việt Nam) bị hành hung,
dọa giết (ủ Đức, ngày 21/5/2011);
- Nhà báo Đặng Ngọc Như (báo Công an Nhân dân) bị một nhóm
đối tượng ném chất thải pha nhớt vào nhà riêng (Gia Lai, 16/5/2011);
- Phóng viên Duy Bùi (báo ể thao 24h) bị bảo vệ sân iên
Trường hành hung, bẻ tay, giật máy ảnh và xóa ảnh (Nam Định, ngày
15/4/2010);
- Hai phóng viên ái Duy và Mỹ Phương (Đài Phát thanh Truyền
hình Bình Dương) bị chủ, nhân viên quán café Karum-Kim hành
hung, giật máy quay phim (Bình Dương, 5/4/2010);
- Nhóm nhân viên sản xuất chương trình truyền hình thuộc Công ty
cổ phần Truyền thông Việt Nam (VBC) bị bảo vệ của Tập đoàn kinh
tế Vinashin hành hung, thu giữ máy quay (Hà Nội, ngày 30/3/2010);
- Hai phóng viên Huỳnh Lộc và Hàn Giang (báo Pháp Luật
TP.HCM) bị côn đồ hành hung, giật và phá máy ảnh (Long An, ngày
21/3/2010);
- Nhà báo Ngô Mai Phong (báo Lao Động) bị một số đối tượng
16

trái pháp luật để tạm giữ xe máy của công dân.
- Ngày 30/9, phóng viên Trương Hồng Sơn (báo Đất Việt, thường trú
tại Quảng Nam) bị một số điện thoại lạ gọi đến dọa giết. Sự việc xảy
ra thường xuyên, đến ngày 4/10., phóng viên Trương Hồng Sơn phải
17
BÁO CÁO KHẢO SÁT, NGHIÊN CỨU VỀ CÁC HÀNH VI CẢN TRỞ TÁC NGHIỆP BÁO CHÍ
gửi đơn kêu cứu đến cơ quan chức năng.
- Phóng viên báo Lao Động đang tác nghiệp tại tại hiện trường một
vụ tai nạn giao thông thì bị ông Hồ Xuân ành – người gây tai nạn,
cán bộ trung tâm văn hóa huyện Quỳnh Lưu – dọa giết và dùng
nhiều lời lẽ thô tục xúc phạm, cương quyết ngăn cản việc tác nghiệp
của phóng viên ngay trước mặt cảnh sát giao thông.
- Chiều 1/9, được sự đồng ý của Giám đốc Khu chứng tích Sơn Mỹ,
hai phóng viên Giang Văn Hải và Đào Hồng Quân (Đài Truyền hình
Kỹ thuật số VTC) đã thực hiện ghi hình ảnh và phỏng vấn nhân
chứng của vụ thảm sát Mỹ Lai. Trong khi họ đang tác nghiệp, ông
Giám đốc Khu chứng tích Sơn Mỹ đột ngột quát mắng, vô cớ lập
biên bản thu giữ máy quay phim của hai phóng viên.
- Nhà báo Hữu Toàn (báo Công An Nhân Dân) bị một đối tượng
đe dọa và xúc phạm danh dự sau khi báo Công An Nhân Dân số ra
ngày 25/8 đăng bài “Một người mẹ liệt sĩ bị con ngược đãi”.
18
BÁO CÁO KHẢO SÁT, NGHIÊN CỨU VỀ CÁC HÀNH VI CẢN TRỞ TÁC NGHIỆP BÁO CHÍ
Khoảng 7h40 ngày 30/5/2011, trong khi đang đổ xăng tại cây
xăng ở góc đường Nguyễn ị Minh Khai và Lê Hồng Phong
(TP Vinh, Nghệ An), nhà báo Võ anh Mai - phóng viên
thường trú Báo Nông nghiệp Việt Nam tại Nghệ An - bất ngờ
bị hai đối tượng bịt mặt lao vào tấn công bằng dao. Ngay sau
đó cả hai đối tượng lên xe máy tẩu thoát. Nhà báo anh Mai
được người dân đưa vào Bệnh viện ành An - Sài Gòn cấp

BÁO CÁO KHẢO SÁT, NGHIÊN CỨU VỀ CÁC HÀNH VI CẢN TRỞ TÁC NGHIỆP BÁO CHÍ
tật 3%) là trường hợp nhà báo Võ Minh Châu của báo Tiền Phong.
Các vụ khác mang tính chất xúc phạm danh dự, nhân phẩm: Phóng
viên Trần Công Lũy bị còng tay, giật camera, áp giải giữa Hội chợ
ương mại Quốc tế ĐBSCL; phóng viên Duy Bùi bị bẻ tay, giật máy
và xóa ảnh, áp giải trước mắt hàng nghìn cổ động viên trên sân iên
Trường… Tương tự vụ việc của nhà báo Trần ế Dũng, đây được
coi là một trường hợp trong đó cơ quan chức năng không có sự xử lý
thỏa đáng để bảo vệ quyền lợi cho nạn nhân, đảm bảo tính nghiêm
minh của pháp luật.
Nhà báo Ngô Mai Phong (báo Lao Động) sau khi viết loạt bài (đăng
trên Lao Động, tháng 3/2010) phản ánh về hoạt động khai thác than
trái phép diễn ra công khai tại Quảng Ninh trong những ngày Tết
Nguyên đán Canh Dần (12-19/2/2010), đã bị những đối tượng lạ
mặt nhắn tin khủng bố, đe dọa. Nhà báo Ngô Mai Phong báo cáo với
cơ quan chức năng tỉnh Quảng Ninh (tháng 6/2011). Tuy nhiên, chỉ
không đầy một tuần sau, vào ngày 18/6/2010, trên Cổng ông tin
Điện tử tỉnh Quảng Ninh và báo Công an Nhân dân, đã xuất hiện tin
“Phóng viên báo Lao Động bị đe dọa sát hại là không có thật”, bác bỏ
hoàn toàn việc ông Phong báo cáo, ngoài ra còn công khai danh tính
nhà báo và các nguồn cung cấp thông tin cho ông Ngô Mai Phong.
Vụ việc hai phóng viên Phạm Hồng Phong (Truyền hình Kỹ thuật số
VTC) và Lê Duy Khánh (truyền hình ATV thuộc báo An Ninh ủ
Đô) bị côn đồ chửi bới, đấm vào mặt, bóp cổ… (ngày 14/6/2011),
thủ phạm được xác định là Trần Xuân anh (SN 1975, trú tại xã
Phú Diễn, huyện Từ Liêm, Hà Nội). Ngày 29/9/2011, Tòa án Nhân
dân huyện Từ Liêm đã mở phiên tòa xét xử Trần Xuân anh và
tuyên phạt anh 6 tháng tù giam, về tội “Chống người thi hành
công vụ”. Đây là một trong số ít trường hợp được xử lý nhanh, trong
đó lý do quan trọng là hai phóng viên này được cơ quan nhà nước

viên, nhà báo được hỏi, nghĩa là một tỷ lệ rất cao (87,90%).

21
BÁO CÁO KHẢO SÁT, NGHIÊN CỨU VỀ CÁC HÀNH VI CẢN TRỞ TÁC NGHIỆP BÁO CHÍ
Với câu hỏi “eo bạn, như thế nào thì được gọi là hành vi cản trở
tác nghiệp báo chí”, các phóng viên, nhà báo đã nhận diện khoảng
12 nhóm hành vi cản trở. Đây chắc chắn chưa phải một sự thống kê,
định nghĩa đầy đủ, bởi trên thực tế, hành vi cản trở báo chí “thiên
hình vạn trạng”, có những trường hợp rất tinh vi, không thể nhận
diện. Ngay cả tên gọi của các hành vi này có thể cũng chưa phản ánh
được hết nội hàm, tính chất, mức độ của nó; chẳng hạn “Gây khó dễ”
là một khái niệm rất rộng.
Chúng tôi xin liệt kê 12 nhóm đã được các phóng viên, nhà báo nhận
diện, như dưới đây:

Nhóm 1 – Né tránh cung cấp thông tin
Nhóm này có thể có các biểu hiện như: Khi phóng viên gọi điện liên
hệ, đối tượng (có nghĩa vụ và thẩm quyền cung cấp thông tin) nại
các lý do sau để từ chối: “Không biết”, “Bận”, “Mệt”, “Chuyện nội bộ,
chưa/ không thể công bố được”, hoặc đùn đẩy trách nhiệm trả lời cho
người khác, cơ quan khác.
l 229 trường hợp đề cập tới việc bị cản trở vì đối tượng nại lý do
“Đây là chuyện nội bộ, chưa/ không thể công bố” (cao nhất, chiếm
tỷ lệ 59,64%);
22
BÁO CÁO KHẢO SÁT, NGHIÊN CỨU VỀ CÁC HÀNH VI CẢN TRỞ TÁC NGHIỆP BÁO CHÍ
l 228 trường hợp đề cập việc bị cản trở vì đối tượng kêu “bận”
(59,38%);
l 208 trường hợp đề cập việc bị cản trở vì đối tượng đùn đẩy trách
nhiệm trả lời cho người khác, cơ quan khác (54,17%);


Ngồi chờ mỏi mòn gần hai tiếng đồng hồ giữa không khí oi
bức, tôi nhắc thì một nhân viên nam lấy máy điện thoại ra gọi
cho phó chủ tịch xã, rồi nói vị phó chủ tịch này “bận đi công
chuyện đột xuất nên hẹn phóng viên bữa khác quay lại”.

Mấy bữa sau, tôi liên hệ lại thì chủ tịch xã T. yêu cầu phải có
giấy giới thiệu của huyện mới tiếp. Lòng vòng thêm một thời
gian thì phóng viên mới nhận được lời giải thích cho chuyện
khiếu nại của bạn đọc! Có vậy thôi mà sao khó khăn dữ vậy?
Minh Hiếu (báo Pháp Luật TP.HCM, ngày 21/6/2011)
- Kéo dài thời gian bằng nhiều lý do: Gần giống dạng cản trở “liên tục
sai hẹn”, nhưng ở đây, nhân vật không hẹn cụ thể thời gian gặp, nại
các lý do khác nhau để trì hoãn việc gặp, khiến thông tin mất dần
tính thời sự. 223/384 phóng viên, nhà báo được hỏi cho rằng đây là
một hình thức cản trở (chiếm tỷ lệ cao nhất, 60,68%).
- Đòi hỏi thủ tục: Mặc dù nhân vật có nghĩa vụ và thẩm quyền cung
cấp thông tin cho báo chí, nhưng vẫn đòi hỏi thêm giấy tờ thì mới
tiếp phóng viên, ví dụ thẻ nhà báo, giấy giới thiệu của cơ quan báo
chí, giấy mời riêng của cơ quan chức năng… Đây rõ ràng là hành vi
cản trở, nhưng chưa bao giờ bị nhận diện và rất khó xử lý. 213/384
phóng viên, nhà báo nhận diện màn “đòi hỏi thủ tục” này là hành vi
cản trở (55,47%);
HỘP 3:
PHÓNG VIÊN PHI ĐI LÒNG VÒNG
24
BÁO CÁO KHẢO SÁT, NGHIÊN CỨU VỀ CÁC HÀNH VI CẢN TRỞ TÁC NGHIỆP BÁO CHÍ
Ở cấp quận, một số nơi chấp hành “quy chế phát ngôn” quá
triệt để. Việc lớn nhỏ gì cũng “phải gặp, phải xin phép người
phát ngôn”. ậm chí có lần khi tôi hỏi về chuyên môn trong

NÉ BNG… QUY CH PHÁT NGÔN
25
BÁO CÁO KHẢO SÁT, NGHIÊN CỨU VỀ CÁC HÀNH VI CẢN TRỞ TÁC NGHIỆP BÁO CHÍ
loại hành vi cản trở tác nghiệp báo chí. Việc đối tượng tiến hành mua
chuộc nhằm tác động để phóng viên, nhà báo hoặc là không theo
đuổi vụ việc nữa, hoặc là xử lý nội dung tin, bài theo chủ ý của đối
tượng. Mua chuộc có nhiều hình thức trong thực tế, nhưng căn cứ
vào định nghĩa do các phóng viên, nhà báo được khảo sát đưa ra, có
thể thấy hai hình thức mua chuộc chủ yếu là bằng lợi ích (tiền) và
bằng tác động vào một mối quan hệ nào đó có ảnh hưởng tới nhà
báo.
l 259/384 phóng viên, nhà báo được khảo sát cho rằng có chuyện
đối tượng gạ gẫm, mua chuộc bằng quan hệ (67,45%);
l 177/384 người cho rằng có chuyện đối tượng gạ gẫm, mua chuộc
bằng lợi ích (46,09%).
94 người cho biết đã ít nhất một lần bị gạ gẫm, mua chuộc (24,48%).
Dưới đây là một trường hợp điển hình của việc cản trở tác nghiệp
bằng cách mua chuộc phóng viên (trích thư của nhà báo Cao Hùng
(cơ quan thường trú của báo Lao Động tại TP.HCM) gửi Tổng Biên
tập báo Lao Động, ngày 28/3/2011):
(…) Kể từ tháng 10/2010 đến nay, xung quanh các bê bối xảy ra tại
Trường Cao đẳng Điện Lực TP.HCM, tôi đã viết khoảng 10 tin, bài
(…).
Bài báo đầu tiên, lãnh đạo cơ quan thường trú (CQTT) ký duyệt và Ban
Biên tập cho đăng. Song, đến bài thứ hai, khi tôi đã nộp lên bàn lãnh
đạo, thì thật bất ngờ, lãnh đạo CQTT thông báo cho tôi biết rằng: Một
ông phụ trách Đảng ủy phía Nam của Tập đoàn Điện lực Việt Nam sẽ
dẫn ông Nguyễn Vĩnh Nghiệp (Hiệu trưởng trường) tới gặp lãnh đạo
CQTT. Tôi khuyên lãnh đạo không nên gặp các đối tượng trên, khi
phóng viên đang viết bài phanh phui sai phạm. Tuy nhiên, phía lãnh