Hình tượng con người trong các tác phẩm điêu khắc

I. Phần mở đầu:

Con người là đối tượng nghiên cứu của nghệ thuật tạo hình nói chung và
điêu khắc nói riêng, là đề tài và nguồn cảm hứng bất tận để các nghệ sĩ sáng tạo.
Trong nền lịch sử nghệ thuật thế giới thì thời kỳ Phục Hưng là thời kỳ đã đạt đến
đỉnh cao về nghệ thuật tạo hình và nghiên cứu hình thể con người. Bản thân tôi yêu
thích nghệ thuật cổ điển và muốn tìm hiểu về giá trị và những thành tựu của nghệ
thuật điêu khắc thời kỳ này, vì vậy tôi thực hiện bài viết này với mong muốn tìm
hiểu thêm những kiến thức mỹ thuật về thời kỳ Phục Hưng. Tìm hiểu những giá trị
nghệ thuật của một số tác phẩm điêu khắc tiêu biểu của thời đại cũng như giá trị
nhân văn của tư tưởng nghệ thuật và thế giới quan của các nghệ sĩ đương thời, qua
đó rút ra được những kiến thức bổ ích cho bản thân cũng như có cái nhìn nghiêm
túc hơn trong việc nghiên cứu và sáng tạo đối với đối tượng con người để xác định
con đường, khuynh hướng sáng tác sau này.
Trong phạm vi và yêu cầu, bài viết chỉ tập trung tìm hiểu một số tác phẩm điêu
khắc tiêu biểu (đối với bản thân) của thời kỳ Phục Hưng, một số điêu khắc gia tên
tuổi như Donatello, Durer và Michelangelo… Bên cạnh đó, tôi cũng muốn tìm hiểu
thêm về một nghệ sĩ nổi tiếng của thời kỳ cận đại, Auguste Rodin, người chuyên
nghiên cứu và sáng tác đề tài con người. Ông được cho là nhà điêu khắc tiên phong
của ngành điêu khắc hiện đại.
Qua sự phân tích, so sánh để thấy được bước phát triển của tư duy nghệ thuật điêu
khắc hình thể con người qua từng thời kỳ. Trong bài viết này có sử dụng một số tài
liệu thu thập được và sưu tầm các tranh ảnh về tác phẩm dùng để minh họa và dẫn
chứng cho việc phân tích tác phẩm để hoàn thành bài viết.
II. Phần nhập đề

với những tượng và phù điêu đồng, các tác phẩm của ông xoay quanh đề tài tôn
giáo, đề tài phổ biến lúc bấy giờ nhưng nghệ thuật của Donatello luôn có những nét
tươi mới và có sự khác biệt đáng kể. Những bức phù điêu Thánh Mac, Madona
Cherubin, Madona Orlandini, Hạ thánh giá, Lời phán bảo…

không đơn thuần là những điển tích trong kinh thánh mà ở đó có những nét rất gần
gũi, đời thường. Donatello rất xuất sắc với nghệ thuật đúc đồng, các tác phẩm của
ông đều rất khỏe khoắn với những nét chạm khắc dứt khoát mà tinh tế. Sau này
chính Michelangelo đã thừa nhận ông đã học hỏi rất nhiều ở nghệ thuật của
Donatello, có thể coi ông là người mở đường cho điêu khắc thời kỳ Phục Hưng.
Đánh dấu bước phát triển rực rỡ của nghệ thuật điêu khắc Phục Hưng là sự xuất
hiện của điêu khắc gia đại tài Michelangelo (1475-1564), ông là tác giả của những
tác phẩm có sức lôi cuốn cao nhất trong lịch sử mỹ thuật cùng với Leonardo Da
Vinci. Ông là người tạo ra giá trị đỉnh cao cho mỹ thuật Phục Hưng, cùng đó là sự
ảnh hưởng sâu sắc đến nền mỹ thuật phương Tây sau này. Nếu như Donatello nổi
tiếng với những tác phẩm điêu khắc đồng thì Michelangelo lại được người đời
công nhận là “bàn tay làm sống dậy những phiến đá”. Một số tác phẩm của ông
thường mô tả về những thực thể đa thần giáo hơn là các thực thể mang tính Thiên
chúa giáo, trái ngược hoàn toàn với xu hướng tạc tượng thời bấy giờ nhưng các tác
phẩm này đã nhận được sự ngưỡng mộ của phong trào Phục Hưng đỉnh cao, các
tác phẩm nổi tiếng của Michelangelo lấy đề tài trong kinh thánh như Pietà (1498-
1500) và đỉnh cao sự nghiệp của ông là tượng David (1501-1504), sau này ông còn
thực hiện nhiều kiệt tác khác trong đó có hai bức tượng Người Nô lệ bị giam giữ và
Người Nô lệ chết (1510-1513).
2. Phong cách nghệ thuật – sự thể hiện hình tượng con người trong các tác
phẩm điêu khắc tiêu biểu của thời kỳ Phục Hưng.
Các nhà điêu khắc Phục Hưng sáng tác nhiều nhất là những tượng đứng và tượng
bán thân. Đề tài chủ yếu lấy từ kinh thánh và truyền thuyết cổ đại, ngợi ca những
người anh hùng ví dụ như người anh hùng trong truyền thuyết David được
Michelangelo thể hiện dưới hình tượng con người thật hoàn mỹ, khỏe khoắn, mạnh

mạnh mẽ và tràn trề sinh lực. Nhất là vào thời kỳ hậu Phục Hưng khi khuynh
hướng nghệ thuật dần dần chuyển sang phong cách Baroque. Điều đó nói lên rằng
hình tượng con người trong điêu khắc nói riêng và mỹ thuật Phục Hưng nói chung
luôn mang một sức sống tươi trẻ và hơi thở của khát vọng vươn lên. Tuy nhiên bên
cạnh đó chúng ta nhận thấy có sự bó hẹp trong đề tài sáng tạo của các nghệ sĩ, có lẽ
đó là yêu cầu của thời đại, các nhà điêu khắc sáng tác theo đơn đặt hàng mà khách
hàng của họ chủ yếu là nhà thờ và các nhà quý tộc mộ đạo bởi vậy đề tài tập trung
chủ yếu vào mảng tôn giáo và truyền thuyết, tư tưởng chủ yếu là ngợi ca nhiều hơn
là phản ánh đời sống hiện thực. Các bức tượng, phù điêu đều diễn tả văn hóa thần
thánh, tuy được thể hiện gần gủi dưới hình tượng con người song lại không thể
thấy được hiện thực cuộc sống của thời đại qua tác phẩm.
3. Những thành tựu về giá trị nghệ thuật và giá trị nhân văn của nền điêu
khắc Phục Hưng .
Mỹ thuật Phục Hưng đã đạt đến đỉnh cao về mặt nghệ thuật tạo hình và nghiên cứu
hình thể con người. Các nhà điêu khắc nói riêng đã để lạị cho kho tàng nghệ
thuật thế giới những kiệt tác có giá trị trường tồn với thời gian. Những nghệ sĩ đại
tài như Donatello hay Michelangelo đã tạo nên một đỉnh cao nghệ thuật mà trước
đó và cả sau này khó có ai vượt qua. Những kiệt tác của họ đã góp phần đưa nền
mỹ thuật Phục Hưng lên một tầm cao rực rỡ.
Một thời đại mà vẻ đẹp con người được tôn vinh, được dùng làm thước đo chuẩn
mực cho cái đẹp, hình tượng con người dưới bàn tay tài hoa của những người nghệ
sĩ hiện ra một cách thanh cao và thánh thiện. Đó không còn là hiện thực trần trụi
của cuộc sống mà đã được phản chiếu qua lăng kính nghệ thuật của người nghệ sĩ
đương thời. Bởi thế nó là biểu hiện của những gì đẹp nhất, hoàn mỹ và lý tưởng
nhất. Khác với hình tượng con người trong nghệ thuật Trung Cổ, ở đó hình tượng
con người thường chỉ biết quỳ gối cầu nguyện với đôi mắt ráo hoảnh thể hiện sự vô
vọng và e sợ thì con người trong nghệ thuật Phục Hưng thường được thể hiện trẻ

điều đó không có nghĩa là tác phẩm của ông không có tính uyển chuyển, ngược lại
chúng tạo cho người xem cảm xúc mạnh với những khối cơ rắn rỏi. Như ở bức
Saint Jean Baptiste (1878) người đàn ông phô bày toàn bộ cơ thể để lộ vẻ đẹp của
những khối cơ vùng ngực, tay …. Hay ở bức LÂge d’airain (1877) ta lại thấy
Rodin thể hiện sự hài hòa uyển chuyển giữa các khối cơ tạo cho người xem sự
khỏe khoắn, trẻ trung của nhân vật. Một tác phẩm khác có thể nói là thành tựu lớn
nhất của Rodin đó là
Cửa địa ngục, tác phẩm tập trung nhiều những bức tượng mà chúng có thể là
những tác phẩm riêng biệt, trong đó nổi tiếng nhất là Người suy tư. Bức tượng tiêu
biểu cho cách xử lý khối mạnh mẽ, rắn rỏi, không câu nệ tiểu tiết của Rodin. Đúng
là Rodin đã bỏ qua tính tiểu tiết, tinh xảo của phong cách Phục Hưng để đạt được
hiệu quả của ánh sáng đối với hình khối và chất liệu, chính điều này tạo cảm xúc
cho tác phẩm của ông. Một số tác phẩm nổi tiếng khác của Rodin : Mùa xuân vĩnh
cửu, Nụ hôn …. Được thể hiện trên chất liệu đá, chứng tỏ ông không chỉ có biệt tài
điêu khắc trên đất sét.

IV.Kết luận
Nhìn lại lịch sử của nghệ thuật điêu khắc để thấy rằng hình tượng con người xuất
hiện một cách thường xuyên và chủ đạo trong các tác phẩm không phải là sự ngẩu
nhiên mà đó vừa là ý muốn chủ quan của những người nghệ sĩ vừa là yêu cầu của
xã hội trong tất cả mọi thời đại. Bởi vì nghệ thuật vị nhân sinh, con người làm nghệ
thuật và dùng nghệ thuật để phục vụ cho con người, vì vậy không phải là cái gì
khác mà chính con người là đối tượng nghiên cứu hàng đầu của nghệ thuật tạo
hình nói chung và điêu khắc nói riêng. Những giá trị nghệ thuật cũng như giá trị
nhân văn của hình tượng con người được nói lên trong từng tác phẩm cụ thể bởi
người nghệ sĩ tạo ra tác phẩm là để gửi gắm vào đó tình cảm, tâm hồn và thế giới
quan của mình.
Nền điêu khắc Phục Hưng đã đạt đến những thành tựu rực rỡ với những kiệt tác
của những nghệ sĩ vĩ đại mãi ghi dấu với thời gian, để lại những đỉnh cao trong
nghệ thuật tạo hình, góp phần làm tăng giá trị của kho tàng nghệ thuật thế giới. Dù