1
Xây dựng Quan Hệ Đồng Cảm, Bao Dung
và Bất Bạo Động
với trẻ em có nguy cơ Tự Kỷ
Nguyễn văn Thành
Lausanne, Thụy Sĩ
Trong một bài chia sẻ trước đây, tôi đã mạnh dạn đưa ra những
nhận xét và kinh nghiệm như sau (1) :
« Ích lợi gì, khi trẻ em suốt ngày phải học tập, lặp đi lặp lại một
đôi từ hay là một đôi câu, một cách máy móc tự động, như keo
vẹt, để rồi sau đó trở nên bị động và ù lì hoàn toàn trong các tác
phong hằng ngày ?
« Ích lợi gì, khi chúng ta tìm cách cấm đoán, ức chế hoặc trừng
phạt những hành vi kỳ dị và những sở thích lạ thường, nếu sau
đó, trẻ em càng ngày càng cố thủ trong một nếp sống bít kín và cắt
đứt mọi quan hệ xã hội với mọi người ? ».
Một cách đặc biệt, tác phẩm mang tựa đề « Moi, l’enfant autiste »
(Tôi là một đứa bé mắc hội chứng Tự Kỷ), xuất bản lần đầu tiên
vào năm 1991, đã củng cố lối nhìn có tính giáo dục và sư phạm
trên đây của tôi. Nguyên tác bằng tiếng Anh có tên là « There’s a
boy in here ». Hẳn thực, ở bên trong, sau bộ mặt Tự Kỷ có một trẻ
em, một đứa con, một con người… cần được chúng ta đùm bọc,
dạy dỗ và tôn trọng.
1 Nội dung của cuốn sách có liên hệ đến Hội Chứng Tự Kỷ
Tác giả của cuốn sách là hai mẹ con : bà Judy Barron và cậu con
trai đầu lòng Sean Barron (2).
2
Sean sinh ra vào năm 1961. Bà mẹ lúc bấy giờ được 21 tuổi. Người
cha là Ron Barron 22 tuổi, đang hành nghề giáo viên tại trường
Portland, thuộc bang Ohio, Nước Mỹ.
Trong lối kết cấu hành văn, tác phẩm nầy trình bày một bộ mặt

hành vi của Sean. Theo lối nhìn và cách “gắn nhãn hiệu” của
3
hai ông bà, đó là những hành vi “ương ngạnh, ngoan cố, cứng
đầu, không chịu vâng lời và nghe lời một ai cả”.
- Trong một vài tình huống trầm cảm, họ đã dùng tay hay là
các đồ vật có sẵn trước mặt, để đánh đập, trừng phạt con,
một cách thô bạo.
- Một cách đặc biệt, từ ngày Sean biết đi, hành vi càng ngày
càng trở nên lăng xăng, tăng động, khiêu khích và phá hoại.
- Sau mỗi lần có hành vi bạo động với con, cả hai ông bà đều
cảm thấy ân hận, xấu hổ, khóc lóc, tự đánh giá là không biết
dạy con. Cho nên họ đã dốc quyết sẽ không bao giờ tái phạm.
- Tuy nhiên, ngay lập tức sáng hôm sau, vừa khi thức dậy,
nhảy ra khỏi giường, Sean đã trở lại với những hành vi thuộc
thói quen hằng ngày. Và cha mẹ cũng lại tự động đặt mình
trong tình thế đánh mất khả năng làm chủ những cảm xúc và
phản ứng của mình. Bạo động lại ồ ạt xuất đầu lộ diện, trong
lời nói và cánh tay…vượt ra ngoài khả năng kiểm soát và ý
thức của cả hai ông bà.
2 Những đấu tranh gay gắt của hai cha mẹ, nhất là của bà Judy
Barron
Ngay từ những giây phút đầu tiên, vừa khi các bác sĩ cũng như
các nhà chuyên môn đã xác định Hội Chứng Tự Kỷ của Sean, với
lời phán quyết đành rành “Đây là một tai họa khủng khiếp, không
có lối thoát, trong những điều kiện hiện thời của y khoa”.
Thế nhưng, hơn ai hết, bà Judy Barron vẫn đấu tranh quyết liệt,
với tất cả tâm huyết và năng lực “làm người”, nhằm chứng minh
cho bản thân mình: Lời phán quyết ấy không thể nào trở thành
hiện thực, cho đứa con đầu lòng của bà, bao lâu bà còn sống, còn
thở. Nhiều lúc, những khó khăn do hành vi rối loạn của Sean

không thể được chia sẻ với một người thứ hai.
Nét độc đáo và đặc sắc, trong tác phẩm “Tôi là một trẻ em Tự
Kỷ” là sự đối chiếu thường xuyên giữa hai bình diện hoàn toàn
khác nhau, nhưng bổ túc và kiện toàn cho nhau. Một bên, bà Judy
Barron trình bày và giới thiệu nhiều hành vi cụ thể và khách quan
của đứa con, trong thời gian trải dài hơn 20 năm. Một bên khác,
chính tác nhân Sean Barron sau khi nhìn lại các sự cố đã xảy ra
trong cuộc đời quá khứ của mình, trình bày quan điểm và lối nhìn
hoàn toàn chủ quan. Bằng cách này hay cách khác, với tư cách là
5
một chứng nhân về Hội Chứng Tự Kỷ “từ bên trong”, Sean muốn
gửi đi một sứ điệp.
Đối với những người làm cha mẹ và tất cả những ai đang phục vụ
và dạy dỗ trẻ em, sứ điệp của Sean đáng được lắng nghe, tìm hiểu,
coi trọng và thực hiện trong mọi quan hệ tiếp xúc và trao đổi hằng
ngày:
Ở bên dưới mỗi hành vi mà tôi đã thực thi, tôi còn có những xúc
động, nhu cầu, sở thích và nguyện vọng, không được ai lưu tâm và
chia sẻ, thậm chí người mẹ sinh ra tôi. Người khác đang chung
sống với tôi, chỉ lưu tâm và tố cáo những hành vi rối loạn bên
ngoài. Ai có khả năng giúp đỡ tôi mang ra vùng ánh sáng, những
xúc động, nhu cầu và lời yêu cầu ấy. Không tìm cách dạy cho tôi
những bài học về quan hệ làm người nầy, làm sao tôi có thể trở
thành người? Nếu tôi không được dạy và học về bài học cơ bản và
đầu tiên nầy, những bài học khác chỉ là “uổng công đan giỏ bỏ cà,
giỏ thưa, cà lọt, công đà uổng công”.
Nhằm minh họa, tôi xin trích dẫn một đôi ví dụ như sau:
Mỗi buổi sáng, sau khi thức dậy, theo cách quyết định đơn
phương của mình, Sean phải là người đầu tiên vào phòng bếp, để
ăn sáng, trước khi đi học. Nếu em Meagan hay là cha hoặc mẹ

lòa, giữa đêm tối dày đặc và triền miên, vô vọng và vô phúc, hai
ông bà vẫn luôn luôn giữ vững ngọn đuốc yêu thương đối với đứa
con tự kỷ của mình. Nhờ thái độ vững tin, không bao giờ chấp
nhận đầu hàng của hai cha mẹ, cậu bé Sean vẫn ngày ngày lớn lên
và phát triển theo vận tốc hoàn toàn riêng biệt của mình.
- Khi lên 3 tuổi, Sean đã bắt chước em là Meagan, lặp lại một
đôi từ một cách máy móc, nhưng không hiểu rõ ý nghĩa và
biết cách ứng dụng mỗi từ, với từng hoàn cảnh cụ thể, trong
cuộc sống hằng ngày.
- Từ 5 tuổi trở lên, ngôn ngữ đã xuất hiện, lúc ở nhà, cũng như
tại trường học. Thế nhưng, ngôn ngữ của Sean chỉ là một tập
hợp hỗn loạn, lộn xộn. Khi phát biểu, Sean kết ráp với nhau
những từ lạ lùng, ít được ai dùng. Và khi kẻ khác diễn tả ý
kiến và quan điểm của mình, Sean chi ghi nhận những tiếng
động, tiếng ồn, những làn sóng bị nhiễm, như trên các kênh,
7
các đài rađiô và truyền hình. Thậm chí, khi cha mẹ phẩn nộ,
la nạt, rầy rà, Sean chỉ ghi nhận những điệu bộ “hoa tay múa
cánh”, hay là những “nét mặt sừng sộ, hung tợn…” mà thôi.
Ngoài ra, Sean không bao giờ hiểu rõ cha mẹ cố ý nói gì với
mình, dạy gì cho mình.
- Đó là một trong những lý do chính yếu tại sao Sean tìm cách
tránh xa những quan hệ xã hội, thậm chí với cha mẹ. Hẳn
thực, ở đâu có con người tiếp xúc, trao đổi qua lại, ở đó Sean
cảm thấy bị tổn thương, nhức nhối, mất an toàn, cô đơn và
lạc lỏng.
Từ ngày lắng nghe và tìm hiểu tiếng kêu trầm thống của Sean
Barron, đã được viết ra với tất cả khổ đau lai láng tràn trể, trên
suốt chiều dài hơn 20 năm, bản thân tôi đồng cảm với tình huống
bế tắc, tiến thối lưỡng nan của mọi trẻ em có nguy cơ tự kỷ, khi

Và khi tôi chỉ phản ứng như vậy, hành vi khách quan bên ngoài
của tôi có hai chiều hướng:
- Một là chống đối, phản loạn, đập phá, cao bồi, du đãng,
- Hai là bị động, ù lì, lệ thuộc, làm nạn nhân cho người khác.
5 Những chuyển biến lớn lao của Sean Barron, từ năm lên 17
tuổi
Vào năm 1978, lúc Sean lên 17 tuổi, vì lý do thay đổi công ăn việc
làm, ông bà Barron đã quyết định di chuyển nơi cư trú, từ bang
Ohio, ở phía Đông Nước Mỹ, đến bang California ở về phía Tây,
nằm sát bờ biển Thái Bình Dương.
Lúc ban đầu, Sean đã phản loạn, từ chối.
Nhưng sau gần một năm thích nghi với môi trường mới, những
chuyển biến bắt đầu xuất hiện một cách rõ nét, trong cuộc sống
của Sean.
Trong khuôn khổ của bài chia sẻ vắn gọn nầy, tôi không có tham
vọng phân tích mọi yếu tố đã đóng góp phần mình vào thành quả
chuyển biến lớn lao, trong con người của Sean. Tôi chỉ nêu ra
những sự cố có tính quyết định sau đây:
9
- Sự cố thứ nhất là lớp học về cuộc sống hằng ngày.

Nhờ có nhiều giờ rảnh và các môn học ở trường trung học
không quá khó khăn, Sean đã đăng ký theo học một khóa học về
cuộc sống thường ngày. Chủ đề đầu tiên được bà giáo trình bày
là “Hội Chứng Tự Kỷ”. Khi nghe bà giáo trình bày những dấu
hiệu cần phát hiện và nhất là những hành vi đặc biệt và độc đào
của những người có những rối loạn này, Sean cảm nghiệm như
bà giáo đang nói về chính con người của mình. “Tôi thấy mình
như đang bị lột trần, trước mặt của mọi người”, đó là lời tự thú
của Sean, sau giờ học.

- Mẹ ơi, thế thì con cũng mắc phải chứng Tự Kỷ?
- Vâng, con ơi, bà mẹ trả lời, đúng như vậy.
Sau đó cả ba mẹ con ngồi nhìn nhau. Lần đầu tiên trong cuộc đời,
Sean nhìn thẳng vào đáy mắt của mẹ, không còn chi để LO SỢ.
Cũng từ lúc ấy, theo lời thú nhận của Sean, “tôi có thể đặt ra cho
mẹ tôi, tất cả mọi câu hỏi. Và mẹ sẽ trả lời cho tôi”. Ngôn ngữ
không còn là một hố sâu thăm thẳm, giữa con người với con
người. Ngôn ngữ là nhịp cầu nối kết con người lại với nhau
Bí chú:
1) Hội Chứng Tự Kỷ: Hướng đến một lối nhìn khoa học và toàn
diện.
2) Judy Barron, Sean Barron - Moi, l’enfant autiste – J’ai Lu,
Librairie Plon, 1993. -There’s a boy in here – Simon &
Schuster, New York, 1992.
3) Như số 1)
Hãy tìm đọc trên www.chungnhanduckito.net, những bài chia sẻ
có liên hệ đến Hội Chứng Tự Kỷ sẽ từ từ có mặt:
1) Để xây dựng quan hệ ĐỒNG CẢM, những loại Kỹ Thuật
Phản Ảnh cần áp dụng với trẻ em có nguy cơ Tự Kỷ
11
2) Hệ Thần Kinh Trung Ương và Trí Thông Minh Xã Hội
3) Hội Chứng Tự Kỷ: Hướng đến một Tầm Nhìn khoa học và
toàn diện
4) Để phát triển những Đường Giây Thần Kinh nối kết hai Não
Bộ Trái và Mặt, cũng như nối kết Não Bộ và các vùng ngoại
vi
5) Để phát huy những quan hệ xây dựng và hài hòa, trong đời
sống xã hội