1
Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
Khoa Dược
Môn: Dược Lý Học
BIẾN ĐỔI VỀ CẢM THỤ
CỦA CƠ THỂ ĐỐI VỚI
THUỐC
2
Mục tiêu:

Kể được các yếu tố quyết định tác dụng của thuốc.

Phân biệt sự dung nạp và không dung nạp thuốc.

Phân biệt được hiện tượng quen thuốc và nghiện thuốc.

Vận dụng những kiến thức đã học vào trong thực tế
hoạt động nghề nghiệp.
3
DO ĐẶC ĐIỂM CẤU TRÚC CỦA THUỐC:
Cấu trúc hoá học của thuốc quyết định tính chất lý hoá của thuốc do đó ảnh hưởng đến
tác dụng của thuốc:

Thay đổi về cấu trúc làm thay đổi dược lực học của thuốc.

Thay đổi về cấu trúc làm thay đổi dược động học của thuốc.
APAB
Sulfamid
C
H
2

Một số loại liều dùng thuốc thông dụng:

Liều tối thiểu.

Liều điều trị.

Liều tối đa.

Liều độc.

Liều chết.
Căn cứ vào thời gian dùng thuốc, còn có liều:

Một lần (Liều dùng vào một lần).

Một ngày (Liều dùng trong một ngày).

Một đợt (Liều dùng cho cả một quá trình điều trị).
1. CÁC YẾU TỐ QUYẾT ĐỊNH TÁC DỤNG CỦA THUỐC
6
Khoảng điều trò
Nồng độ tối thiểu gây độc
Nồng độ tối thiểu có hiệu quả
Thuốc C
Thuốc B
Thuốc A
C (µg/l)
t (giờ)
LIỀU LƯỢNG THUỐC
Đồ thị biểu diễn nồng độ thuốc trong máu theo thời gian


Hiểu biết về tương tác thuốc để chủ động phối hợp thuốc nhằm
tăng hiệu quả điều trị, hạn chế những tác dụng độc hại do
thuốc gây ra.
1. CÁC YẾU TỐ QUYẾT ĐỊNH TÁC DỤNG CỦA THUỐC
1.1. CÁC YẾU TỐ THUỘC VỀ THUỐC:
9
1.2. CÁC YẾU TỐ THUỘC VỀ NGƯỜI BỆNH:

1.2.1. Đặc điểm về tuổi:
a. TRẺ EM
Trẻ em, đặc biệt trẻ sơ sinh có những đặc điểm khác người lớn:

Chức năng gan, thận chưa hoàn chỉnh.

Khả năng liên kết thuốc với protein huyết tương kém.

Hàng rào máu não chưa hoàn chỉnh.

Thuốc lọc và thải trừ qua thận còn kém.
Do vậy trẻ em dễ bị ngộ độc thuốc hơn người lớn.
1. CÁC YẾU TỐ QUYẾT ĐỊNH TÁC DỤNG CỦA THUỐC
10
1.2. CÁC YẾU TỐ THUỘC VỀ NGƯỜI BỆNH:

1.2.1. Đặc điểm về tuổi:
b. NGƯỜI CAO TUỔI
Người già:

Các chức năng cơ thể giảm.

các thuốc làm tăng huyết áp; Suy thận không dùng các kháng sinh họ Aminosid, Sulfamid kháng khuẩn.
1. CÁC YẾU TỐ QUYẾT ĐỊNH TÁC DỤNG CỦA THUỐC
13
1.2. CÁC YẾU TỐ THUỘC VỀ NGƯỜI BỆNH:
1.2.5. Giống nòi.
1.2.6. Trạng thái cá thể.
Quá nhạy cảm với thuốc do bẩm sinh hay do thâu nhận.
1.2.7. Cách dùng thuốc.
Dùng thuốc liên tiếp trong thời gian dài, cơ thể trở nên
quen thuốc.
1.2.8. Chế độ ăn uống.
1. CÁC YẾU TỐ QUYẾT ĐỊNH TÁC DỤNG CỦA THUỐC
14
1.3. ẢNH HƯỞNG CỦA THỨC ĂN TỚI TÁC DỤNG CỦA THUỐC :

Nhìn chung thuốc được hấp thu tốt nhất ở đường tiêu hóa khi đói.

Một số thuốc bị chậm hấp thu hay giảm tác dụng do thức ăn.

Chế độ ăn thiếu protein, lipid sẽ làm chậm chuyển hóa một số thuốc ở gan.
1.4. ẢNH HƯỞNG CỦA NƯỚC UỐNG VÀ CHẤT LỎNG TỚI TÁC DỤNG CỦA
THUỐC :

Nước: Lưu ý nước hoa quả, nước chua.

Sữa (chứa nhiều calci caseinat, có pH khá cao).

Cà phê, nước chè (có nhiều tanin), cacao: làm lợi niệu.

Rượu: làm chậm sự làm trống dạ dày, kích thích ống tiêu hoá. Người nghiện

2. NHỮNG TRẠNG THÁI TÁC DỤNG ĐẶC BIỆT CỦA THUỐC
17
2.1. PHẢN ỨNG CÓ HẠI CỦA THUỐC (ADVERSE DRUG REACTION-ADR):
2. NHỮNG TRẠNG THÁI TÁC DỤNG ĐẶC BIỆT CỦA THUỐC
18
2.2. PHẢN ỨNG DỊ ỨNG:

Dị ứng thuốc cũng là một AR. Đây là phản ứng kiểu kháng
nguyên-kháng thể.

Do thuốc là một protein lạ, có phân tử lượng cao. Cũng có
trường hợp do sản phẩm chuyển hóa của thuốc gây dị ứng.

Các phản ứng dị ứng thuốc không liên quan đến liều lượng thuốc
dùng, số lần dùng và thường có dị ứng chéo.
2.3. TAI BIẾN THUỐC DO RỐI LOẠN DI TRUYỀN:

Thường do thiếu enzym bẩm sinh, mang tính di truyền trong gia
đình hay chủng tộc.

Ví dụ: Thiếu men G6PD hoặc Glutathion reductase sẽ dễ bị thiếu
máu tan huyết khi dùng primaquin, quinin, sulfamid,
2. NHỮNG TRẠNG THÁI TÁC DỤNG ĐẶC BIỆT CỦA THUỐC
19
2.4. TAI BIẾN CỦA THUỐC

Nhằm đảm bảo an toàn cho người dùng, thuốc phải được sử
dụng :

Đúng bệnh.


Chống chỉ định tương đối: không dùng lúc đói.

Chống chỉ định tuyệt đối: không dùng cho người có
tiền sử loét dạ dày tá tràng.
2. NHỮNG TRẠNG THÁI TÁC DỤNG ĐẶC BIỆT CỦA THUỐC
23
3.1. HƯNG PHẤN ( EXCITATION)
Là hiện tượng tăng cường chức năng và hoạt động của các
tạng, các mô, các tế bào, nhất là tế bào thần kinh, của toàn cơ
thể.
Chú ý phân biệt:

Kích thích (Stimulation)

Kích ứng (Irritation)
3.2. ỨC CHẾ ( DEPRESSION)
Là hiện tượng giảm thiểu chức năng và hoạt động của các
tạng, các mô, các tế bào, nhất là tế bào thần kinh.
3. NHỮNG HIỆN TƯỢNG DƯỢC LÝ XUẤT HIỆN TRONG
Q TRÌNH TÁC ĐỘNG CỦA THUỐC LÊN CƠ THỂ
24
3. NHỮNG HIỆN TƯỢNG DƯỢC LÝ XUẤT HIỆN TRONG
QUÁ TRÌNH TÁC ĐỘNG CỦA THUỐC LÊN CƠ THỂ
3.3. SỰ DUNG NẠP THUỐC (Dung nhận thuốc):
Là xu hướng tăng thu nhận của cơ thể đối với một thuốc mới
tạo ra được một đáp ứng, mà trước đó chỉ cần một liều thấp
hơn cũng đủ có một đáp ứng đối với dược phẩm như vậy.
Tính chất:
