T Phn C: Khoa hc: 26 (2013): 30-45
30
TÍNH KHOA HỌC VÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC XÃ HỘI - NHÂN VĂN
Tr
1
1
i hc C
Thông tin chung:
02/01/2013
19/06/2013
Title:
Scientificity and research in
Social Sciences and Humanities
Từ khóa:
-
Keywords:
Natural Sciences, Social Sciences,
Humanities, Scientific Method,
Scientificity, Criteria
ABSTRACT
Recently, the press says a lot about the state of our country's current
stagnation in scientific activity in general, humanities and social
sciences in particular. Many authors have mentioned many reasons
for this situation, which comes to the backwardness of scientific
research methods. To contribute to the improvement of scientific
nh kKhoa h
hc
cn v u
khoa h
lun, th ,
khin cho ch u c
u hn chc c
khoa h c.
Hy v
nh v t, ho
s m ra cui, tranh lun khoa h
ho ng hc thut v
i sc.
T Phn C: Khoa hc: 26 (2013): 30-45
31
1 VỀ TÊN GỌI KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ
KHOA HỌC NHÂN VĂN
T khoa hc i
ng ng c
khoa hc k thu
xy ra p th gii
y. Trong World Social Science
Report cng ch
Theo hiu c
c
xut hi
dai d
hin ra s bt n c
y c a gi 1
2
.
hi i by gip
h ng kin thc khoa
hc v i bng mn cht
ch c A.
i h
u to ln trong
vi
c
phn mnh m
u th k 20.
, Vi
thut ng t hi
min B c
i thui hc Tng hi
3
t bn Khoa hi
d ph
-
- - H TW -
1954), - -
(1955-1959), UBKH
(1960-
-1966).
T Phn C: Khoa hc: 26 (2013): 30-45
32
i
-NV)
m m tr
tr hin qua
nhi ng chn
tuyi hc
c ph th ca KHXH-
i. K thi tuy
t h i
h
h i (tc
4,43%). So v
n gn 8% (Hiu Nguy
ling).
kii
ni bt qu thi tuyi h
v a hot ng
khoa hc Vi ng xp hng
th gi n m
ng mnh mm lc mt s nhn
tht
hin vic di dn
n xut. Hu qu
mt sn xut. Vic
t ch ng cho h l
p vi truyn thng ca hu qu,
t mi
, h phi t di
d
nhiu h lt phn
c i am hiu v
c m
cu, ho c,
2010ng).
i
hin nay li to ra nhiu bt cp cho KHXH-
NV, khi t
chng m i phc
v cho nhng m
biu ca GS. Vi n Ng
mt cuc hi tho:
Khoa h
ch
n, cn , ch i
khen nhau! Nhi
qut qu u, xem
vi u khoa h
c, 2010
mng)
hon ca mi
th p xp li h thng
i,
c th gi quanh
qu t Nam. Nh
Phm Duy Hi
m ba
ph n phm khoa hc na h
c tt
qu , r
bit. Trong nhiu thp k g n mo
khoa h gi
p c
h c t ng
t hin, khoa hc t
ta. Khoa hi
i th gii
(Phm Duy Hin, 2012ng).
ng t p ca KHXH-NV Vit
Nam mt ph
hn ch v ngoi ngp
c
u ca th gi t
qu u c
c m nghim. C th gi
t cung t cp a KHXH-
c ta, Nguyn cho r
u v c trong
ng
con
KHXH-NV, trong lch
s
khoa hc (Trn Ngc 2007 u
ng).
duy mang tng hp
phn ch da nhng kin thc c
t kinh nghim, trc truyn
thng tc, hoc t quy c, nim tin ca
mt cng ng, thm ch nhng
ng ca c chng
minh mt khoa hc. cho nhng kin
thc xut sc n na,
vn ch kin thc tin khoa hc
T Phn C: Khoa hc: 26 (2013): 30-45
34
th da bit
KHXH-NV Vit Nam th gii. Trong mi
hi hay
trong kin thc truyn trong hi,
rt nhiu kin thc tin khoa hc trong
s nhng kin thc nhng kin
thc sai. Nhng kin thc y cn phi c
chng minh mi th c gi kin thc
khoa hc. phi k n ng hp ng
nhn do quen ng: nhiu i
trng trung ch
s ln xn ca gi KHXH-NV
mt quy chun khoa hc
kim ch nam, khin ai th cho
rng kin ca khoa hc, thm ai
th tr khoa hc. th
mang khoa hc KHTN hay
KHXH-NV, vc cu cn phi
th nhng cu c ng khoa
hc thng nht v b
h c
u
KHXH-NV, thi c n
nh m c i
i khoa hc t nh
v khoa hc.
3.1 Đặc điểm của KHXH-NV
nh c m ca KHXH-NV,
i ta ng i chiu vi khoa hc t
c m sau ng c
cp n:
3.1.1 u
m
ca mc. Tht vy, th gii t
u ca khoa hc t
t nhiu
so v trong
gian ln th
nh ng c th c
tic (bng mng hoc b
nn khoa h gii.
3.1.2 u
T m
5
u quen thuc trong khoa hc t
c nghim.
khi
p vu d
s u ca khoa hc
t
c nghi
gi
vc c
ng h
hi ng trong tng th. T nhng
n mnh m c
p cn m
tng h thng bi
ng trong tt c i quan h c
hiu bn cht ca KHXH-NV, khi
m xu
t
i quan h c bi
h i hoc tn t
ng xy ra mc trong mt
ng quy t s
i trong
khoa h ht ln
thm b
b n th hou chnh
p vi thc t
n thc khoa h
kin thc tin khoa hc, thn thc phi
khoa h
i si, khin
cho nhing r
o ra kin thc mi. Hing
c M A. Tremblay c
thiu hiu bit v i ta
t th
i
na! (M A. Tremblay, 1988 : 8). Nguy him
ng kin thc t
ca nhi nh.
Nh v ng hy ry trong
i hin nay, nh
trin.
Mn quan
tr nh khoa hc lun. Trong
nhi ng h u khoa hc t
dng li c ng
cung c i nhng kin
thc khoa hc li, trong khoa
i quan h
c v i quan h ca
h
ng di
ci si; h o hay bi
mi quan h trong cng.
y s v
i n
, bi
trong c .
2002, tr.4).
a, nhiu v
u, khin h
g th che d, c
u. Khi chn mt vn
u, h m th bt n
trong hi
ng v nh
hay hn ch th
trung l
ti
th i thiu
nhi i chi
hing ch vi nhiu
c
bm s minh bt c
c
v ca khoa ht
t n thc v KHXH-NV
T Phn C: Khoa hc: 26 (2013): 30-45
37
3.2.1 S dng d ling nghi
tng nghim lun: (A.: empirism; P.:
empirisme)
Khoa hc d th tin
t i nhng s v vi
nhng d li ng
kim ch c thu
thp t th gi
rng quan ni tha t
u ca Aristote t thi c i. Theo
quan nin thc khoa hc
dng t nhc t, ri t
thuy
thuyc kim chng li qua nhiu
nhng quy lu cho nhng
.
c
t h dng d li ng
nghit s
3.2.2 ng ca khoa hc: khoa hc
nghi c c
thuyt phn nghim (A.: Falsificationism; P.:
Popper (1902- khoa
hn b nh
thuyt tt d s b sung, chnh sa
c u mi; th hai, kin th
c thay th bng kin thc m
c gi
D
t, gm nhng quy t
giu s vit. M
thuyt t c
nhiu quan h gi vic.
Ma khoa hn
thc v bn cht ca th gii t
hi, bu t
dn d t
chung. Nu ch n d
li
c nhng quy lut chi phi
ng h
nh
Mch Tycho Brahe (1546-
nhng
i h-1630)
mc nhng quy lut
vng c
nh lut Kepler.
nghim, r d
nhit, r
th i nhiu ng i nhng
u
tr.85)
c bit quan tr
m thc mi,
m nh ki i m vi
ng mi m ngay c khi nh
c lm
c
3.3 Tính khoa học trong KHXH-NV
Trong cuc s u
u g ph
c u khoa hc. Theo
ghi nhn ca P. Sagaut, thut ng science
c nhi c
sinh c scientifique
cht ch chc chn
th tr a
c lu
c
nh
hc (2008, tr.24).
khoa hc,
u phi dm
ca khoa hc. Nu d
thng nht vi nhau v s cn thit c
khoa h lu
a m
c.
B p lun r ng
nghing d liu tuyi,
ch ng kin thc tm thi c
lo kt lun rt
kim nghim bt lc trong nhing hp,
t phn nghim (A.:
phm a s n khoa hc
7
.
Popper l
b n c 6
Le Manifeste du Cercle de
Vienne.
7
scientifique.
T Phn C: Khoa hc: 26 (2013): 30-45
39
i ta ph
kim nghim, nu ch t li
n th mt nhi
sai. T
r chng minh m
bi
cu , m u bao g
v v thuy
p ct. Khi khoa 8
scientifiques.
9
Le Petit Robert
normes qui influent sur la perception du monde
, hay
, ,
, , ,
hu ca
to ra mt cung khoa hc.
3.3.2 n cc
c gi bng nhi
nhau, u trung l
c nhi
n ca mi khoa h
KHXH- p l ni t p l
liu thu thp
c. Nhc g
i
kim chng ghi nhn c i
u.
3.3.3 Mt s
Umberto Eco, m
cu nhic KHXH-
T Phn C: Khoa hc: 26 (2013): 30-45
40
u hc, trit h hc
h
hc ca m
u phi ch ng
nhn bi c,
n bi
[ ]
2. V m u
ph i,
hoc ph
i nh. [ ]
u ph
[ ]
u phi cung cp nhng yu t
m chng hoc phn bi
thuy
cu phi cung cp nhng yu t
tranh lu
bn n li t -P., 1986, tr. 35).
tng h
c c s d
vc KHXH-NV trong m
trng kin thu:
CÁC PHƢƠNG PHÁP NCKH TRONG KHXH-NV
Tình trạng
kiến thức
Mục
tiêu
Đặc điểm
Phƣơng pháp nghiên cứu
c
m
u
Thăm dò
- t hi
c bin
- Nhn dng ho
bin quan trng
- thuy
- Chuyi (histoire de vie)
- ng hp
- Phng vc
- ch s
-
-
- ng hp duy
nht
- c nghim
- c nghim
nh
i
hing
Dự báo
- D i hou
qu ca mt hing
- D kin ho
mt hing
- i thi gian
- n
n
mt s ng
dng
Đánh giá
- ng ho
ng ca mt hi
- u chnh mt hing (sn
phm, dch v)
- u tra m
- Khu
- Kh thi
n cht
, v
th b c c
c ti Vit
Nam hay u
gng nhi thiu
d c, chung
cho m g
cu
u ph-
NV.
u quan ni
ng dng c
n c v vai
c nghim. Tht vy,
t s quan nim v
khoa h mt s
n cu v KHXH- c
c.
M
c b
mc
c:
dng mt khung tham chiu
(nhgii hn c
n hi
cu),
liu ph i h
thi ti),
vic thu nh
thu
sn sinh ra nhng kt lun
u s n hoc
din gii.
c tin b Hoa K ch
y cho hc sinh ph
ng trong bt c i
bt c vic gii quyn
u phc tp. Peter
F. Oliva (2006) c th khoa
hc bc thc hin:
n
ph m gii
n
n nht c
nh mt v,
t gi thuyt hoc nhiu
gi thuyt,
Tp hp d liu,
liu,
t lun.
2006, tr.260).
y
rng m
u trung l
t y u hin din trong 5 giai
M
si ch t m
, vi cao s
T Phn C: Khoa hc: 26 (2013): 30-45
43
ch n
ng hn trong khoa hc.
Trong giu KHXH-c ta,
nhii ch d t v
gi hi nh
ca KHXH-NV Ving khoa
hc ca cng th git yu
t then cht khin gic ta vn
quanh quu vic
hc t u nh u v
KHXH-NV cc
hi
-NV i
hi dung sinh hot hc thut ca
u nhng kin thc bit
ng kin th
u khoa hu qu u
cc ch
ng quc t n
a Nguyn th T Huy (2011:
Ch ng
dy i hp thi s
cu th gim b
t ra cho gii hc thut quc t chng
i vic hi nhp th gii
ng bng nhng quy lut chung
u khii quan h c
3. T b n
quy lu
ng gc chng lun;
thuy ng chc chn ca
khoa h
quy lut cc;
5. S c lp c i vi
nh i vi nh
a
Weber v p gi h
s i tri gia khoa h
Ho ng khoa h t ho
duy cao ci ph
n, nhiu bi
dii khoa hc tinh thn ci
m, t do tip cn nh
loi, ch ch mt s ch
dy c gi nhi
n chn hong
KHXH-NV c ta.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Boudon R., 2010.
t bn La
6. Hiu Nguyn, 2012. Thing vi
Khoa hc &
Thi,
http://www.gdtd.vn/channel/3005/201211/Thie
u-cong-bang-voi-Khoa-hoc-xa-hoi-va-nhan-
van-1965183/ truy c
7. ng ch
1999. World Social Science Reportt
bn UNESCO Publishing/Elsevier, London.
8. -Strauss Cl., 1964. Cr
dans les disciplines sociales et humaines. Tap
chi Revue Internationale des Sciences sociales,
Vol. XVI s 4. tr.579-597.
9.
sociales. Tap chi Recherche en soins
infirmiers, tr.21-31.
10. M.T., 2011. Khoa hi tt ho
c,
http://giaoduc.edu.vn/news/tin-tuc-667/khoa-
hoc-xa-hoi-tut-hau-vi-dao-tao-kem-
177882.aspx truy c
11. Myers A. & Hansen Ch. H., 2007. Psychologie
xut bn de Boeck,
Bruxelles.
12.
scientifiques, trong
philosophique universelle, PUF, Paris. Tome
1, tr. 557-566.
19. Phm Duy Hin, 2012. Khoa hc Vit Nam
mc kt trong phi chun m
vii
http://anhbasam.wordpress.com/2012/11/19/13
98-khoa-hoc-viet-nam-mac-ket-trong-phi-
chuan-muc-hanh-chinh-hoa-va-tu-duy-an-xoi/
truy c
20. .
t bn Champ Flammarion, Paris.
21. Pourtois J P., Desmet H. et Lahaye W., 2001.
Les points-
scientifique, trong Tap chi Recherche en soins
infirmiers 65, 06/2001, tr.29-52.
22. Sagaut P., 2008.
scientifique modernei hc Pierre & Marie
Curie Paris 6.
23. c, 2010. Khoa h
ng lt Vit
truy cp ti trang web
http://khoahoc.baodatviet.vn/Home/KHCN/Kh
oa-hoc-xa-hoi-va-nhan-van-dang-chung-
24. Trn Ng
-
i Hi tho
n trong KHXH-NV do
i hc Quc gia t ch
25. Trn Ngng v ca
khoa hi trong th gi
di Hi tho quc t