Ch¬ng VI
Ch¬ng VI
Chñ nghÜa t b¶n ®éc quyÒn
Chñ nghÜa t b¶n ®éc quyÒn
vµ chñ nghÜa t b¶n ®éc quyÒn
vµ chñ nghÜa t b¶n ®éc quyÒn
Nhµ níc
Nhµ níc
Nội dung chơng VI
Nội dung chơng VII.
I.
chủ nghĩa t bản độc quyền
chủ nghĩa t bản độc quyềnII.
II.
chủ nghĩa t bản độc quyền nhà nớc
chủ nghĩa t bản độc quyền nhà nớc


thặng d trong giai đoạn CNTB độc quyền 1. Sự chuyển biến từ CNTB tự do cạnh tranh
sang CNTB độc quyền
C.Mác và Ph.Ăngghen đã dự báo rằng: cạnh tranh tự do sinh
ra tích tụ và tập trung sản xuất, tích tụ và tập trung sản xuất
phát triển đến một mức độ nào đó sẽ dẫn đến độc quyền
Tự do
cạnh
tranh
Tích tụ
tập
trung
sản
xuất
Độc quyền

* Nguyªn nh©n chñ yÕu ra ®êi
* Nguyªn nh©n chñ yÕu ra ®êi

Chñ nghÜa t b¶n ®éc quyÒn
Chñ nghÜa t b¶n ®éc quyÒn


độc
quyền
Tổ chức độc quyền là tổ chức liên minh giữa các nhà t6 bản lớn
để tập trung vào trong tay phần lớn việc sản xuất và tiêu thụ một
số loại hàng hoá nào đó nhằm mục đích thu lợi nhuận độc quyền
caoTổ chức
độc quyền
Các ten
Xanhdica
Tờ rớt
Côngxoocxiom
Côngôlơmêrat
Thoả thuận về giá cả,
quy mô, thị tr6ờng
Việc l6u thông do một
ban quản trị chung.
Việc sản xuất, tiêu thụ
do ban quản trị chung
Liên kết dọc của các
tổ chức ĐQ.C«ng
xoocxiom
Tæ chøc
®éc
quyÒn

* Sự phát triển của t6 bản tài chính dẫn đến một nhóm nhỏ độc
quyền chi phối toàn bộ đời sống kinh tế và chính trị của toàn xã
hội t6 bản gọi là bọn đầu sỏ tài chínhb - T bản tài chính và bọn đầu sỏ tài chính
Ngân
hàng nhỏ
Phá
sản
Sáp
nhập
T? bản tài chính
Tổ chức
độc quyền
ngân hàng
Tổ chức
độc
quyền
công
nghiệp
Cạnh tranh khốc liệt
Lê nin: T bản tài chính là kết quả của sự hợp nhất gia TB
ngân hàng của một số ít ngân hàng ĐQ lớn nhất với TB
của liên minh độc quyền các nhà công nghiệp
(V. I.Lênin: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005, t.27.tr.489)C - Xuất khẩu t bản
CNTB tự do

Xuất khẩu
t bản
trực tiếp
trực tiếp
Hội nhập kinh tế
Giá
ruộng
đất
thấp
Tiền l
ơng
thấp
Nguyên
liệu rẻ
Xuất khẩu t
bản
Trực tiếp
(FDI)
Gián tiếp
(ODA)
Mục tiêu
Kinh tế
Chính trị
Hình thứcChủ thể:
Tạo điều
kiện cho
t bản t

Tích tụ và
tập trung
t6 bản
xuất khẩu t6
bản
Cạnh tranh
giữa các tổ
chức độc
quyền
Tổ chức
độc
quyền
quốc tế
e - Sự phân chia thế giới về l nh thổ giữa các cờng quốcã
Sự phát
triển
không
đều về
kinh tế
Phát triển
không đều về
chính trị quân
sự
Xung đột
về quân sự
để phân
chia lãnh
thổ
Chiến
tranh

tiêu đ6ợc cạnh tranh mà còn làm cho cạnh tranh trở nên đa
dạng và gay gắt hơnGiữa các tổ chức độc
quyền với xí nghiệp
ngoài độc quyền
Giữa các
tổ chức
độc
quyền
với nhau
Nội bộ tổ
chức độc
quyền
Cùng
ngành
Khác
ngành
Thị phần sản
xuất, tiêu thụ
Một bên
phá sản
Hai bên
thoả hiệp
Nguồn nguyên
liệu, nhân công,
ph6ơng tiện
Cạnh
tranh

nhuận độc
quyền cao
Quy luật
p, và p
Quy luật
giá trị
thặng d6LĐ không
công của CN
trong XN
không độc
quyền
LĐ không
công của CN
trong XN độc
quyền
Một phần
GTTD của
nhà t? bản
vừa và nhỏ
LĐ không
công ở các
n?ớc thuộc
địa và phụ
thuộc
Lợi
nhuận
độc

1. Nguyªn nh©n h×nh thµnh vµ b¶n chÊt
1. Nguyªn nh©n h×nh thµnh vµ b¶n chÊt
cña CNTB ®éc quyÒn Nhµ níc
cña CNTB ®éc quyÒn Nhµ níca. Nguyên nhân ra đời của CNTB độc quyền Nhà nớc
Tất yếu
CNTB độc
quyền
CNTBĐQ
Nhà n?ớc
Mâu thuẫn g/c
TS và VS
Xoa dịu
bằng CSNN
> < Giữa các
TCĐQ QT
Nhà n6ớc
can thiệp
Xu h6ớng
quốc tế hoá
Ngành nghề
mới ra đời
Hình thành
cơ cấu kết
nối
PCLĐ phát
triển
LLSX phát

2. Nh÷ng biÓu hiÖn chñ yÕu cña
2. Nh÷ng biÓu hiÖn chñ yÕu cña
CNTB ®éc quyÒn Nhµ níc
CNTB ®éc quyÒn Nhµ níc Kết hợp
v con
ng?ời
Hình
thành
sở hữu
Nhà n?
ớc
Sự điều
tiết kinh
tế của
nhà n?ớc
T? sản
Bộ máy
nhà n6ớc
Chính
sách
Độc quyền t? nhân
Chế độ tham
dự
Xây dựng DNNN bằng vốn ngân sách
Quốc hữu hoá xí nghiệp t6 nhân bằng cách mua lại
Mua cổ phần của các doanh nghiệp t6 nhân
Mở rộng DNNN bằng vốn tích luỹ của các DNNN