"KỶ LỤC" THƯ PHÁP VÀ NHỮNG SAI LẦM
ĐÁNG BUỒN
Sai lầm về cách thể hiện thư pháp
Trước hết, thư pháp là một loại hình nghệ thuật có nhiều ý nghĩa trong cuộc sống
rất đáng được trân trọng và phát triển. Không giống ý kiến của một vài người cho
rằng chỉ có những loại chữ giống chữ Hán mới có thư pháp, tôi cho rằng bất cứ loại
chữ nào cũng có thư pháp thích hợp của nó. Chữ Việt cũng không phải là ngoại lệ.
Tuy nhiên, phong trào thư pháp chữ Việt chỉ mới nở rộ lên trong ít năm gần đây.
Thư pháp chữ Việt đang ở giai đoạn những bước đi chập chững ban đầu, chưa
khẳng định được mình. Điều đó giải thích tại sao nhiều người có cảm giác bức xúc
khi xem các “tác phẩm” thư pháp chữ Việt và họ cho rằng các tác giả đang bôi bẩn
chữ Việt. Họ không phải cách điệu mà đang cố gắng biến dạng một cách tuỳ tiện
chữ viết và cho rằng đó là “thư pháp”. Phần lớn các “nhà thư pháp” chữ Việt đều
dùng cách thể hiện “na ná” nhau như vậy. TT không phải là ngoại lệ khi thể hiện
các “kỷ lục” đó. Tác giả đã lầm lẫn trong thể hiện thư pháp “văn bản” và thư pháp
“tranh chữ”. Đối với tranh chữ, yêu cầu “xem cảm” rất quan trọng và có thể đặt
nhẹ yêu cầu “xem hiểu”, nhưng đối với văn bản, yêu cầu “xem hiểu” cực kỳ quan
trọng, trong khi không được coi nhẹ yêu cầu “xem cảm”. Tác phẩm thư pháp thể
hiện văn bản phải dùng tài thể hiện “thẩm mỹ” để lôi cuốn người xem, tạo điều
kiện cho họ hiểu sâu sắc nội dung văn bản và không được làm cho người xem phân
tán tư tưởng. tác giả đã dùng thể chữ chẳng ra “cuồng thảo”, cũng chẳng ra “hành
thư” một cách tuỳ tiện để thể hiện toàn bộ Truyện Kiều và những văn bản hết sức
trang trọng (các Tuyên ngôn Độc lập). Cách viết như vậy trong những lô giấy nặng
hàng tạ đã gây khó khăn cho người xem, khiến người xem bức xúc. Như vậy, làm

cảm thấy vui mừng, tự hào về khả năng con người, giúp con người ngày càng hoàn
thiện. Những kỷ lục đó trong sáng, không chút vẩn đục bởi những ý đồ tầm thường
của cá nhân. Gần đây xuất hiện các tác phẩm có thể coi là kỷ lục như: Bức tranh
thủy mặc lớn nhất Việt nam (1,22m x 5m) của 18 hoạ sỹ hoặc Con đường gốm sứ
của nhiều tác giả trong và ngoài nước đang thực hiện. Các tác phẩm này có một nét
chung là các tác giả đã kiềm chế mình để hoà hợp với nhau tạo nên vẻ đẹp hài hoà.
Ngoài vẻ đẹp của tác phẩm, người xem còn cảm nhận được cái đẹp về nhân cách
của con người. Những tác phẩm kỷ lục đó khác hẳn hai “kỷ lục” nói trên của TT.
Nhìn vào hai “kỷ lục” của TT, người ta thấy sự non nớt, “sống sượng” trong kỹ
pháp, người ta không thấy Nguyễn Du, Nguyễn Trãi, Hồ Chí Minh đâu, người ta
chỉ thấy “Cái TÔI” của TT hiển hiện trên hàng tạ giấy chứa đựng thứ chữ “cuồng
loạn” mà Trịnh Tuấn gọi là “thư pháp”.
Cứ với cách công nhận “kỷ lục” như thế này, e rằng thuật ngữ “kỷ lục” sẽ bị đồng
nghĩa với “chuyện tầm phào” mất thôi!
Sai lầm trong tuyên truyền, quảng cáo
Người ta thấy rất rõ vai trò của tuyên truyền, quảng cáo trong mọi mặt của đời
sống xã hội, nhưng không phải ai cũng nhận thức rõ tác dụng “con dao hai lưỡi”
của chúng. Cách đây đã lâu, trên TV có giới thiệu doanh nghiệp buôn bán đồng hồ
“Mặt Trời” ở phố Hàng Bột được Nhà nước cấp giấy “Chứng nhận độc quyền trên
toàn lãnh thổ Việt Nam”. Ai nghe cũng phải ngạc nhiên. Thực chất cái gọi là
Chứng nhận độc quyền chỉ là giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh thông thường.
Không biết TV có kiểm tra kỹ thông tin này không, mà để doanh nghiệp “thổi
phồng” lên như vậy. Có lẽ với chiêu quảng cáo ấy, doanh nghiệp tưởng sẽ làm tăng
uy tín của mình, nhưng những người hiểu biết họ thấy ngay chân tướng của doanh
nghiệp đó. Gần đây, chắc ai cũng biết vụ quảng cáo sai sự thực cho “Phòng khám
đông y Trung quốc” và còn biết bao vụ nữa. Có lẽ do chúng ta chưa có những điều
luật và cơ quan chức năng kiểm chứng thông tin quảng cáo mà chủ yếu quảng cáo
theo “đơn đặt hàng” nên dễ mắc sai sót. Người ta nói báo chí, truyền hình sống
được chủ yếu nhờ dịch vụ quảng cáo. Mặt khác, họ cũng không thể có đủ chuyên
gia để thẩm định thông tin quảng cáo, vì vậy dễ mắc sai sót, nhất là đối với những

công trình: Bức tường gốm đê sông Hồng dài nhất thế giới và Bức tranh thuỷ mặc
lớn nhất Việt nam thành công được là nhờ các tác giả biết kiềm chế cái tôi của
mình để cộng hưởng tài năng phục vụ mục tiêu chung. Nhìn vào các tác phẩm (có
yếu tố của sự hợp tác) của TT, người ta không thấy được điều đó. Tác phẩm “Tiền
vệ Phụ âm Thư” là sự kết hợp của TT với Đặng Thân và một học trò. TT nói (trong
cuộc họp báo) rằng bắt chước thư pháp tiền vệ thể hiện một số bài thơ phụ âm của
Đặng Thân. Nhưng xem kỹ tác phẩm, người ta thấy thơ của Đặng Thân như những
cái bóng mờ nhạt, không đủ điểm xuyết cho những vết mực loang lổ đen thẫm mà
tác giả bắt chước thư pháp tiền vệ phóng bút trên giấy. Người ta có cảm giác đó
không phải là sự hợp tác mà là sự lấn át nhau để đề cao CáI TÔI của mình.
Cái sai lầm đáng nói là sự nôn nóng muốn nổi tiếng. Ai chẳng muốn nổi tiếng. Tuy
nhiên nếu tài năng còn “sượng” mà đã muốn nổi tiếng thì chỉ có cách dùng thủ
đoạn. Một trong những thủ đoạn là núp bóng những người nổi tiếng để “nổi tiếng”.
Sai lầm này dễ dẫn đến sự ngộ nhận về tài năng của mình. Đó là căn bệnh của
những người thiếu kiên trì rèn luyện.Những người như vậy sẽ chẳng bao giờ có thể
vươn tới những đỉnh cao trong nghệ thuật.
Nhìn vào những việc làm của TT ta thấy TT lao vào đủ thứ như thư pháp Hán
Nôm, thư pháp chữ Việt, thư pháp tiền vệ. Có lẽ TT đang tạo “thế chân vạc” hay
thế “kiềng ba chân” cho riêng mình và định chứng tỏ cho mọi người sự “vững
vàng” của mình(?). Rất tiếc ba chân đó chẳng có chân nào vững cả! Có thể TT
chưa hiểu ngay cả chính bản thân mình và đang mò mẫm tìm cách khẳng định
mình(?).
Tôi cho rằng mục tiêu của dự án Bức tường gốm đê sông Hồng không phải là các
tác giả muốn lập kỷ lục mà là muốn làm đẹp cho Thủ đô. ý tưởng tốt đẹp đó đã lôi
cuốn rất nhiều hoạ sỹ và được sự quan tâm rộng rãi của người dân trong và ngoài
nước. Trong nghệ thuật, ý tưởng lập kỷ lục về “cỡ lớn” là một hướng đi không nên
khuyến khích và nó không mang lại một ý nghĩa tích cực nào cả. Mới đây, trên
mạng Thư hoạ Việt nam (thuhoavietnam.com), khi bị chê về trình độ thư pháp, có
người còn nổi cáu và “mắng” lại “ ngươi là ai, đã hơn đời được chữ nào chưa, có
giỏi trình hiện chữ ngươi viết cho ta xem ra sao mà dám chê chữ ta bần tiện, yếu