MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
TRONG NHẬN BIẾT NGUỒN GEN THỰC VẬT
guyễn Tiến Hưng, Hoàng Thị Hai,
guyễn Thị Hiền, guyễn Chí Tín
SUMMARY
Application of information technology for gets known plant gene sources
The established of information technology give human enjoy the new century.
Information technology impact to all most the face of field life. The application of
information technology to biology research being hot problem. In the world, many
countries, many organizations have been implicated bio-informatics and harvest
promoting result.
In Vietnam, the application bio-informatics still new and have many limited, special in
plant research. To present, Vietnam have some biology data-base as data-base in ational
Plant Gene Bank (include agronomy morphology data and background data), data-base in
protein
For research, conservation and exploitation-utilization of plant genetic resources, the
get known plant gene sources is the first work and very important. This is the key to
determined subject and the orientation conservation for plant genetic resources; it is the
base to build ational Basic Collection. Simultaneously, it helps determined target plant to
establish conservation zoon for indigenous plant groups and wild relative near with plant.
The accurate get known plant gene sources also scientific base for selected material for
breeding to new varieties by heterocyst or biotechnology modern method.
The application of information to establish the software to determined and get known
the classification sit gene sources becomes convenient and can subheading gene sources
by morphology data-base before application biotechnology modern method.
From problems above, we can clearly saw that the application of information
technology for gets know plant gene sources have been necessary and practical value.
Keywords: Application bio-informatics, get know, information, plant gene
Tạp chí khoa học và công nghệ nông nghiệp Việt Nam
2
I. ĐặT VấN Đề

thng nht cao phc v mc ớch tra cu, nhn dng cỏc loi cõy, qun lý v khai thỏc
s dng chỳng cú hiu qu. i vi cõy trng, da vo cỏc tiờu chớ phõn loi, cỏc nh
khoa hc ó thng kờ trờn th gii cú khong 5.000 loi cõy trng nụng nghip, riờng
Vit N am ó cú khong trờn di 1.000 loi c cp v mụ t trong cỏc cun Thc
vt chớ, Danh lc thc vt v mt s ti liu khỏc.
Tuy nhiờn, n nay vic phõn loi thc vt theo cỏc phng phỏp truyn thng cng
mi ỏp ng c n mc loi tr lờn, cỏc cp di loi cũn rt hn ch vi s
lng taxon nht nh.
T¹p chÝ khoa häc vµ c«ng nghÖ n«ng nghiÖp ViÖt Nam
3
2. Một số kết quả về ứng dụng công nghệ thông tin trong nhận biết nguồn gen thực
vật trên thế giới
ng dng công ngh thông tin vào nghiên cu sinh hc ưc các nưc N ht Bn,
Hàn Quc, Hoa Kỳ, N ga, là nhng nưc i tiên phong, ã hình thành ưc cơ s lý
lun và phương pháp lun cho mt lĩnh vc khoa hc mi là “Tin sinh hc” (Bio-
informatic). Hot ng chính ca nó trưc ht là xây dng phn mm các b d liu v
sinh hc, giúp cho vic khai thác phc v công tác nghiên cu, bo tn và s dng ngun
tài nguyên di truyn thc vt có hiu qu. Theo hưng này, các t chc và cơ quan
nghiên cu như: T chc N ông lương Th gii (FAO), Vin Tài nguyên Di truyn thc
vt Th gii (Bioversity), Vin nghiên cu lúa quc t (IRRI), Trung tâm Rau màu châu
Á (AVDRC) ã tin hành ng thi vic xây dng các cơ s d liu tài nguyên di
truyn thc vt song song vi vic xây dng các N gân hàng thc liu. Kt qu là các cơ
quan này ã thit lp ưc mt lot cơ s d liu tài nguyên di truyn thc vt như
PROSEA, GRIN , ICIS, CUBIK qung bá trên Internet. Mi i tưng có th truy cp
 chia s thông tin hoc khai thác s dng. Mt s cơ s d liu chung liên kt n
nhiu d liu cũng ã ưc khi ng và ang tin hành th nghim như cơ s d liu
kt hp thông tin kiu gen và kiu hình ca các tp oàn qu gen GERMIN ATE do ba t
chc gm i hc Dundee, Vin nghiên cu cây trng Xctlen và Trung tâm Tài nguyên
Di truyn Thc vt Hà Lan phi hp thc hin. N hng cơ s d liu trên bưc u ã áp
ng ưc phn nào mc ích tra cu, nhn dng ngun gen thc vt cho nhiu i tưng

rng vi các phương pháp phân loi mi nht, thut ng sinh hc và khóa nh danh
loài giúp mi i tưng là hc sinh, sinh viên và nhng ngưi mun nghiên cu, tìm
hiu v các loài ng thc vt rng  Vit N am, thm chí c nhng ngưi có kin
thc hn hp nht v phân loi cũng có th tip cn. Hn ch ca b d liu này 
ch: Cu trúc ca nó gn vi kiu sách in t hơn, (gn vi cách tra cu ca GRIN
hay Eflora), tc là tra cu theo tên khoa hc là chính, không thuc kiu cơ s d liu
tra cu nhn dng, nh danh mu vt.
Trong lĩnh vc cây trng, hin nay h thng bo tn tài nguyên di truyn thc vt
quc gia ang lưu gi 20.800 ngun gen ca gn 300 loài cây trng phc v mc tiêu
lương thc và nông nghip quc gia bao gm các loi cây lương thc, thc phNm, rau,
bn a và nhp ni. N gân hàng gen cây trng quc gia ang tin hành xây dng b d
liu in t nhưng mi còn gii hn  mc  d liu v hình thái nông hc và d liu v
lai lch cho nhng i tưng ã khá rõ ràng. Mt trong nhng khó khăn ln  xây dng
b d liu này là công tác nhn dng các ngun gen ca chúng ta còn yu, nhiu ngun
gen chưa ưc xác nh tên khoa hc hoc xác nh không chính xác (như các tp oàn cây
ci to t, cây thc ăn gia súc, mt s nhóm rau, u , ), iu này còn nh hưng rt ln
n quá trình nghiên cu, bo tn và khai thác các ngun gen ó như xác nh i tưng bo
tn, xây dng các tp oàn ht nhân, tp oàn cơ bn
III. KÕT LUËN
Xây dng b phn mm d liu v ngun gen thc vt là công vic khá phc tp,
òi hi phi có lc lưng  mnh v ngun nhân lc cũng như trang thit b k thut.
Song trong hoàn cnh hin nay, Vit N am ang va thiu va yu v nhng iu này.
Công vic òi hi phi có nhng chuyên gia có trình  và kinh nghim nhưng trong h
thng bo tn hu như có rt ít các chuyên gia thc th trong lĩnh vc phân loi thc
vt. Vic nh danh ngun gen ch yu da vào tên gi ca cây trng nên  tin cy rt
thp. Vn  nh dng trong các tp oàn qu gen ca h thng bo tn nói chung còn
b trùng lp nhiu, cn ưc tin hành b sung bng các bin pháp như ch th phân t
và hóa sinh nhưng v mt này chúng ta cũng còn rt yu.
Mt s nguyên nhân khách quan khác có tác ng ln n vic bo tn ngun gen thc
vt ca chúng ta như nhiu ngun gen quý him quc gia ã b xói mòn, mt s thc vt xâm

6. ITIS DATA ACCESS. Vascular Plant
Taxonomy Fourth Edition. Walters D. R. and Davis J. K., 1996.
gười phản biện
TS. Nguyễn Văn Vấn