ĐINH VĂN BÌNH – Ảnh hưởng của một số yếu tố kỹ thuật đến kết quả thụ tinh nhân tạo

1

ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ YẾU TỐ KỸ THUẬT ĐẾN KẾT QUẢ THỤ TINH
NHÂN TẠO CHO DÊ BẰNG TINH ĐÔNG LẠNH CỌNG RẠ
Đinh Văn Bình
1*
, Chu Đức Tụy
1
, Đỗ Văn Thu
2
và Lê Thành Đô
2

1
Trung tâm Nghiên cứu dê và thỏ Sơn Tây- Thị Xã Sơn Tây - Hà Tây
2
Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam
Tác giả liên hệ : Đinh Văn Bình
Tel: (0343) 838 889 / 0902 431.157; Fax: (0343) 881 404; Email:
ABSTRACT
Effect of some technical factors on improving the conception rate of Goat inseminated by straw semen
A study was conducted from January to December, 2006 in Goat & Rabbit research Center to evaluate, the effect
of some technical factors on improving the conception rate of goat inseminated by frozen semen. The results
showed that, the activities of sperm after thrawing ≥ 35% could get conception rate ≥ 50%. Best temperature of
thrawing was 37
o
C and time of thrawing was 60 seconds. Insemination twice with interval of 8 hours got highest
conception rate (66.6%)

2

Vật liệu
Sử dụng tinh dê đông lạnh cọng rạ thuộc các giống dê: Boer, Alpine, Saanen, Barbary, Beetal,
Jumnabari, Bách Thảo. Tinh đông lạnh cọng rạ được nghiên cứu sản xuất bởi sự kết hợp giữa
Trung tâm nghiên cứu Dê và thỏ Sơn Tây, Viện Khoa học Việt Nam, Trung tâm tinh đông
lạnh Moncada các năm 2004 - 2005 - 2006 với 5000 liều được bảo quản trong Nitơ lỏng -
196
o
C. Hoạt lực tiến thẳng của tinh trùng sau đông lạnh 30 - 55%, số lượng tinh trùng trong
một cọng rạ khoảng 62,74 - 85,98 triệu con.
Địa điểm nghiên cứu
Đề tài được thực hiện tại Trung tâm nghiên cứu dê và thỏ Sơn Tây.
Thời gian nghiên cứu
Đế tài triển khai: Từ ngày 1/1/2006 - 31/12/2006
Nội dung nghiên cứu
Ảnh hưởng của hoạt lực tinh trùng sau đông lạnh đến tỷ lệ thụ thai
Ảnh hưởng của phương pháp giải đông đến hoạt lực tinh trùng sau đông lạnh
Ảnh hưởng thời điểm phối giống thích hợp đến tỷ lệ thụ thai với dê cái
Ảnh hưởng của các phương pháp phối giống đến tỷ lệ thụ thai
Phương pháp nghiên cứu
Ảnh hưởng của hoạt lực tinh trùng sau đông lạnh đến tỷ lệ chửa
Chọn những cọng tinh của cùng một con đực, sản xuất cùng một ngày, dùng kéo cắt bỏ hai
đầu, lấy một giọt tinh dịch đặt lên phiến kính sạch, và tinh dịch được giải đông ở nhiệt độ (30
- 35
o
C). Kiểm tra hoạt lực trên kính hiển vi Olympus với độ phóng đại 200 - 300 lần.
Dùng một lá kính khô, sạch đậy lên giọt tinh dịch, sao cho giọt tinh dịch được dàn đều ra 4
cạnh của lá kính. Sau đó, đặt tiêu bản lên kính hiển vi và xem hoạt lực. Trong quá trình kiểm
tra hoạt lực tinh trùng, tiêu bản luôn phải được sưởi ấm ở nhiệt độ 38 - 40

Dùng dê đực thí tình để phát hiện dê cái động dục ở thời điểm phối giống. Chọn dê đực sinh
sản khoẻ mạnh, tính hăng cao, sử dụng khố bằng vải buộc lấy dương vật của nó, sau đó đưa
đến đàn dê cái để kiểm tra vào lúc 7giờ sáng hàng ngày. Nếu thấy con đực theo con cái, thì
con cái đó có biểu hiện động dục, khi con cái đứng lai, đuôi ngoe nguẩy chờ phối, thì đây là
thời gian phối thích hợp, khi dê cái không chịu là hết động dục.
Rất sớm Tốt Rất tốt Muộn Rất muộn Trứng rụng
0 6 12 - 18 24 30 36
Ảnh hưởng của các phương pháp phối giống đến tỷ lệ thụ thai
Dựa theo phương pháp phối giống của Ritar, (1990); Chemineau, (1991); Corteel, (1977):
dùng súng bắn tinh bơm tinh dịch vào trong tử cung với độ sâu 1,5 - 3,0 cm, phối lặp (2 lần).
Phương pháp 1: có sử dụng mỏ vịt, để dê ở tư thế tự nhiên
Phương pháp 2: có sử dụng mỏ vịt, có giá đỡ kê ngang giữa phần bụng và hai chân sau
Phương pháp 3: có sử dụng mỏ vịt kết hợp có người giữ hoặc nâng hai chân sau của dê lên
Tỷ lệ chửa được xác định theo chu kỳ động dục của dê cái
Sử lý số liệu
Số liệu đươc tiến hành thu thập hàng ngày và được sử lý trên máy tính bằng phần mềm
Minitab.13.
Áp dụng mô hình toán học : Yi = M +ai+ ei
Trong đó:
Yi : các giá trị theo dõi ; M: giá trị trung bình
ai : giống, các phương pháp phối giống, khoảng cách giữa hai lần phối giống
ei : các giá trị sai số
KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
Ảnh hưởng của hoạt lực tinh trùng sau đông lạnh đến tỷ lệ thụ thai
Thí nghiệm được chia thành 3 lô, mỗi lô 6 con. Kết quả thể hiện qua Bảng 1.
Bảng 1. Ảnh hưởng của hoạt lực tinh trùng sau đông lạnh đến tỷ lệ thụ thai
Lô thí
nghiệm
Hoạt lực tiến
thẳng của tinh

Theo Corteel (1977), hoạt lực tinh trùng có liên quan đến tỷ lệ thụ tinh của tinh trùng.
Tinh trùng có hoạt lực tốt thì đạt tỷ lệ thụ tinh cao.
Kỹ thuật giải đông tinh dê đông lạnh
Chất lượng tinh trùng sau đông lạnh không chỉ phụ thuộc các yếu tố như: phẩm chất tinh dịch,
môi trường đông lạnh, kỹ thuật đông lạnh mà còn phụ thuộc vào nhiệt độ, thời gian
giải đông. Chúng tôi tiến hành giải đông tinh đông lạnh của dê Beetal và Barbari ở nhiệt độ
20
o
C, 37
o
C, 42
o
C, trong 30; 60; 90; 120 giây và xác định hoạt lực tinh trùng sau giải đông.
Sau khi xác định thời gian giải đông thích hợp tương ứng với từng nhiệt độ giải đông, cho
hoạt lực tinh trùng sau giải đông là cao nhất. Tinh dịch sau giải đông phải được ủ ở 37
o
C và
kiểm tra hoạt lực tinh trùng ở các thời điểm 0; 2; 4; 6 giờ. Kết quả trình bày ở Bảng 2 và
Đồ thị 1 và 2.
Bảng 2. Ảnh hưởng của phương pháp giải đông đến hoạt lực tiến thẳng

của tinh trùng sau đông lạnh
Hoạt lực tinh trùng (%) khi kiểm tra Nhiệt
độ giải
đông

Trung bình
n
lần


a
±4,3 37,2
a
± 4,1 33,2
b
±

4,8
Hoạt lực tinh sau khi sản xuất 38,98 ± 7,89 (%)
Qua Bảng 2 ta thấy, kết quả của chúng tôi tương đương và thấp hơn kết quả nghiên cứu của
Trịnh Thị Kim Thoa và cs, (1999), tại nhiệt độ 20
o
C đạt 21,25%; tại nhiệt độ 37
o
C trung bình:
42,45%; tại nhiệt độ 42
o
C trung bình đạt 40%.
Kết quả ở Bảng 2 cho thấy, hoạt lực tinh trùng sau đông lạnh chịu ảnh hưởng của nhiệt độ và
thời gian giải đông tinh đông lạnh. Cùng nhiệt độ nhưng thời gian giải đông khác nhau, có ảnh
hưởng lên họat lực tinh trùng sau đông lạnh khác nhau. Tinh dịch giải đông trong khoảng thời
gian như nhau, nhưng nhiệt độ giải đông khác nhau, thu được hoạt lực tinh trùng sau đông
lạnh khác nhau. Giải đông tinh đông lạnh ở nhiệt độ 20
o
C trong khoảng thời gian 120 giây,
cho hoạt lực tinh trùng sau đông lạnh (30%) cao hơn hoạt lực tinh trùng sau đông lạnh trong
trường hợp giảm thời gian giải đông (30, 60, 90 giây).

o
C
Giải đông tinh đông lạnh ở 37
o
C
Hoạt lực tinh trùng sau đông lạnh 37,53% (chung cho các khoảng thời gian giải đông) cao hơn
không rõ rệt so với hoạt lực tinh trùng sau đông lạnh, khi giải đông ở 42
o
C: (36,45%), cao hơn
rất rõ rệt (P0,001) so với hoạt lực tinh trùng sau đông lạnh, khi giải đông ở 20
o
C (21,05%).
Tinh đông lạnh giải đông ở nhiệt độ 37
o
C cho hoạt lực tinh trùng sau đông lạnh cao nhất với
thời gian giải đông là 60 giây, và khác nhau không rõ (P0,05) so với khoảng thời gian giải
đông 90 và 120 giây (38,6%; 38,0%).
Tinh đông lạnh giải đông ở nhiệt độ 42
o
C cho hoạt lực tinh trùng sau đông lạnh cao khi thời
gian giải đông là 60 giây (38,7%) và 90 giây (37,2%). Tinh đông lạnh giải đông ở nhiệt độ
42
o
C trong 120 giây, cho hoạt lực tinh trùng sau đông lạnh (33,2%) kém hơn so với thời gian
giải đông 60; 90 giây. Hoạt lực tinh trùng sau đông lạnh khác nhau không rõ khi giải đông
tinh đông lạnh với thời gian giải đông 60 giây hoặc 90 giây ở nhiệt độ 37
o
C so với 42
o
C.

Tỷ lệ chửa
%
12 giờ 14 9 64,29
18 giờ 15 10 66,67
24 giờ 12 4 30,77
30giờ 11 2 18,80
Trong đó thời điểm phối giống thích hợp cho dê là quan trọng nhất, dê thường động dục về
đêm, thời gian động dục là 1 ngày. Kết quả ở Bảng 3 cho thấy, thời gian phối thích hợp từ
12 - 18 giờ tỷ lệ chửa đạt tương ứng là 64,29 - 66,67%, và phối tại thời điểm 24 - 30 giờ là
muộn, do đó tỷ lệ thụ thai là không cao, chỉ đạt 18,80 - 30,77%.
Ảnh hưởng của phương pháp phối giống đến tỷ lệ thụ thai
Các phương pháp phối giống
Để tiến hành TTNT cho dê đạt kết quả cao, chúng tôi đã tiến hành phối thử nghiệm với các
phương pháp sau:
Phương pháp 1: có sử dụng mỏ vịt và để dê ở tư thế tự nhiên.
Phương pháp 2: có sử dụng mỏ vịt, có giá đỡ kê ngang giữa phần bụng và hai chân sau.
Phương pháp 3: có sử dụng mỏ vịt kết hợp có người giữ hoặc treo hai chân sau của dê lên.
Kết quả thể hiện ở Bảng 4.
Bảng 4. Kết quả các phương pháp phối giống
Các phương
pháp phối giống

Tổng số
con phối
(con)
Số con
phối có
chửa (con)
Tỷ lệ chửa (%)
Phương pháp 1 16 3 18.75

12 giờ 9 4 44,4
Kết quả ở Bảng 5 cho thấy, khoảng cách giữa hai lần phối là 8 giờ cho kết quả tốt nhất đạt
66,6%, thấp nhất là 12 giờ 44,4%. Kết quả nghiên cứu của chúng tôi phù hợp với kết quả của
các tác giả (Trịnh Thị Kim Thoa và cs, 1999) thì kết quả phối giống của dê Boer và Alpine
cao nhất là 58,7% và TB là 62,31%).
KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
Kết luận
Hoạt lực tiến thẳng của tinh trùng sau đông lạnh cần đảm bảo hoạt lực là 35% trở lên thì tỷ lệ
thụ thai đạt 50%.
Ảnh hưởng của phương pháp giải đông tinh dịch dê: Tinh đông lạnh giải đông ở nhiệt độ 37
o
C
cho hoạt lực tinh trùng sau đông lạnh cao nhất đạt 38,6% với thời gian giải đông là 60 giây,
hoạt lực tinh trùng sau đông lạnh khi giải đông ở nhiệt độ 20
o
C thấp nhất đạt (21,05%).
Ảnh hưởng của các phương pháp phối giống: sử dụng phương pháp có người giữ nâng cao
một góc khoảng 45
o
.
Ảnh hưởng của khoảng cách giữa hai lần phối giống: khoảng cách phối giữa lần thứ nhất và
lần thứ 2 cách nhau 8 giờ cho kết quả cao nhất, đạt tỷ lệ có chửa là 66,6%.
Đề nghị
Tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện các phơng pháp thụ tinh nhân tạo cho dê bằng tinh đông lạnh
cọng rạ. Mở rộng mạng lới thụ tinh nhân tạo cho dê bằng tinh đông lạnh cọng rạ vào các vùng
trong cả nước.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Artificial insemination in Canada. Annual Report Ottawa, Canada. (1987). 1988, pp: 22.