Cách sử dụng chiến lược đẩy và kéo trong
sản xuất hiệu quả
Ngày nay, nếu quan tâm đến lĩnh vực quản trị sản xuất, bạn sẽ dễ dàng nhận thấy những
cụm từ như quản trị chuỗi cung ứng, logistics (ngành hậu cần), Lean (công cụ quản lý
sản xuất tinh gọn) hay JIT xuất hiện rất nhiều. Trong đó, phương thức sản xuất theo triết
lý JIT - Just in time (vừa đúng lúc) được đánh giá là phương thức giúp cắt giảm chi phí
sản xuất kinh doanh ở mức cao nhất.
Phương thức này thể hiện xu hướng trong quản trị sản xuất kinh doanh hiện nay là phải
tinh gọn, đúng lúc, tránh chờ đợi để lãng phí. Đó cũng là mục tiêu của chuỗi cung ứng
nói chung và hoạt động logistics nói riêng. Nhưng có một điều cơ bản theo tác giả là hết
sức quan trọng: Doanh nghiệp cần biết sản phẩm sản xuất - kinh doanh của mình thuộc
chiến lược sản xuất đẩy hay chiến lược sản xuất kéo. Bài viết này sẽ chỉ ra với loại hình
sản phẩm nào thì định chiến lược sản xuất - kinh doanh nào và vì sao chọn chiến lược
đó.

Thế nào là kéo, thế nào là đẩy?

Theo Công ty Quản lý Quỹ đầu tư Mekong Capital, sản xuất kéo là luồng sản xuất trong
nhà máy được điều tiết bởi yêu cầu từ công đoạn cuối quy trình. Nghĩa là, khi nào có tín
hiệu từ công đoạn sau thì công đoạn trước mới tiến hành gia công nguyên liệu. Ví dụ,
trong hệ thống kéo, một đơn đặt hàng tạo ra nhu cầu về thành phẩm, thành phẩm đó sẽ
được hoạch định về kế hoạch giao hàng, sản xuất, mua nguyên vật liệu để đáp ứng cho
đơn hàng đó.

Mô hình sản xuất đẩy thì ngược lại, công ty sẽ sản xuất dựa trên dự báo nhu cầu tiêu thụ
và khả năng cung ứng của công ty. Từ đó, hàng hóa sẽ được lưu kho và đẩy ra thị trường
thông qua hệ thống phân phối. Như vậy, sản xuất đẩy là mô hình mà luồng sản xuất
trong nhà máy được điều tiết không phải từ công đoạn cuối của quy trình.

Khái niệm về mô hình sản xuất đẩy, mô hình sản xuất kéo đã hình thành nên những khái
niệm tương ứng tiếp theo như “make/build to stock” hay “make/build to order” (sản xuất

nhằm đạt được tính kinh tế nhờ quy mô, công ty không những giao sản phẩm theo đơn
hàng mà còn tích hợp thêm các sản phẩm khác đến cửa hàng và khu vực kinh doanh.
Đây là chiến lược đẩy - kéo kết hợp.

Khi sản phẩm sản xuất kinh doanh nằm vào nhóm thứ 4 với đặc điểm là tính không chắc
chắn về nhu cầu thấp, tính kinh tế nhờ quy mô có xu hướng thấp, vòng đời sản phẩm
ngắn; doanh nghiệp nên thiết lập “chiến lược lấp đầy” những điểm kinh doanh. Khi
lượng tồn kho của các điểm kinh doanh dưới mức an toàn, lệnh sản xuất sẽ được phát ra.
Chiến lược này cũng thuộc dạng đẩy - kéo, cụ thể là “kéo” trong sản xuất và phân phối,
“đẩy” ra thị trường bán lẻ. Hiện Metro đang thực hiện chiến lược này cùng các nhà sản
xuất hàng tiêu dùng như Unilever, Nestle nhằm cùng nhau kiểm soát tốt lượng hàng
tồn kho. Như vậy, khi áp dụng chiến lược đẩy - kéo đối với nhóm sản phẩm số 2 và 4,
cần tích hợp các nhu cầu về sản phẩm, địa lý và cả thời gian.

Tóm lại, hoạt động sản xuất kinh doanh thành công hay không tùy thuộc vào việc doanh
nghiệp so sánh, đối chiếu và tìm hiểu xem các công ty đối thủ mạnh đang làm gì, từ đó
rút kinh nghiệm và đưa ra chiến lược phù hợp. Nhưng hơn cả chính là tinh thần học hỏi,
tiếp thu các trào lưu, kiến thức hiện đại. Đây thực sự là điều cần cải thiện ở các doanh
nghiệp trong nền kinh tế phẳng, khi Việt Nam được đánh giá là một đối tác thuê ngoài
trong hệ thống chuỗi cung ứng toàn cầu với Trung Quốc, Ấn Độ Một dịp để chiến lược
kéo hay đẩy được cụ thể hơn.