ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM. THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
LỜI NÓI ĐẦU
Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là một trong những nguồn vốn
quan trọng đối với đầu tư và phát triển không chỉ ở các nước nghèo, mà kể
cả ở các nước công nghiệp phát triển. Hiện nay, trên thế giới, nguồn vốn
đầu tư này có khoảng trên 800 tỷ USD, trong đó hơn 40% là đầu tư vào khu
vực các nước đang phát triển. Kinh nghiệm phát triển hiện đại của một số
nước Đông Nam á cho thấy, FDI đóng vai trò quan trọng trong quá trình
phát triển của các quốc gia. Trong gần 20 năm qua, kể từ khi Việt Nam bắt
đầu công cuộc đổi mới đất nước, FDI đã có những đóng góp quan trọng.
Đến nay, nền kinh tế đã từng bước ổn định, Việt Nam đang chuẩn bị
chuyển sang giai đoạn phát triển tăng tốc, FDI lại càng đóng vai trò quan
trọng hơn. Nghị quyết Hội nghị lần thứ 9 Ban chấp hành Trung Ương Đảng
nếu rõ “Phát huy cao độ nội lực, đồng thời tranh thủ nguồn lực bên ngoài
và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế để phát triển nhanh, có hiệu quả và
bền vững” và Nghị quyết 01/2004/NQ-CP của Chính phủ cũng một lần nữa
nhấn mạnh: “Tăng cường thu hút vốn đầu tư nước ngoài, trong đó cải
thiện môi trường đầu tư là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu”
Vì vậy tác giả mạnh dạn thực hiện đề tài này với mong muốn tìm hiểu
đầu tư của nước ngoài vào Việt Nam hiện nay và đưa ra một số giải pháp
để thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam.
Do thời gian nghiên cứu có hạn nên chỉ nghiên cứu các dữ liệu được
xuất bản từ năm 2000 trở lại đây.
Kết cấu của bài viết gồm 2 phần:
Phần 1: Lý luận chung
Phần 2: Thực trạng và giải pháp
Nguyễn Văn Hoài – Lớp: KTLĐ - K47
1
ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM. THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
PHẦN 1: LÝ LUẬN CHUNG
1. Khái niệm về đầu tư

Hoạt động đầu tư nước ngoài diễn ra dưới hai hình thức:
- Đầu tư trực tiếp (Foreign Direct Investment: FDI)
- Đầu tư gián tiếp (Portgalio Investment: OI).
Trong đó đầu tư trực tiếp là hình thức chủ yếu còn đầu tư gián tiếp là
“bước đệm”, tiền đề để tiến hành đầu tư trực tiếp.
Đầu tư trực tiếp là một hình thức đầu tư nước ngoài trong đó chủ đầu
tư đầu tư toàn bộ hay một phần đủ lớn vốn đầu tư vào các dự án nhằm dành
quyền điều hành hoặc tham gia điều hành các doanh nghiệp sản xuất kinh
doanh, dịch vụ hoặc thương mại.
c. Đặc điểm của hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài:
Thứ nhất, đây là hình thức đầu tư mà các chủ đầu tư được tự mình ra
quyết định đầu tư, quyết định sản xuất kinh doanh và tự chịu trách nhiệm
về lỗ, lãi. Hình thức đầu tư này mang tính khả thi và có hiệu quả cao,
không có những ràng buộc về chính trị, không để lại gánh nặng nợ nần cho
nền kinh tế.
Thứ hai, chủ đầu tư nước ngoài điều hành toàn bộ hoặc một phần công
việc của dự án.
Thứ ba, chủ nhà tiếp cận được công nghệ kỹ thuật tiên tiến, học hỏi
kinh nghiệm quản lý hiện đại,… của nước ngoài.
Thứ tư, nguồn vốn đầu tư không chỉ bao gồm vốn đầu tư ban đầu mà
còn có thể được bổ sung, mở rộng từ nguồn lợi nhuận thu được từ chủ đầu
tư nước ngoài.
3. Các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài
Theo xu hướng thế giới hiện nay, hoạt động đầu tư nước ngoài diễn ra
chủ yếu dưới các hình thức:
- Hợp đồng hợp tác kinh doanh
- Doanh nghiệp liên doanh
Nguyễn Văn Hoài – Lớp: KTLĐ - K47
3
ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM. THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

4
ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM. THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
đạt đến mức cao, nhu cầu về vốn ở trạng thái bão hoà, dư thừa, cơ hội đầu
tư ít, chi phí cao thì khi đó các quốc gia có nhu cầu đầu tư vào các quốc gia
khác trên thế giới nhằm tận dụng những lợi thế về lao động, tài nguyên
thiên nhiên, thị trường,,, của những nước đó. Mặt khác, các quốc gia có
những lợi thế đó thì nhu cầu về vốn cho phát triển kinh tế rất bức xúc. Vì
vậy, họ đã có nhiều chính sách để thu hút những nhà đầu tư nước ngoài đầu
tư vào. có nhu cầu vốn, có nguồn cung cấp từ đó làm xuất hiện những dòng
vốn qua lại giữa các quốc gia. Các dòng vốn di chuyển tuân theo đúng quy
luật từ nơi nhiều đến nơi ít một cách khách quan, do vậy hoạt động đầu tư
ra nước ngoài mang tính tất yếu khách quan.
Ngày nay, hoạt động đầu tư nước ngoài diễn ra một cách sôi nổi và
rộng khắp trên toàn cầu. Các luồng vốn đầu tư không chỉ di chuyển từ các
nước phát triển, nơi nhiều vốn sang các nước đang phát triển, nơi ít vốn, mà
còn có sự giao lưu giữa các quốc gia phát triển với nhau. Hiện tượng này
xuất phát từ những nguyên nhân sau:
Trước hết, quá trình quốc tế hoá đời sống kinh tế đang diễn ra nhanh
chóng với quy mô và tốc độ ngày càng lớn tạo nên một nền kinh tế thị
trường toàn cầu trong đó tính phụ thuộc lẫn nhau của các nền kinh tế mỗi
quốc gia ngày càng tăng. Quá trình này diễn ra nhanh chóng và sau thời kỳ
chiến tranh đã chi phối thế giới trong nửa thể kỷ, làm cho các nền kinh tế
của từng quocó gia đều theo xu hướng mở cửa và theo quỹ đạo của kinh tế
thị trường, bằng chứng là phần lớn các quốc gia đã nhập Tổ chức thương
mại Thế giới (WTO), chấp nhận xu hướng tự do hoá thương mại và đầu tư.
Trong điều kiện trình độ phát triển sản xuất, khả năng về vốn và công nghệ,
nguồn tài nguyên thiên nhiên, mức độ chi phí sản xuất… ở các nước khác
nhau thì nguồn vốn đầu tư nước ngoài sẽ tuân theo những quy luật của thị
trường vốn là chảy từ nơi nhiều đến nơi thiếu vốn với mục tiêu lợi nhuận.
Mặt khác, cuộc cách mạng khoa học – công nghệ đã tạo nên sự biến

của một nền kinh tế toàn cầu đang đòi hỏi phải kết hợp chúng lại. Các nước
phát triển không chỉ tìm thấy ở các nước đang phát triển những cơ hội đầu
tư hấp dẫn do chi sản xuất giảm, lợi nhuận cao, thuận lợi trong việc dịch
Nguyễn Văn Hoài – Lớp: KTLĐ - K47
6
ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM. THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
chuyển thiết bị, công nghệ lạc hậu mà còn thấy rằng sự thịnh vượng của
các nước này sẽ nâng cao sức mua và mở rộng thị trường tiêu thụ sản
phẩm. Ngược lại, các nước đang phát triển cũng đang trông chờ và mong
muốn thu hút được vốn đầu tư, công nghệ của các nước phát triển để thực
hiện công nghiệp hoá, khắc phục nguy cơ tụt hậu ngày càng xa.
b. Tính tất yếu khách quan phải thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài tại
Việt Nam
Ngày nay xu hướng quốc tế hoá toàn cầu đang diễn ra một cách mạnh
mẽ trên thế giới. Các nền kinh tế tác động, bổ sung và phụ thuộc lẫn nhau.
Các quốc gia bị cuốn vào vòng xoáy của quá trình hội nhập kinh tế chuyên
môn hoá, hợp tác hoá nhằm tận dụng vốn, công nghệ và trình độ quản lý
của nhau.
Xuất phát điểm của nước ta là một nước nông nghiệp lạc hâu. Hơn
70% dân số hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp: năng suất lao động thấp,
trình độ kỹ thuật thấp, tích lũy nội bộ thấp, sử dụng viện trợ nước ngoài
không có hiệu quả. Ngoài ra, nước ta vừa ra khỏi cuộc chiến tranh bảo vệ
Tổ quốc nên những tàn dư mà ta chưa khắc phục được còn nhiều: cơ sở hạ
tầng thấp kém, đời sống nhân dân còn khó khăn, chính sách chưa đồng
bộ… Vì vậy, nhiệm vụ cấp bách của chúng ta hiện nay là phải phát triển
kinh tế, nâng cao mức sống của nhân dân, xây dựng cơ sở hạ tầng. Để thực
hienẹ điều đó thì chúng ta cần một lượng vốn rất lớn. Trong điều kiện khả
năng đáp ứng của nền kinh tế là có hạn thì chúng ta không còn con đường
nào khác là thu hút sự hợp tác đầu tư của nước ngoài. Để thực hiện điều đó,
tại Đại hội VI (12/1986), Đảng và Nhà nước đã chủ trương mở cửa nền

hiện nhiều ngành mới, lĩnh vực mới.
Góp phần thúc đẩy sự phát triển nhanh chóng trình độ kỹ thuật – công
nghệ của nhiều ngành kinh tế thúc đẩy sự gia tăng năng suất lao động ở các
ngành này và tăng tỷ phần của nó trong nền kinh tế. Nhiều ngành được kích
thích phát triển còn nhiều ngành bị mai một và đi đến xoá sổ.
Thứ ba, hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài đã góp phần phát triển
nguồn nhân lực, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người lao động. Các dự
Nguyễn Văn Hoài – Lớp: KTLĐ - K47
8
ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM. THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
án đầu tư trực tiếp nước ngoài thường đòi hỏi nguồn lao động có chất
lượng cao do đó sự gia tăng các dự án đầu tư nước ngoài đã đặt ở các nước
sở tại trước yêu cầu khách quan là phải nâng cao chất lượng, trình độ
chuyên môn kỹ thuật, trình độ ngoại ngữ… cho người lao động.
Thứ tư, hoạt động của các dự án đầu tư nước ngoài đã góp phần tăng
tỷ trọng xuất khẩu, hạn chế nhập khẩu, tăng nguồn thu cho ngân sách Nhà
nước.
Thứ năm, đầu tư trực tiếp nước ngoài thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế
ở các quốc gia này. Tận dụng, tranh thủ vốn và kỹ thuật của nước ngoài,
các nước đang phát triển đã sử dụng để thực hiện các mục tiêu trong chiến
lược phát triển kinh tế nhằm đẩy mạnh tốc độ tăng trưởng kinh tế, thoát
khỏi vòng luẩn quẩn của sự nghèo đói.
b. Tác động tiêu cực
Bên cạnh những ưu điểm , hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài còn
bộc lộ nhiều mặt hạn chế.
Một là, đầu tư nước ngoài đã tạo ra một cơ cấu bất hợp lý, Mục đích
của các nhà đầu tư nước ngoài là tìm kiếm lợi nhuận ngày càng nhiều do đó
họ chủ yếu đầu tư và các ngành công nghiệp, dịch vụ nơi có mức tỷ suất lợi
nhuận cao.
Hai là, hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài mang lại hiện tượng

tư trực tiếp nước ngoài thông qua cơ chế, chính sách, thủ tục, ưu đãi, được
quy định trong luật.
b. Sự ổn định chính trị
Đây là nhan tố không thể xem thường bởi vì rủi ro chính trị có thể gây
thiệt hại lớn cho các nhà đầu tư nước ngoài.
c. Cơ sở hạ tầng
Việc xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng như giao thông, vận tải,
thông tin liên lạc, điện nước… sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện
các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài.
d. Đặc điểm thị trường của nước nhận vốn
Nguyễn Văn Hoài – Lớp: KTLĐ - K47
10
ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM. THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
Đây có thể nói là yếu tố hàng đầu ảnh hưởng đến việc thu hút vốn đầu
tư nước ngoài. Nó được thể hiện ở quy mô, dung lượng của thị trường, sức
mua của các tầng lớp dân cư trong nước, khả năng mở rộng quy mô đầu
tư…, đặc biệt là sự hoạt động của thị trường nhân lực. Mặt khác, với giá
nhân công rẻ sẽ là mối quan tâm hàng đầu của các nhà đầu tư nước ngoài,
nhất là với những dự án đầu tư vào lĩnh vực sử dụng nhiều lao động. Ngoài
ra trình độ chuyên môn kỹ thuật, trình độ học vấn, khả năng quản lý…
cũng có ý nghĩa nhất định. Bởi vậy, lợi thế về thị trường sẽ có sức hút rất
lớn đối với vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài.
e. Khả năng hồi hương của vốn
Mặt khác, khả năng hồi của vốn cũng sẽ ảnh hưởng không nhỏ tới khả
năng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài nếu vốn và lợi nhuận được tự do
hoá qua lại biên giới.
g. Chính sách tiền tệ
Mức độ ổn định của chính sách tiền tệ và mức độ rủi ro của tiền tệ ở
nước nhận vốn đầu tư là một nhân tố góp phần mở rộng hoạt động xuất
khẩu của các nhà đầu tư. Tỷ giá hối đoái cao hay thấp đều ảnh hưởng tới