Chƣơng 2:
ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA
NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC
VIỆT NAM
TS.PHAN THỊ THÀNH DƢƠNG
2
3
CHƢƠNG 2: ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA NGÂN
HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM
I. Khái niệm; chức năng; nhiệm vụ,
quyền hạn của NHNN Việt Nam
II. Cơ cấu tổ chức; lãnh đạo và điều
hành NHNN Việt Nam
III. Chế độ pháp lý về hoạt động của
NHNN Việt Nam}
4
CHƢƠNG 2: ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA NGÂN
HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM
I. Khái niệm; chức năng,; nhiệm vụ, quyền hạn của NHNN VN
1. Khái niệm
2. Chức năng
3. Nhiệm vụ, quyền hạn
II. Cơ cấu tổ chức; lãnh đạo và điều hành NHNN VN
1. Cơ cấu tổ chức của NHNN
2. Bộ máy lãnh đạo, điều hành NHNN
III. Hoạt động của NHNN VN
1. Thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia
2. Hoạt động phát hành tiền
3. Hoạt động tín dụng
4. Hoạt động thanh toán và ngân quỹ
5. Quản lý ngoại hối và hoạt động ngoại hối

hàng.

Các mô hình tổ chức NHTW trên thế giới
NHTW trên thế giới: NHTW Pháp,
NHTW Nhật Bản; NHTW Thái Lan…;
Cơ quan tiền tệ Singapore; Cục dự trữ liên
bang Mỹ, Ngân hàng dự trữ Ấn Độ, Ngân
hàng dự trữ Newzeland, Ngân hàng dự trữ
Australia…

9
a) Các mô hình tổ chức NHTW trên thế giới
Căn cứ vào mối quan hệ giữa NHTW với
CP, có 04 mô hình tổ chức NHTW:
1. NHTW độc lập với CP, trực thuộc Quốc Hội
2. NHTW trực thuộc CP
3. HNTW trực thuộc Bộ Tài chính
4. NHTW cho một khu vực địa lý bao gồm
nhiều quốc gia khác nhau (ADB, ECB…)
10
a) Các mô hình tổ chức NHTW trên thế giới
(1) NHTW độc lập với CP, trực thuốc Quốc Hội:
QUỐC HỘI
CHÍNH PHỦ
NHTW
Áp dụng ở các nƣớc: Mỹ (Cục dự trữ liên bang Hoa kỳ,
FED: Federal Reserve System), CHLB Đức (Ngân hàng
dự trữ Liên bang Đức), Nhật Bản, Anh… }
11
a) Các mô hình tổ chức NHTW trên thế giới

• Chịu sự lãnh đạo, điều hành của Chính phủ.
Ƣu điểm: Tập trung cao về nguồn vốn trong nước cho
đầu tư và chi tiêu, phối hợp đồng bộ các nguồn lực
tài chính cho việc thực hiện chức năng và nhiệm vụ
của CP.
Hạn chế: Chính sách tiền tệ có thể bị lạm dụng bởi
CP, NHTW có thể trở thành công cụ phát hành tiền
cho CP.
15
a) Các mô hình tổ chức NHTW trên
thế giới
(3) NHTW trực thuộc BTC:
CHÍNH
PHỦ
BỘ TC
QUỐC HỘI
NHTW
16
a) Các mô hình tổ chức NHTW trên thế
giới
(3) NHTW trực thuộc BTC:
• NHTW quản lý chính trong lĩnh vực tiền tệ, NH…
• Việc phát hành tiền là nhiệm vụ của NSNN, không
theo quy luật cung cầu.
• Do sự khác biệt về chức năng giữa NHTW và Bộ
tài chính mà mô hình này mang nhiều nhược
điểm.
• Áp dụng ở một số ít quốc gia như Malaysia…và
đang dần bị xóa bỏ.
17

• Nội dung quản lý: quản lý nhà nước về tiền tệ và
hoạt động ngân hàng, ổn định trật tự cung cầu tiền tệ,
kìm chế lạm phát, thúc đẩy kinh tế xã hội phát triển.
 hoạt động nghiệp vụ của NHNN không có mục
tiêu lợi nhuận như các TCTD khác
20
Đặc điểm:
Thứ hai, NHNNVN là NHTW của nƣớc Cộng hòa
xã hội chủ nghĩa Việt Nam:
• NHNN là ngân hàng độc quyền phát hành tiền ở
Việt Nam, bao gồm cả tiền giấy và tiền kim loại;
• NHNN là ngân hàng của các ngân hàng, (NH của
các TCTD);
• NHNN là ngân hàng của Chính Phủ: Cho CP
vay (Điều 26 Luật NHNN); làm đại lý cho
KBNN khi phát hành tín phiếu, trái phiếu (Điều
30 Luật NHNN)…
21
Đặc điểm:
Thứ ba, NHNN Việt Nam là một pháp nhân,
• NHNN VN được thành lập hợp pháp theo Sắc lệnh số
15/SL ngày 06/05/1951 ký bởi Chủ tịch Hồ Chí Minh;
• NHNN VN có cơ cấu tổ chức chặt chẽ;
• NHNN nhân danh mình tham gia quan hệ pháp luật
một cách độc lập;
• NHNN có vốn pháp định thuộc sở hữu nhà nước:
Điều 42 Luật NHNN: Vốn pháp định của NHNN do
NSNN cấp; và do Thủ tướng CP quyết định mức
cụ thể.
Điều 9 Nghị định 07/2006/NĐ-CP về chế độ tài

Việt Nam.
Thứ hai, NHNN là ngân hàng của Chính phủ, thực hiện
cung cấp các dịch vụ tài chính, tiền tệ cho Chính Phủ.
Thứ ba, NHNN là ngân hàng của các ngân hàng, thực hiện
cung ứng các dịch vụ tài chính, tiền tệ cho các TCTD.
• NHNN cho các TCTD vay ngắn hạn nhằm thực hiện
chính sách tiền tệ quốc gia
• NHNN cho các TCTD vay khi lâm vào tình trạng kiểm
soát đặc biệt

Trích đoạn Tổ chức của NHNNVN hiện nay:

---