Kinh tế - quản lý môi trường
Đề tài: Trình bày một ví dụ về ngoại ứng tiêu cực xảy ra tại Việt Nam.
Hậu quả của ngoại ứng xét trên khía cạnh kinh tế. Theo bạn, chính phủ đã
thực hiện các công cụ gì để khắc phục ngoại ứng này
I, Ngoại ứng tiêu cực xảy ra tại Việt Nam:
Trước hết, ta tìm hiểu ngoại ứng?
Ngoại ứng là một loại bệnh của nền kinh tế thị trường. Đó là một hiện tượng
xảy ra khi hoạt động của chủ thể trong quá trình vận hành gây ra ảnh hưởng tác
động tới chủ thể khác, mà các chủ thể bị ảnh hưởng có thể rơi vào 1 trong 2
trường hợp:
- Ngoại ứng tích cực: được hưởng lợi ích mà không mất chi phí gì.
- Ngoại ứng tiêu cực: phải mất chi phí mà không được hưởng lợi ích.
Ngoại ứng cho dù là tiêu cực hay tích cực đều gây ra thất bại của thị trường, gây
ra vô hiệu quả của nền kinh tế.
Đặc điểm của ngoại ứng:
+ Chúng có thể do cả hoạt động sản xuất và tiêu dùng gây ra.
+ Trong ngoại ứng, ai là người gây ra tác hại (lợi ích), cho ai nhiều khi chỉ
mang tính tương đối.
+ Sự phân biệt tính tích cực hay tiêu cực của ngoại ứng chỉ mang tính tương
đối.
+ Tất cả các ngoại ứng đều phi hiệu quả nếu tính đứng dưới góc độ xã hội.
Ví dụ ngoại ứng tiêu cực tại Việt Nam:
Ngoại ứng tiêu cực do công ty Vedan gây ra.
-Thông tin: Công ty Vedan Việt Nam thuộc Tập đoàn Vedan, Đài Loan. Năm
1991, tập đoàn này đã đầu tư vào Việt Nam sản xuất Xút-axit, bột ngọt, tinh bột
biến đổi và Lysine tại xã Phước Long, Long Thành, Đồng Nai, phía Đông Nam
tp.HCM, với diện tích 120ha.
-Quá trình:
Tuy nhiên, sau hơn 3 năm hoạt động, người dân địa phương đã bắt đầu cảm
nhận thấy những biến đổi của môi trường xung quanh: cứ nửa đêm là thấy có
mùi khó chịu bốc lên (thời điểm mà công ty này xả trộm nước thải) , dòng Thị

phép.
Trong khi đó, chất lượng nước sông của khu vực hạ lưu, giá trị
DO giảm xuống rất thấp, SS vượt từ 2 – 2,5 lần TCVN 5942-
1995 (loại B). Vùng này cũng đã bị nhiễm mặn nghiêm trọng,
nước sông khu vực này không thể sử dụng cho sinh hoạt và tưới
tiêu.
Một kết quả khảo sát của Sở Tài nguyên và Môi trường Tp.HCM
gần đây, cũng cho những con số tương tự về mức độ ô nhiễm
của hệ thống sông Sài Gòn (thuộc lưu vực Đồng Nai). Cũng theo
kết quả khảo sát này, các sông khác trong toàn lưu vực, chất
lượng nước cũng đang bị suy giảm trầm trọng.
Ví dụ, chất lượng nước ở một số sông nhánh như sông Bé, Đa
Nhim-Đa Dung phần hạ lưu cũng đang diễn tiến theo chiều
hướng xấu. Sông Vàm Cỏ đã bị ô nhiễm hữu cơ.
Ô nhiễm nhất trong toàn bộ lưu vực đó là sông Thị Vải, trong đó
có một đoạn sông dài trên 10 km gọi là “dòng sông chết”. Đây
là đoạn sông từ sau khu vực hợp lưu Suối Cả - sông Thị Vải
khoảng 2 km đến khu công nghiệp Mỹ Xuân.
Tại đây, nước bị ô nhiễm hữu cơ trầm trọng, có màu nâu đen và
bốc mùi hôi thối cả ngày lẫn đêm, cả khi thủy triều. Theo kết
quả khảo sát của Bộ Tài nguyên và Môi trường, giá trị DO ở đây
thường xuyên dưới 0,5 mg/l, có nơi chỉ 0,04 mg/l.
Với giá trị DO gần như bằng 0 như vậy, các loài sinh vật hầu
2
Kinh tế - quản lý môi trường
như không còn khả năng sinh sống, các nhà khoa học đã gọi
đoạn sông này là “đặc sệt sự chết!”.
+ Với sản phẩm là bột ngọt, tinh bột, đường, xút, axit, phân
bón thì chất thải độc hại nhất, đáng sợ nhất là Cyanua. Tính
nguy hiểm được xếp ở bảng A, đánh giá độ nguy hiểm là 8/10,

9 Quản lý chất thải nguy hại không đúng quy định về bảo vệ môi trường.
10 Công ty xả nước thải vào nguồn nước không đúng vị trí quy định trong
giấy phép.
Có thể thấy, những việc làm trên của công ty Vedan không những làm ô nhiễm
nguồn nước dòng sông Thị Vải, ô nhiễm môi trường. Không những thế nó còn
ảnh hưởng rất nghiêm trọng gây thiệt hại kinh tế.
II, Hậu quả của ngoại ứng tiêu cực đối với nền kinh tế:
Ngoài gây ra những hiệt hại về mặt môi trường và sức khoẻ con người, ngoại
ứng tiêu cực do Vedan gây ra còn mang lại một số thiệt hại vô cùng lớn về mặt
kinh tế.
+ Giảm sản lượng thuỷ hải sản: Kết quả mô phỏng của viện MT-TN xác định
khu vực ô nhiễm khiến hoạt động nuôi trồng, đánh bắt thuỷ hải sản bị ảnh
hưởng nặng có diện tích gần 2000ha thuộc địa bàn các xã Phước An, Long Thọ
( huyện Nhơn Trạch), Long Phước,Phước Thái (huyện Long Thành) của tỉnh
Đồng Nai cùng các xã Mỹ Xuân, Phước Hoà và thị trấn Phú Mỹ của huyện Tân
Thanh,tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu. Vùng ô nhiễm gây ảnh hưởng nhẹ đến nuôi trồng,
đánh bắt thuỷ hải sản có diện tích gần 700ha thuộc các xã Phước An, Vĩnh
Thanh (huyện Nhơn Trạch – Đồng Nai), Phước Hoà ( huyện Tân Thanh_Bà Rịa
Vũng Tàu) và xã Thạch An, huyện Cần Giờ - TP.HCM. Trong đó, theo ông
Nguyễn Văn Phụng, chủ tịch Hội Nông dân TP.HCM. Qua kiểm định đã xác
định được 839 hộ với 2.123 ha diện tích nuôi trồng thuỷ hải sản ở xã Thạch An
( huyện Cần Giờ) bị ảnh hưởng. Tổng thiệt hại ước tính 107 tỉ đồng. Gia đình
ông Nguyễn Văn Thìn có 5000 m2 nuôi tôm đều bị mất trắng hoặc con tôm bị
đỏ thân, đốm trắng trong thời gian dòng Thị Vải hứng chịu chất thải.
+ Sản lượng lúa giảm, chất lượng kém: Ngoài những diện tích nuôi trồng thuỷ
hải sản, diện tích đất trồng lúa ở tỉnh Đồng Nai cũng phải gánh chịu một hậu
quả tương tự. Hàng trăm ha lúa của tỉnh bị thối rễ, cây lúa không thể thu hoạch
đc.
+ Hoa màu chất lượng, năng suất kém: Một số khảo sát tại “vùng” ô nhiễm của
Công ty Vedan, bà Nguyễn Thị Ba (58 tuổi) ngủ tại tổ 7, ấp 1, xã Phước Thái

đặc biệt là việc đùn đẩy trách nhiệm trong xử lý.
Chính sách khắc phục:
+ Phạt: đã hoàn thành việc tháo dỡ toàn bộ hệ thống đường
ống và thiết bị bơm, dẫn dịch thải lỏng sau lên men ra sông Thị
Vải; chấm dứt việc bơm dịch thải sau lên men ra sông, đồng
thời vẫn tiếp tục duy trì việc giảm công suất và ngừng hoạt
động một số nhà máy nhằm bảo đảm nước thải đạt tiêu chuẩn
trước khi xả vào sông Thị Vải.
Đến nay, Vedan đã hoàn thành nộp tiền phạt vi phạm hành
chính 267.500 nghìn đồng, tháo dỡ 1.059 mét đường ống sắt chôn ngầm
dưới đất để xả nước thải chưa qua xử lý ra sông Thị Vải;
Những hành vi bị xử phạt hành chính của Vedan:
1.Phạt tiền với mức phạt 33.000.000 đồng về hành vi: xả nước
thải vượt tiêu chuẩn cho phép từ mười lần trở lên trong trường
hợp thải lượng nước thải từ 50 m3/ngày đến dưới 5.000
5
Kinh tế - quản lý môi trường
m3/ngày đối với Nhà máy sản xuất tinh bột biến tính của Công
ty; vi phạm khoản 11 Điều 10 của Nghị định số 81/2006/NĐ-CP.
2. Phạt tiền với mức phạt 23.000.000 đồng: xả nước thải vượt
tiêu chuẩn cho phép từ năm lần đến dưới mười lần trong trường
hợp thải lượng nước thải từ 50 m3/ngày đến dưới 5.000
m3/ngày đối với Nhà máy sản xuất Bột ngọt và Lysine của Công
ty; vi phạm khoản 8 Điều 10 của Nghị định số 81/2006/NĐ-CP.
3. Phạt tiền với mức phạt 23.000.000 đồng: xả nước thải vượt
tiêu chuẩn cho phép từ năm lần đến dưới mười lần trong trường
hợp thải lượng nước thải từ 50 m3/ngày đến dưới 5.000
m3/ngày đối với các Nhà máy khác của Công ty thải nước thải
vào cống đôi khu vực cầu cảng; vi phạm khoản 8 Điều 10 của
Nghị định số 81/2006/NĐ-CP.

Kinh tế - quản lý môi trường
vượt 195 lần, BOD5 vượt 191 lần, cặn lơ lửng vượt 101 lần,
amonia vượt 116 lần, tổng N vượt 77 lần và tổng P vượt 10 lần)
vượt tiêu chuẩn cho phép từ mười lần trở lên trong trường hợp
thải lượng nước thải từ 50 m3/ngày đến dưới 5.000 m3/ngày tại
cầu cảng số 1 hoặc cầu cảng số 2 của Công ty; vi phạm khoản
11 Điều 10 của Nghị định số 81/2006/NĐ-CP;
10. Phạt tiền với mức phạt 33.000.000 đồng: xả nước thải bùn
vượt tiêu chuẩn cho phép từ mười lần trở lên trong trường hợp
thải lượng nước thải từ 50 m3/ngày đến dưới 5.000 m3/ngày đối
với Nhà máy tinh bột và xử lý nước cấp; vi phạm khoản 11 Điều
10 của Nghị định số 81/2006/NĐ-CP.
11. Phạt tiền với mức phạt 20.000.000 đồng: xả nước thải vượt
tiêu chuẩn cho phép từ năm lần đến dưới mười lần trong trường
hợp thải lượng nước thải nhỏ hơn 50 m3/ngày đối với Trại chăn
nuôi heo của Công ty; vi phạm khoản 7 Điều 10 của Nghị định
số 81/2006/NĐ-CP.
12. Phạt tiền với mức phạt 50.000.000 đồng: Không nộp phí bảo
vệ môi trường đối với nước thải công nghiệp có giá trị từ
300.000.000 đồng trở lên (dịch thải sau lên men và nước thải
công nghiệp xả trực tiếp ra sông Thị Vải không qua hệ thống xử
lý); vi phạm tiết 6 điểm b, khoản 2, Điều 10 của Nghị định số
106/2003/NĐ-CP.
+ Bồi thường: Khẳng định việc đòi bồi thường của nông dân bị
thiệt hại do ô nhiễm môi trường sông Thị Vải là rất chính đáng,
báo cáo nêu quan điểm của Bộ là nhất quán nguyên tắc “ai gây
ô nhiễm người đó phải bồi thường”.
Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu ủy ban nhân dân các tỉnh,
thành liên quan làm rõ mức độ thiệt hại do công ty Vedan và
các doanh nghiệp trên lưu vực sông Thị Vải gây ra để giải quyết

+ Sử dụng giấy phép xả thải.
+ Để khắc phục hậu quả, thanh tra Bộ TN-MT quyết định cứng
rắn: Cấm hoạt động xả chất thải (dịch thải sau lên men, nước
thải, dung dịch bùn thải) không đạt tiêu chuẩn VN ra môi
trường; tạm đình chỉ hoạt động sản xuất có phát sinh nước thải
và dịch thải sau lên men của các nhà máy (sản xuất tinh bột
biến tính, bột ngọt và Lysine; trại chăn nuôi heo và các nhà máy
khác của Vedan thải nước thải ra môi trường tại khu vực xã
Phước Thái, huyện Long Thành, Đồng Nai) cho tới khi có biện
pháp xử lý nước thải và dịch thải sau lên men đạt quy chuẩn kỹ
thuật quốc gia về chất thải.
Vedan chỉ được hoạt động trở lại khi đã tháo dỡ toàn bộ hệ
thống cống ngầm và thiết bị bơm từ khu vực sản xuất của công
ty ra sông Thị Vải; cải tạo toàn bộ hệ thống thu gom, xử lý chất
thải lỏng (dịch thải sau lên men, nước thải công nghiệp, nước
thải sinh hoạt, bùn thải lỏng), hệ thống đo lưu lượng và quan
8
Kinh tế - quản lý môi trường
trắc tự động, liên tục một số thông số ô nhiễm đặc trưng trong
nước thải sau xử lý như: pH, độ màu, TSS, COD, amonia, đảm
bảo quy chuẩn kỹ thuật về chất thải theo quy định.
Thanh tra cũng yêu cầu trước khi xây dựng lại mương dẫn nước
thải, cửa xả thải, hệ thống điện , Vedan phải gửi hồ sơ thiết kế
về cho Bộ TN-MT để xem xét, đánh giá và chấp thuận trước khi
xây dựng. Sau khi hoàn thành xây dựng và vận hành thử
nghiệm hệ thống xử lý chất thải, Vedan chỉ được phép đưa công
trình vào vận hành chính thức khi đã có văn bản kiểm tra, xác
nhận đã hoàn thành các nội dung và yêu cầu bảo vệ môi trường
theo quy định.
+ Khắc phục môi trường: Ông Ao Văn Thinh, Phó chủ tịch UBND

- Ngày 8/9/2008, sau nhiều tháng mật phục, Cục Cảnh sát môi trường Bộ Công an và đoàn
kiểm tra của Bộ Tài nguyên và Môi trường bắt quả tang Công ty Vedan xả nước thải chưa
qua xử lý ra sông Thị Vải
- Ngày 19/9, đoàn kiểm tra liên ngành Bộ Tài nguyên và Môi trường đã lập biên bản vi phạm
hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường và tài nguyên nước đối với Công ty Vedan và
chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra để làm rõ.
- Ngày 20/9, Viện Khoa học hình sự (C21) và Cục Cảnh sát Môi trường đã tiến hành kiểm tra
hệ thống đường ống và hệ thống xử lý nước thải của Công ty Vedan.
- Ngày 25/9, sau 1 tuần thực hiện khám nghiệm hiện trường, Đoàn kiểm tra liên ngành đã có
kết luận chính thức về những sai phạm của Công ty Vedan đối với các quy định về bảo vệ
môi trường.
- Trong 2 ngày 6 và 7/10, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Phạm Khôi Nguyên đã ký
các văn bản về việc xử lý những sai phạm bảo vệ môi trường của Công ty Vedan, trong đó đề
nghị UBND tỉnh Đồng Nai ra quyết định đình chỉ hoạt động đối với Vedan.
- Ngày 13/10, Văn phòng Chính phủ ban hành Công văn 1706/TTg-KGVX của Thủ tướng
Chính phủ về việc xử lý vi phạm pháp luật đối với Công ty cổ phần hữu hạn Vedan Việt Nam
và tăng cường công tác bảo vệ môi trường trên phạm vi cả nước trong thời gian tới.
- Ngày 5/11, trong buổi họp với lãnh đạo Bộ Tài nguyên và Môi trường, UBND tỉnh Đồng
Nai, đại diện của Công ty Vedan cho biết sẽ nộp phạt mỗi quý 15 tỷ đồng trong năm 2009.
- Đến thời điểm hiện nay, công ty Vedan đã nộp 267 triệu đồng tiền phạt về các hành vi vi
phạm hành chính. Đồng thời Vedan cũng đã tháo dỡ 1.059 mét đường ống sắt chôn ngầm
dưới đất để xả nước thải chưa qua xử lý ra sông Thị Vải.
Về khoản 127 tỷ đồng tiền truy thu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải công nghiệp,
Vedan đề nghị được nộp trong 2 năm 2008 - 2009. Đến 31/12 tới, Công ty Vedan sẽ nộp
toàn bộ số tiền của năm 2008. Trong năm 2009, mỗi quý sẽ nộp 15 tỷ đồng.
Theo VnEconomy và Website Chính phủ
10
Kinh tế - quản lý môi trường
11