CHƯƠNG I - CÁC KỸ THUẬT CHÍNH CỦA
CÔNG NGHỆ SINH HỌC HIỆN ĐẠI
BÀI 1
CÔNG NGHỆ DNA TÁI TỔ HỢP
Công nghệ DNA tái tổ hợp, còn được gọi là
nhân dòng gen hay nhân dòng phân tử, là
một khái niệm bao quát gồm một số quy trình
thí nghiệm dẫn đến việc chuyển thông tin di
truyền (DNA) từ sinh vật này sang sinh vật
khác.
THẾ NÀO LÀ DNA TÁI TỔ HỢP
I. THU NHẬN GEN

Vào năm 1969, Becwitt, Shapiro đã thông
báo về công trình tách gen từ operon lactose
của E. coli dựa trên cơ sở kết hợp các
phương pháp di truyền vi sinh cổ điển với
các phương pháp vật lý để tách và lai các
phân tử DNA.

Có thể thu nhận gen để thực hiện kỹ thuật tái
tổ hợp DNA bằng ba phương pháp khác
nhau.
1.Tách đọan ADN chứa gen từ bộ gen:

Toàn bộ DNA được tách ra những đoạn nhỏ có
chiều dài 15.000 – 20.000 cặp base bằng phương
pháp lắc cơ học hay bằng enzyme cắt hạn chế. Sau
đó gắn vào các vector mang gen tạo thành plasmid
tái tổ hợp.


hợp.
1. Các vector đối với E.coli

Các vector tách dòng đơn giản nhất, được
sử dụng rộng rãi nhất là dựa trên các
plasmid vi khuẩn. Một lượng lớn các vector
plasmid khác nhau có thể sử dụng cho
E.coli.

Ưu điểm của các vector này là: dễ làm sạch,
hiệu quả biến nạp cao, các marker chọn lọc
thuận tiện cho biến nạp và tái tổ hợp, có khả
năng tách dòng các mẫu DNA lớn tới 5kb.
PLASMID
2. Vector đối với nấm men và các nấm khác:

Nấm men S.cerevisiae là một trong những
cơ thể quan trọng nhất trong công nghệ sinh
học.
3.Vector đối với thực vật bậc cao:
* Vector tách dòng là vi khuẩn A. tumefaciens:

A. tumefaciens là VK Gram (-), tạo nên các nốt
sần trên cây trồng khi bị nhiễm.

Việc tạo nên các nốt sần chính là kết quả của
việc chuyển đoạn T-DNA của plasmid Ti vào bộ
gen tế bào thực vật.
* Vector tách dòng là virus Cauliflower mosaic:
Hầu hết virus thực vật là virus RNA nên rất khó

dòng
EcoRI Escherichia coli Ry13 I
SmaI Serratia martesens I
HaeIII Hemophylus aegypticus III
b. Các loại enzyme giới hạn:
Hiện nay có hàng nghìn enzyme giới hạn được
ly trích từ vi khuẩn. Dựa vào khả năng nhận
biết và cắt các trình tự đặc hiệu khoảng 4 – 6
cặp nucleotide người ta chia enzyme giới
hạn làm 3 loại:

Loại thứ nhất:

Loại thứ hai:

Loại thứ ba:
c.Các kiểu cắt của enzyme giới hạn:

Mỗi enzyme giới hạn nhận biết và cắt đặc
hiệu một đoạn DNA ở những vị trí nhất định.
Có hai kiểu cắt khác nhau là cắt tạo đầu
bằng và cắt tạo đầu so le.
–
Cắt tạo đầu bằng (Blunt ends): một số RE cắt 2 mạch
DNA tại cùng một điểm. Sau khi cắt, hai đầu bằng sẽ
không có khả năng tự kết hợp trở lại. Để nối chúng lại
phải dùng enzyme T4 ligase.
–
Cắt tạo đầu dính (cohesive ends): ở một số RE, vị trí
cắt lệch nhau trên hai mạch. Trong trường hợp này,