góp ý sửa đổi, bổ sung hiến pháp
Tạp chí luật học - 3

ThS. Nguyễn Thị Hồi *
rên cơ sở Dự thảo sửa đổi, bổ sung một
số điều Hiến pháp năm 1992 tôi xin
đóng góp một số ý kiến sau:
Điều 2, theo tôi nên sửa lại là:
Nhà nớc Cộng hòa x hội chủ nghĩa
Việt Nam là Nhà nớc pháp quyền x hội chủ
nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân
dân. Quyền lực nhà nớc là thống nhất, có sự
phân công và phối hợp giữa các cơ quan nhà
nớc trong việc thực hiện các quyền: Lập
pháp, hành pháp và t pháp.
Tất cả quyền lực nhà nớc thuộc về nhân
dân mà nền tảng là liên minh giai cấp công
nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí
thức.
Phải ghi nh vậy thì mới thực sự thể chế
hoá đợc đầy đủ nguyên tắc tổ chức bộ máy
nhà nớc mà Đảng ta đ đề ra, từng bớc làm
rõ trong luật nội dung nguyên tắc này chứ
không chỉ dừng ở quan điểm chính trị nh
hiện nay.
Đề nghị nên thay cụm từ Hiến pháp và

chủ yếu và không ngừng tăng cờng pháp chế
x hội chủ nghĩa.
Tất cả các cơ quan, tổ chức và cá nhân
trong x hội đều phải nghiêm chỉnh tôn trọng
và thực hiện pháp luật, đấu tranh phòng ngừa
và chống vi phạm pháp luật.
Mọi hành động xâm phạm lợi ích của
Nhà nớc, quyền và lợi ích hợp pháp của tập
thể và cá nhân đều phải bị xử lí theo pháp
luật.
T

* Giảng viên Khoa hành chính - nhà nớc
Trờng đại học luật Hà Nội
góp ý sửa đổi, bổ sung hiến pháp
4 -
Tạp chí luật học
Sở dĩ đề nghị viết nh vậy là vì những lí
do sau đây:
Thứ nhất, các cụm từ các cơ quan nhà
nớc, tổ chức kinh tế, tổ chức x hội, đơn vị
vũ trang nhân dân vừa có tính chất liệt kê,
lại vừa không đủ ý. Ngời ta có thể đặt câu
hỏi: Vậy còn các tổ chức nghề nghiệp, các tổ
chức chính trị - x hội thì sao? Khi thay
bằng cụm từ Tất cả các cơ quan tổ chức thì
vừa ngắn gọn lại vừa đủ ý, bởi lẽ nó bao hàm

thống nhất quản lí toàn bộ đất đai theo quy
hoạch và pháp luật. Còn nếu muốn khẳng
định tinh thần nhà nớc pháp quyền là Nhà
nớc chỉ dùng công cụ duy nhất để quản lí x
hội thì phải sửa lại Điều 18 cho phù hợp với
Điều này. Thực tế cho thấy, Nhà nớc ta
không chỉ dùng pháp luật là công cụ duy nhất
để quản lí.
Thứ t, đề nghị thay cụm từ các tội
phạm, các vi phạm Hiến pháp và pháp luật
bằng cụm từ vi phạm pháp luật bởi lẽ bản
thân tội phạm cũng chỉ là loại vi phạm pháp
luật, chỉ khác với các loại vi phạm pháp luật
khác chủ yếu ở tính chất và mức độ nguy
hiểm cho x hội cao hơn mà thôi. Nếu muốn
nhấn mạnh đến việc phòng, chống tội phạm
hơn các loại vi phạm pháp luật khác thì có thể
thêm vào đằng sau cụm từ vi phạm pháp
luật cụm từ đặc biệt là tội phạm là đủ.
Thứ năm, ở khoản 3 Điều 12: Mọi hành
động xâm phạm lợi ích của Nhà nớc, quyền
và lợi ích hợp pháp của tập thể và của công
dân đều bị xử lí theo pháp luật, tôi đề nghị
viết lại là:
Mọi hành động xâm phạm lợi ích của
Nhà nớc, quyền và lợi ích hợp pháp của tập
thể và của cá nhân đều phải bị xử lí theo pháp
luật.
Lí do đề nghị thay từ công dân bằng từ
cá nhân thì nh đ giải thích ở trên, còn từ

nhiệm cá nhân trớc Quốc hội. Còn nếu quy
định Quốc hội bỏ phiếu bất tín nhiệm cả đối
với Chính phủ thì ngoài phải chịu trách nhiệm
cá nhân, các bộ trởng còn phải chịu trách
nhiệm chính trị liên đới về hoạt động của cả
tập thể Chính phủ trớc Quốc hội. Hiến pháp
hoặc luật nên quy định cho các bộ trởng cả
hai loại trách nhiệm này để nâng cao tinh
thần trách nhiệm và hiệu quả hoạt động của
cả tập thể Chính phủ. Và nếu thừa nhận nh
vậy thì trong Hiến pháp hoặc luật phải quy
định rõ hậu quả pháp lí của sự bỏ phiếu bất
tín nhiệm đó. Nghĩa là nếu bộ trởng nào bị
Quốc hội bất tín nhiệm thì phải bị Quốc hội
bi nhiệm hoặc phải từ chức. Còn nếu quá
nửa số bộ trởng của Chính phủ trở lên bị bất
tín nhiệm thì Chính phủ phải từ chức tập thể
để lập ra Chính phủ mới.
Về khoản 13 Điều 84, đề nghị viết lại là:
Quyết định chính sách cơ bản về đối
ngoại; phê chuẩn hoặc bi bỏ điều ớc quốc
tế do Chủ tịch nớc trực tiếp kí kết và theo đề
nghị của Chủ tịch nớc, phê chuẩn hoặc bi
bỏ các điều ớc quốc tế khác đ đợc kí kết
hoặc tham gia.
Viết nh vậy, có thể hiểu là:
- Quốc hội phê chuẩn hoặc bi bỏ điều
ớc quốc tế do Chủ tịch nớc trực tiếp kí kết.
- Còn các điều ớc quốc tế khác (chẳng
hạn nh điều ớc quốc tế do Chính phủ kí kết

6 -
Tạp chí luật học
định cho rõ nghĩa và đầy đủ. Cụ thể có thể
viết lại nh sau:
Uỷ ban nhân dân gồm chủ tịch, các phó
chủ tịch và các uỷ viên. Chủ tịch uỷ ban nhân
dân là đại biểu hội đồng nhân dân. Trong
trờng hợp cần thiết do luật định, Thủ tớng
Chính phủ có thể điều động, bổ nhiệm chủ
tịch uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực
thuộc trung ơng, chủ tịch uỷ ban nhân dân
cấp trên có thể điều động, bổ nhiệm chủ tịch
uỷ ban nhân dân cấp dới trực tiếp; trong
trờng hợp bổ nhiệm, chủ tịch uỷ ban nhân
dân không nhất thiết là đại biểu hội đồng
nhân dân.
Nh vậy, trờng hợp cần thiết phải là
do luật định chứ không thể hiểu tuỳ tiện.
Điều 137 đề nghị thay từ chấp hành
bằng từ thực hiện vì trong khoa học pháp lí
nớc ta, từ chấp hành pháp luật có lúc đợc
hiểu theo nghĩa hẹp hơn từ thực hiện pháp
luật vì chấp hành pháp luật chỉ là một
trong các hình thức thực hiện pháp luật. Cho
nên dùng từ thực hiện thì đầy đủ và chính
xác hơn. Do vậy, nên viết lại nh sau:
Viện kiểm sát nhân dân tối cao thực
hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt
động t pháp, bảo đảm cho pháp luật đợc
thực hiện nghiêm chỉnh và thống nhất.

hiện thực, hạn chế dần tình trạng Quốc hội
chủ yếu là cơ quan thảo luận và thông qua
các dự luật do Chính phủ đệ trình nh hiện
nay.
Thứ hai, Hiến pháp nên bổ sung thêm quy
định về việc thành lập cơ quan vừa có chức
năng, thẩm quyền tơng tự hội đồng Hiến
pháp hoặc viện bảo hiến ở các nớc khác, vừa
có thêm các chức năng khác, có thể gọi là Uỷ
ban giám sát chẳng hạn. Nhiệm vụ của cơ
quan này là bảo đảm tính hợp hiến của các
đạo luật hoặc các điều khoản của luật và các
hoạt động của Quốc hội; đảm bảo tính hợp
pháp của việc bầu cử đại biểu Quốc hội, của
các cuộc trng cầu ý dân và tuyên bố kết quả;
bảo đảm sự thống nhất, sự đồng bộ của các
quy định trong các đạo luật của Quốc hội với
nhau cũng nh các quy định trong pháp lệnh, góp ý sửa đổi, bổ sung hiến pháp
Tạp chí luật học - 7

nghị quyết của Uỷ ban thờng vụ Quốc hội,
lệnh, quyết định của Chủ tịch nớc, nghị
định, nghị quyết của Chính phủ và nghị quyết
của Hội đồng thẩm phán Toà án nhân dân tối
cao. Tất cả các văn bản trên trớc khi đợc
ban hành, đợc thực hiện đều phải đợc
chuyển đến Uỷ ban này để xem xét. Chỉ khi

thể là một tháng) để lựa chọn một trong các
chức vụ đó.
Quy định nh vậy không có nghĩa là Uỷ
ban giám sát có quyền lực cao hơn Quốc hội
(bởi vì các thành viên của nó là do Quốc hội
bầu ra hoặc phê chuẩn) mà chỉ nhằm bảo đảm
tính thống nhất, đồng bộ của pháp luật và
hiệu quả của hoạt động xây dựng pháp luật
của Quốc hội cũng nh của các cơ quan cấp
cao của Nhà nớc, qua đó thúc đẩy việc nâng
cao hiệu quả của pháp luật. Trờng hợp này
có thể đợc hiểu là Quyền lực triệu tập họp
và giải tán lập pháp trao cho hành pháp
không có nghĩa là làm cho hành pháp cao
hơn lập pháp, mà là một sự tin tởng vào
ngời đợc uỷ thác, đợc trao cho nó vì sự an
toàn của nhân dân, trong trờng hợp khi có
một sự không chắc chắn và hay thay đổi của
các công việc của con ngời không thể chịu
đợc một quy định cố định, vững chắc.
(1)

Thứ ba, Hiến pháp sửa đổi nên tăng
cờng quyền lực cho Chủ tịch nớc trong lĩnh
vực hành pháp mà chủ yếu là đối với vấn đề
nhân sự và chỉ đạo hoạt động của Chính phủ,
để có thể vừa khẳng định, vừa phát huy đợc
vai trò, trách nhiệm và tài năng cá nhân của
nguyên thủ quốc gia trong công cuộc xây
dựng và phát triển đất nớc.