1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA KINH TẾ & LUẬT
LỚP LUẬT KINH TẾ (B2LK92DB) Đề tài

Quyền và nghĩa vụ của người bán và người mua
trong hợp đồng mua bán hàng hoá theo LTM 2005.
Một số tình huống tranh chấp phổ biến và bình luận.
DANH SÁCH CÁC THÀNH VIÊN NHÓM 1
1/ Thủy Thị Dung
2/ Trần Tấn Toàn
3/ Nguyễn Thái Hoàn
4/ Phan Xuân Lâm
5/ Đặng Đức Huy
6/ Hồ Thanh Thủy

có thoả thuận trong hợp đồng thì bên bán phải đảm bảo cho bên mua tham dự việc
kiểm tra.
Bên mua có quyền từ chối nhận hàng nếu hàng hoá không đảm bảo chất
lượng như mẫu hàng hoá hoặc không được bảo quản, đóng gói theo cách thức
thông thường đối với loại hàng hoá đó. Trách nhiệm đối với hàng hoá không phù
hợp hợp đồng được xác định như sau :
3

+ Bên bán không chịu trách nhiệm về bất kỳ khiếm khuyết nào của hàng hoá
nếu vào thời điểm giao kết hợp đồng bên mua đã biết hoặc phải biết về những
khiếm khuyết đó;
+ Trừ trường hợp nêu trên, trong thời hạn khiếu nại theo quy định của pháp
luật, bên bán phải chịu trách nhiệm về bất kỳ khiếm khuyết nào của hàng hoá đã có
trước thời điểm chuyển rủi ro cho bên mua, kể cả trường hợp khiếm khuyết đó
được phát hiện sau thời điểm chuyển rủi ro;
+ Bên bán phải chịu trách nhiệm về khiếm khuyết của hàng hóa phát sinh
sau thời điểm chuyển rủi ro nếu khiếm khuyết đó do bên bán vi phạm hợp đồng.
- Giao hàng đúng số lượng :
Các bên có thể thoả thuận số lượng, cách thức đo lường, đơn vị đo lường
+ Trường hợp giao hàng thừa, người mua trả tiền cho số hàng đó, có quyền
từ chối số hàng giao thừa. Nếu nhận số hàng giao thừa, người mua phải thoả
thuận giá.
+ Trường hợp giao hàng có lẫn loại hàng không được thoả thuận trong hợp
đồng thì người mua có quyền từ chối số hàng lẫn loại này.
+ Trường hợp người bán giao thiếu hàng, người mua có quyền :
 Nhận và trả tiền số hàng thực nhận
 Không nhận hàng, buộc bên bán phải chịu các chế tài
 Nhận phần đã giao, đồng thời yêu cầu bên bán giao tiếp phần còn thiếu
trong một thời hạn nhất định .
Nếu việc khắc phục này gây bất lợi hoặc làm phát sinh chi phí bất hợp lý cho

(Khoản 2 Điều 35 Luật TM 2005) được xác định như sau:
a/ Trường hợp hàng hoá là vật gắn liền với đất đai thì bên bán phải giao
hàng tại nơi có hàng hoá đó;
b/ Trường hợp trong hợp đồng có quy định về vận chuyển hàng hoá thì bên
bán có nghĩa vụ giao hàng cho người vận chuyển đầu tiên;
c/ Trường hợp trong hợp đồng không có quy định về vận chuyển hàng hoá,
nếu vào thời điểm giao kết hợp đồng, các bên biết được địa điểm kho chứa hàng,
địa điểm xếp hàng hoặc nơi sản xuất, chế tạo hàng hoá thì bên bán phải giao hàng
tại địa điểm đó;
d/ Trong các trường hợp khác, bên bán phải giao hàng tại địa điểm kinh
doanh của bên bán, nếu không có địa điểm kinh doanh thì phải giao hàng tại nơi cư
trú của bên bán được xác định tại thời điểm giao kết hợp đồng mua bán.
Bên bán phải khắc phục việc giao thiếu hàng, giao hàng không phù hợp theo hợp
đồng: (Khoản 1 Điều 41 Luật TM 2005)
Trừ trường hợp có thỏa thuận khác, nếu hợp đồng chỉ quy định thời hạn giao
hàng và không xác định thời điểm giao hàng cụ thể mà bên bán giao hàng
5

trước khi hết thời hạn giao hàng và giao thiếu hàng hoặc giao hàng không
phù hợp với hợp đồng thì bên bán vẫn có thể giao phần hàng còn thiếu hoặc
thay thế hàng hoá cho phù hợp với hợp đồng hoặc khắc phục sự không phù
hợp của hàng hoá trong thời hạn còn lại.
Nghĩa vụ quyền sở hữu hàng hóa cho bên mua: (Điều 45 Luật TM 2005)
1. Quyền sở hữu của bên mua đối với hàng hóa đã bán không bị tranh chấp
bởi bên thứ ba;
2. Hàng hóa đó phải hợp pháp;
3. Việc chuyển giao hàng hoá là hợp pháp.
Nghĩa vụ bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ đối với hàng hoá: (Khoản 1 Điều 46 Luật
TM 2005)
- Bên bán không được bán hàng hóa vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Bên bán

trí tuệ đối với hàng hóa đã bán. Trường hợp bên mua yêu cầu bên bán phải tuân
theo bản vẽ kỹ thuật, thiết kế, công thức hoặc những số liệu chi tiết do bên mua
cung cấp thì bên mua phải chịu trách nhiệm về các khiếu nại liên quan đến những
vi phạm quyền sở hữu trí tuệ phát sinh từ việc bên bán đã tuân thủ những yêu cầu
của bên mua.
- Rủi ro đối với hàng hóa :
Rủi ro là sự kiện xảy ra nằm ngoài tầm kiểm soát của con người, xảy ra sau
thời điểm ký kết hợp đồng mà tại thời điểm ký kết hợp đồng các bên không thể tiên
đoán được , không khắc phục hậu quả được. rủi ro là hậu quả của tình huống bất
khả kháng.
Trong trường hợp các bên không có thỏa thuận , theo Luật Thương mại
2005 , vấn đề xác định thời điểm chuyển rủi ro đối với hàng hóa được quy định như
sau :
+ Thứ nhất, chuyển rủi ro trong trường hợp có địa điểm giao hàng xác định :
rủi ro về mất mát hoặc hư hỏng được hàng hoá được chuyển cho bên mua khi
hàng hoá được giao cho bên mua.
+ Thứ hai, chuyển rủi ro trường hợp không có địa điểm giao hàng xác định :
rủi ro về mất mát hoặc hư hỏng được hàng hoá được chuyển cho bên mua khi
hàng hoá đã được giao cho người vận chuyển đầu tiên
+ Thứ ba, chuyển rủi ro trường hợp giao hàng cho người nhận hàng để giao
mà không phải là người vận chuyển : được chuyển cho bên mua khi bên mua nhận
chứng từ sở hữu hàng hoá hoặc người nhận hàng để giao xác nhận quyền chiếm
hữu hàng hoá của bên mua.
+ Thứ tư, chuyển rủi ro trường hợp mua bán hàng hóa đang trên đường vận
chuyển thì rủi ro về mất mát, hư hỏng tài sản được chuyển cho bên mua kể từ thời
điểm giao kết hợp đồng.
+ Ngoài ra trong các trường hợp khác, rủi ro về mất mát hoặc hư hỏng hàng
hoá được chuyển cho bên mua kể từ khi hàng hoá thuộc quyền định đoạt của bên
mua và bên mua vi phạm hợp đồng do không nhận hàng.
- Bảo hành hàng hóa

bảo quản ) trước khi nhận hàng. (Điều 44 Luật TM 2005)
- Trừ trường hợp có thỏa thuận khác, bên mua hoặc đại diện của bên mua
trong trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này phải kiểm tra hàng hóa trong
một thời gian ngắn nhất mà hoàn cảnh thực tế cho phép; trường hợp hợp
8

đồng có quy định về việc vận chuyển hàng hóa thì việc kiểm tra hàng hoá có
thể được hoãn lại cho tới khi hàng hoá được chuyển tới địa điểm đến.
- Trường hợp bên mua hoặc đại diện của bên mua không thực hiện việc kiểm
tra hàng hóa trước khi giao hàng theo thỏa thuận thì bên bán có quyền giao
hàng theo hợp đồng.
- Bên bán không phải chịu trách nhiệm về những khiếm khuyết của hàng hoá
mà bên mua hoặc đại diện của bên mua đã biết hoặc phải biết nhưng không
thông báo cho bên bán trong thời hạn hợp lý sau khi kiểm tra hàng hoá.
- Bên bán phải chịu trách nhiệm về những khiếm khuyết của hàng hoá mà bên
mua hoặc đại diện của bên mua đã kiểm tra nếu các khiếm khuyết của hàng
hoá không thể phát hiện được trong quá trình kiểm tra bằng biện pháp thông
thường và bên bán đã biết hoặc phải biết về các khiếm khuyết đó nhưng
không thông báo cho bên mua.
Bên mua có quyền nhận hoặc từ chối nhận hàng khi bên bán giao hàng trước thời
hạn. (Điều 38 Luật TM 2005)
Bên mua có quyền nhận hoặc từ chối nhận số hàng hóa do bên bán giao thừa.
(Điều 43 Luật TM 2005)
- Trường hợp bên mua chấp nhận số hàng thừa thì phải thanh toán theo giá
thoả thuận trong hợp đồng nếu các bên không có thoả thuận khác.
Bên mua có quyền yêu cầu bên bán chịu trách nhiệm khi giao thiếu hàng, giao
hàng không phù hợp theo hợp đồng: (Khoản 2 Điều 41 Luật TM 2005)
- Khi bên bán thực hiện việc khắc phục việc giao thiếu hàng, giao hàng không
phù hợp theo hợp đồng mà gây bất lợi hoặc làm phát sinh chi phí bất hợp lý
cho bên mua thì bên mua có quyền yêu cầu bên bán khắc phục bất lợi hoặc

các bên có thoả thuận khác.
Người mua có quyền ngừng thanh toán hoặc giữ lại một phần hoặc toàn bộ tiền
mua hàng nếu nhận hàng phát hiện hàng bị hư hỏng, có khuyết tật hoặc có bằng
chứng người bán hàng lừa gạt …
- Tranh chấp phổ biến:
Thường các tranh chấp phát sinh xảy ra khi các bên có cách hiểu khác nhau về các
thỏa thuận trong hợp đồng, hoặc những tình huống phát sinh không được lường
trước trong quá trình thực hiện hợp đồng.
10
 Số lượng: Bên mua và bên bán không áp dụng các thỏa thuận về dung sai,
hoặc thống nhất chọn lựa đơn vị đo lường áp dụng cho hợp đồng để xác
định số lượng của hàng hóa.
 Chất lượng: Bên mua và bên bán tự chọn cho mình một tiêu chuẩn đo lường
chất lượng riêng, dẫn đến việc không xác định được chất lượng hàng hóa.
 Cách thức đóng gói, bảo quản: Các bên không thỏa thuận hoặc quên thỏa
thuận về cách thức đóng gói, bảo quản hàng hóa trong quá trình vận chuyển,
giao nhận hàng gây thiệt hại đến chất lượng của hàng hóa.
 Địa điểm giao hàng:

2. Một số tình huống tranh chấp phổ biến và bình luận.

Phán quyết: Tranh chấp do từ chối thanh toán trong hợp đồng mua bán cà
phê
Bên nguyên đơn : Người bán Singapore
Bên bị đơn : Người mua Việt Nam
Vụ việc : Tranh chấp do từ chối thanh toán trong hợp đồng mua bán cà phê
Các vấn đề trọng tâm :
- Nghĩa vụ trả tiền hàng của Bị đơn
- Số tiền thiệt hại do Nguyên đơn đòi bồi thường;
TÓM TẮT VỤ KIỆN

1997. Rõ ràng là Bị đơn đã vi phạm nghĩa vụ thanh toán tiền hàng.
Uỷ ban trọng tài không thừa nhận Biên bản thoả thuận ba bên số 9623/INUT.97
ngày 10 tháng 6 năm 1997 là cơ sở để Bị đơn từ chối nghĩa vụ thanh toán theo
Hợp đồng số 9623/INUT.97 ngày 10 tháng 6 năm 1997, bởi vì:
Thứ nhất, trong Biên bản thoả thuận ba bên không có điểm nào qui định rằng Biên
bản thoả thuận này là một bộ phận không thể tách rời của Hợp đồng số
9623/INUT.97. Trong Hợp đồng số 9623/INUT.97 cũng không có điều nào qui định
rằng Biên bản thoả thuận ba bên này được bổ sung cho Hợp đồng và là một bộ
phận không thể thiếu của Hợp đồng.
Thứ hai, việc qui định rằng Bị đơn chỉ vì và nhân danh Cửa hàng A (ở mục 1 Biên
bản thoả thuận ba bên) tự bản thân nó đã mâu thuẫn với bản chất của một hợp
đồng uỷ thác. Điều 99 Luật Thương mại Việt Nam năm 1997 qui định: “uỷ thác mua
bán hàng là hành vi thương mại, theo đó, bên được uỷ thác thực hiện việc mua bán
hàng hoá với danh nghĩa của mình theo những điều kiện đã thoả thuận với bên uỷ
thác và được nhận phí uỷ thác”. Như vậy, bản chất của hợp đồng uỷ thác mua bán
hàng hoá là bên nhận uỷ thác, để được hưởng phí uỷ thác, thì phải nhân danh bản
thân mình thực hiện các công việc đã được uỷ thác với người thứ ba, chứ không
phải nhân danh người uỷ thác. Với lập luận của Bị đơn, rõ ràng, bằng Biên bản
thoả thuận ba bên ký ngày 10 tháng 6 năm 1997, Bị đơn, một mặt muốn nhận phí
uỷ thác, nhưng mặt khác lại không muốn nhận trách nhiệm về mình qua việc nhân
danh mình được thực hiện hợp đồng với người thứ ba (tức là với Nguyên đơn
trong Hợp đồng mua bán số 9623/INUT.97).
Thứ ba, Điều 4 Hợp đồng số 9623/INUT.97 qui định việc thanh toán được thực
hiện bằng phương thức TTR, chuyển trả cho người hưởng lợi là Nguyên đơn, có
tài khoản ở Ngân hàng Hongkong và Shanghai – Chi nhánh tại Singapore. Biên
bản thoả thuận ba bên lại qui định Cửa hàng A chịu trách nhiệm trả tiền cho
12
Nguyên đơn – đối tác ở Singapore. Điều này không thể thực hiện được, vì cửa
hàng A không được làm việc đó theo quy định của pháp luật.
Từ đó, Uỷ ban trọng tài quyết định Bị đơn phải trả toàn bộ tiền hàng cho Nguyên

Bị đơn sang người thứ ba, có sự đồng ý của Nguyên đơn.
Khi đòi thực hiện nghĩa vụ trả tiền (khi đã hết thời hạn mà chưa trả) thì không nên
gia hạn, bởi vì làm như thế thì toà án, Uỷ ban trọng tài có thể suy đoán là chủ nợ
gia hạn thời hạn trả tiền và do đó không cho hưởng tiền lãi suất trong khoảng thời
gian được coi là gia hạn đó. Hoặc là, vẫn có thể đưa ra mốc thời gian cho việc trả
tiền sau khi đã hết thời hạn trả, nhưng đòi ngay thêm tiền lãi suất kể từ ngày hết
thời hạn trả đó.
Khi đòi tiền bồi thường thiệt hại là các khoản chi phí và để chắc chắn được Uỷ ban
trọng tài chấp nhận, thì phải cung cấp đầy đủ chứng từ hợp lệ chứng minh cho các
13
khoản chi phí đó. Nếu không cung cấp bằng chứng chứng minh thiệt hại thì Uỷ ban
trọng tài có thể bác yêu cầu, và như thế quyền lợi của mình không được bảo vệ.
Nguồn: VIAC
Phán quyết: Tranh chấp về tính vô hiệu của hợp đồng đổi hàng (Barter
contract)
THÔNG TIN VỤ KIỆN
Bên nguyên đơn : Hai doanh nghiệp Nam Tư
Bên bị đơn : Một doanh nghiệp Thụy Sĩ
Vụ việc : Hợp đồng đổi hàng quốc tế
Các vấn đề trọng tâm :
- Luật áp dụng đối với Hợp đồng
- Tính vô hiệu của hợp đồng: do trái với tập quán, vi phạm chính sách chung
- Hậu quả của tính vô hiệu
TÓM TẮT VỤ VIỆC
Quan hệ phát sinh từ giao dịch giữa các bên đã được thiết lập thông qua việc đổi
hàng hoá xuất khẩu từ Nam Tư để lấy hàng hoá nhập khẩu khác. Thực chất chỉ
Hợp đồng nhập khẩu là có thực, còn Hợp đồng xuất khẩu là không có thực vì mục
đích của việc thiết lập quan hệ này là nhằm thu được nguồn tài chính cần thiết và
thực hiện việc quy đổi ngoại tệ để thanh toán hàng hoá nhập khẩu. Trên thực tế,
hàng hoá xuất khẩu đã được giao tại Nam Tư và được thanh toán bằng Franc

được đơn đặt hàng. Tuy nhiên, hợp đồng mua bán sẽ được điều chỉnh bởi luật
quốc gia của nước mà bên mua có trụ sở chính, nếu như đó là nơi mà người bán
nhận đơn đặt hàng.
Các qui định tư pháp quốc tế của Thuỵ Sỹ, Pháp và Nam Tư vào thời điểm này
cũng có những quy tắc tương tự trong việc xác định luật áp dụng cho các nghĩa vụ
phát sinh từ hợp đồng mua bán: Vấn đề đầu tiên là phải xác định những điểm quan
trọng nhất khi thực hiện hợp đồng. Tiếp theo cần xác định lãnh thổ có mối quan hệ
chặt chẽ nhất với việc thực hiện hợp đồng, hoặc theo như ý kiến của Toà án liên
bang Thuỵ Sỹ, thì phải định ra “trung tâm” của Hợp đồng. Các yếu tố này sẽ là cơ
sở chủ yếu để xác định luật áp dụng đối với hợp đồng. Đây cũng là giải pháp đưa
ra trong Công ước Châu Âu về Luật áp dụng đối với Nghĩa vụ hợp đồng được các
nước thành viên ký kết tại Rome, ngày 19 tháng 6 năm 1980.
Uỷ ban trọng tài cho rằng trong vụ việc này Nguyên đơn phải chịu sự điều chỉnh
của luật Nam Tư đối với việc quản lý xuất nhập khẩu. Luật này bao gồm các quy
định chung về phạt tiền và thậm chí bị phạt tù theo như văn bản sửa đổi luật này và
được áp dụng cho bất cứ hợp đồng xuất nhập khẩu nào ở Nam Tư.
Ngoài ra, căn cứ vào các điều khoản ghi trong các chứng từ hợp đồng và thực tiễn
thực hiện hợp đồng, Uỷ ban trọng tài cho rằng luật áp dụng đối với quan hệ hợp
đồng là luật Nam Tư.
2. Sự vô hiệu của hợp đồng xuất khẩu:
Trên thực tế, không hề có bất kỳ thông tin chi tiết nào về Hợp đồng xuất khẩu và
các trọng tài viên đã đi đến kết luận rằng hợp đồng này là không có thực và các
bên đã vi phạm qui định về quy đổi ngoại tệ.
Uỷ ban trọng tài cho rằng:
“Về mặt nguyên tắc, những thoả thuận trái với qui định bắt buộc của luật hoặc trái
với chính sách chung, trái đạo đức và tập quán là không hợp lệ và vô hiệu. Điều
này được qui định trong Điều 879 Luật Dân sự Áo, được áp dụng tại Croatia và
Slovakia năm 1974, cũng như được qui định trong Luật về Nghĩa vụ hợp đồng có
hiệu lực từ năm 1978 của Nam Tư. Nguyên tắc này cũng được tất cả các nước và
các hệ thống pháp luật khác công nhận. Đây có thể coi là một yếu tố của luật hợp

hạn ở Thuỵ Sỹ, tức là 5% theo Điều 104 Luật nghĩa vụ hợp đồng của Thuỵ Sỹ.
Như vậy các Nguyên đơn được quyền đòi Bị đơn bồi thường khoản lãi trên số tiền
đã thanh toán cho Bị đơn tính từ ngày thực hiện việc thanh toán với lãi suất là 5%.
Phán quyết của Uỷ ban trọng tài như sau:
- Hợp đồng gốc và ba hợp đồng liên quan là không hợp lệ và vô hiệu do vi
phạm luật Nam Tư và trái với đạo đức và tập quán.
- Các Nguyên đơn phải tự chịu các chi phí gửi trả lại hàng hoá nhập khẩu mà
Bị đơn đã giao cho họ tại nơi đăng ký trụ sở của Bị đơn.
- Bị đơn phải trả cho Nguyên đơn khoản tiền ứng trước 5.398.986,51 Franc
Thuỵ Sỹ vào tài khoản theo thư tín dụng tại ngân hàng X.
- Nguyên đơn có quyền hưởng lãi suất theo tỷ lệ 5% tính từ ngày đã trả tiền
cho tới ngày Bị đơn thực hiện việc bồi hoàn.
- Mỗi bên phải thanh toán một nửa thù lao và phí trọng tài do Uỷ ban trọng tài
quyết định.
16