Pháp luật doanh nghiệp Việt Nam Những vấn đề cần hoàn thiện 10 tạp chí luật học số 9
/2010

ThS. Trần Quỳnh Anh *
1. Lut doanh nghip nm 2005 cn b
sung quy nh v giỏm sỏt quỏ trỡnh gúp
vn vo cụng ti trỏch nhim hu hn ca
ch s hu cụng ti (i vi cụng ti trỏch
nhim hu hn mt thnh viờn) v thnh
viờn cụng ti (i vi cụng ti trỏch nhim
hu hn hai thnh viờn tr lờn)
Phỏp lut doanh nghip ca Vit Nam
hin nay ó b quy nh chung v vn phỏp
nh v ch quy nh mc vn phỏp nh cho
mt s ngnh ngh c th nh kinh doanh
bt ng sn, ngõn hng, bo him
(1)
Lut
doanh nghip nm 2005 ó cú quy nh c
th vic thc hin gúp vn, cp giy chng
nhn phn vn gúp nhng khụng quy nh
bt buc thnh viờn cụng ti phi gúp vn
ngay khi thnh lp cụng ti, cng khụng cú
quy nh v quy ch giỏm sỏt vic gúp vn
v cỏc bin phỏp x lớ trong trng hp cỏc


Theo quy nh ca phỏp lut c, cụng ti
trỏch nhim hu hn phi cú s vn ti thiu
bng vn phỏp nh v ớt nht mt phn t s
vn ú phi c u t vo cụng ti khi
cụng ti c thnh lp.
(5)

Khụng quy nh mc vn phỏp nh khi
thnh lp doanh nghip nhng i vi cụng
ti trỏch nhim hu hn, phỏp lut M khng
ch c tỡnh trng khai khng vn v m
bo vic gúp ỳng, vn ca cỏc thnh
viờn vo cụng ti bng quy nh v cỏc trng
hp ngoi l ca ch chu trỏch nhim
hu hn. Ch s hu hoc thnh viờn cụng ti
trỏch nhim hu hn cú th b mt quyn
chu trỏch nhim hu hn v phi chu trỏch
nhim vụ hn vi cỏc khon n ca cụng ti
nu khụng m bo cho cụng ti hot ng
* Ging viờn Khoa phỏp lut kinh t
Trng i hc Lut H Ni
Pháp luật doanh nghiệp Việt Nam Những vấn đề cần hoàn thiện tạp chí luật học số 9/2010 11

kinh doanh vi t cỏch mt thc th phỏp lớ
c lp. Vic khụng thc hin hnh vi gúp
vn vo cụng ti l mt trong cỏc cn c quan

hp m cụng ti cú nhiu hỡnh thc gúp vn
thỡ tng s vn gúp bng tin ca cỏc thnh
viờn khụng c thp hn 30% vn ng kớ
ca cụng ti trỏch nhim hu hn (iu
27).
(7)
m bo thnh viờn cụng ti phi
gúp vn theo quy nh ca phỏp lut,
Lut Cụng ti nm 2005 ca Trung Quc cú
quy nh v vic kim tra vn cng nh
trỏch nhim ca cỏc ch th cú liờn quan khi
thc hin hnh vi khai khng vn: Sau khi
thnh viờn cụng ti thc hin vic gúp vn,
phn vn gúp cú th b thm nh bi c
quan nh nc cú thm quyn cp chng
nhn thm nh phn vn gúp c thnh
lp theo quy nh ca phỏp lut.
(8)
Ngoi
ra, iu 108 Lut cụng ti nm 2005 ca
Trung Quc cng quy nh nhng ch ti c
th i vi hnh vi khai khng vn.
khc phc tỡnh trng khai khng vn
ca cỏc cụng ti trỏch nhim hu hn nh
hin nay, phỏp lut Vit Nam nờn b sung
quy nh v c ch giỏm sỏt vic gúp vn
bng cỏch quy nh thnh lp c quan cú
thm quyn thm nh vic gúp vn hoc
trao quyn thm nh vic gúp vn cho c
quan ng kớ kinh doanh ng thi quy nh

nh ca Lut ny. Quy nh trờn cú hai
im bt hp lớ nh sau:
Mt l khỏi nim thnh viờn cha gúp
vn theo cam kt cú th hiu theo hai cỏch,
ú l: thnh viờn hon ton cha gúp vn
hoc thnh viờn ó gúp nhng gúp cha ht
phn vn m mỡnh cam kt. Do ú, vic ỏp
dng quy nh ca khon 3 iu 39 Lut
doanh nghip nm 2005 trờn thc t khỏ khú
khn. Trong trng hp thnh viờn hon
ton cha gúp vn, vic b mt t cỏch thnh
viờn cụng ti l hp lớ nhng nu thnh viờn
ó gúp c mt phn vn v n thi hn
cam kt ln cui, thnh viờn ú khụng th
gúp thỡ cú b mt t cỏch thnh viờn cụng
ti khụng? Nu bỏc b t cỏch thnh viờn ca
ngi ú thỡ s gii quyt nh th no i
vi phn vn h ó gúp vo cụng ti?
Nu thnh viờn ó gúp mt phn vn
cng b mt t cỏch thnh viờn cụng ti thỡ
quy nh ti khon 3 iu 39 ó kht khe v
cha phự hp vi quy nh: Trong trng
hp thnh viờn khụng gúp v ỳng hn
s vn ó cam kt thỡ s vn cha gúp c
coi l n ca thnh viờn ú i vi cụng ti;
thnh viờn ú phi chu trỏch nhim bi
thng thit hi phỏt sinh do khụng gúp
v ỳng hn s vn ó cam kt (khon 2
iu 39 Lut doanh nghip nm 2005) v
Thnh viờn cha gúp hoc ó gúp vn

vn cũn thiu trỏnh phi thu nhn ngi
khỏc vo cụng ti.
Khon 3 iu 39 nờn sa i theo mt
trong hai hng sau: Hoc quy nh rừ l
sau thi hn cam kt ln cui, thnh viờn
hon ton cha gúp vn theo cam kt ng
Pháp luật doanh nghiệp Việt Nam Những vấn đề cần hoàn thiện tạp chí luật học số 9/2010 13

nhiờn mt t cỏch thnh viờn cụng ti hoc l
a ra quy nh gii quyt quyn li cho
thnh viờn ó gúp nhng cha gúp vn
vo cụng ti nu tc t cỏch thnh viờn ca
h. Ngoi ra, nờn quy nh cho phộp cỏc
thnh viờn cụng ti trỏch nhim hu hn
c quyn gim vn iu l ca cụng ti
trong trng hp h khụng cú tin hoc ti
sn gúp b sung cho phn vn cha gúp
v cng khụng mun ngi l xõm nhp
vo cụng ti ca mỡnh.
* Ch s hu cụng ti trỏch nhim hu
hn mt thnh viờn nu khụng gúp v
ỳng hn s vn ó cam kt thỡ phi chu
trỏch nhim v cỏc khon n v ngha v ti
sn khỏc ca cụng ti.
(9)
Cú hai vn t ra
t quy nh ny, ú l ỳng hn c xỏc

cụng ti trỏch nhim hu hn mt thnh viờn
khụng thc hin gúp vn vo cụng ti khin
cho cụng ti trỏch nhim hu hn khụng cú
s tỏch bch gia ti sn ca cụng ti vi ti
sn ca ch s hu v lm cho s phõn bit
mụ hỡnh cụng ti trỏch nhim hu hn mt
thnh viờn v mụ hỡnh doanh nghip t
nhõn tr nờn khiờn cng. Nh trờn ó trỡnh
by, vic khụng tỏch bch ti sn gia ti
sn ca thnh viờn cụng ti v cụng ti c
phỏp lut M coi l cn c tc quyn
hng ch trỏch nhim hu hn ca
thnh viờn cụng ti. iu 64 Lut Cụng ti
nm 2005 ca Trung Quc cng quy nh
trong trng hp ch s hu cụng ti trỏch
nhim hu hn mt thnh viờn khụng th
chng minh ti sn ca cụng ti l c lp
vi ti sn riờng ca mỡnh thỡ ch s hu
cụng ti phi chu trỏch nhim cỏ nhõn v
cỏc khon n t hot ng kinh doanh ca
cụng ti. Lut doanh nghip nm 2005 ca
Vit Nam nờn b sung quy nh xỏc nh rừ
thi hn ch s hu cụng ti trỏch nhim hu
hn mt thnh viờn phi gúp s vn iu
l ca cụng ti cng nh quy nh c th ch
s hu cụng ti trỏch nhim hu hn mt
thnh viờn nu khụng thc hin vic gúp
Pháp luật doanh nghiệp Việt Nam Những vấn đề cần hoàn thiện
viờn cha gúp vn vo cụng ti. Do ú,
Lut doanh nghip nm 2005 nờn quy nh
theo hng cho phộp cụng ti trỏch nhim
hu hn ngay sau khi ng kớ kinh doanh
c lp s ng kớ thnh viờn vi ni dung
v giỏ tr phn vn gúp, loi ti sn gúp vn
v thi hn hon tt th tc gúp vn trong
trng hp cú thnh viờn cha gúp vn
phự hp vi quy nh ti khon 2 iu 39.
3. C th hoỏ quy nh v s phiu
biu quyt, t l phõn chia li nhun, phõn
chia ti sn cũn li ca cụng ti khi cụng ti
phỏ sn hoc gii th
Lut doanh nghip nm 1999 v 2005
ó cú bc tin so vi Lut cụng ti nm
1990 khi cp khỏi nim vn cam kt gúp
vo doanh nghip giỳp loi tr trng hp
thnh viờn cụng ti cam kt gúp vn nhiu
nhng thc gúp ớt v ch chu trỏch nhim
trong phm vi phn vn gúp gõy nh hng
xu n quyn li ca cỏc ch n. Tuy
nhiờn, cựng vi khỏi nim vn cam kt gúp
v vn gúp, cú nhiu cỏch hiu khỏc nhau
liờn quan n quyn biu quyt, quyn c
phõn chia li nhun, phõn chia ti sn khi
cụng ti phỏ sn hoc gii th ca thnh viờn
do Lut doanh nghip nm 2005 quy nh
v vn ny cha rừ. Theo quy nh ti
khon 1 iu 42 v iu 41 Lut doanh
nghip nm 2005, thnh viờn cụng ti trỏch

viờn phi c hng li nhun, biu quyt
hoc phõn chia ti sn cũn li ca cụng ti
tng ng vi phn vn cam kt gúp. Vi
hai ý kin trỏi chiu ú, cú th thy ý kin
th hai hp lớ hn v phỏp lut phi cú quy
nh c th hn theo hng quy nh cho
thnh viờn c hng li nhun, biu
quyt hoc phõn chia ti sn cũn li ca
cụng ti da trờn phn vn cam kt gúp. Bi
2 lớ do: mt l phn vn cha gúp theo
quy nh ca phỏp lut c coi l khon
n ca thnh viờn v thnh viờn phi chu
trỏch nhim bi thng thit hi do khụng
gúp v ỳng hn;
(10)
hai l trong trng
hp cụng ti thua l thỡ thnh viờn phi chu
trỏch nhim v cỏc khon n v ngha v ti
sn khỏc ca cụng ti trong phm vi s vn
cam kt gúp vo cụng ti m khụng phi l
trong phm vi s vn thc t ó gúp.
(11)

4. Hon thin quy nh v chuyn nhng
phn vn gúp
Tin b hn Lut doanh nghip nm
1999, Lut doanh nghip nm 2005 ó quy
nh thi hn ba mi ngy k t ngy cho
bỏn nu cỏc thnh viờn cũn li ca cụng ti
khụng mua hoc khụng mua ht thỡ thnh

nhng vỡ lớ do no ú, cỏc thnh viờn cũn li,
mi ngi ch mun mua mt phn vn m
thnh viờn cho bỏn thỡ vic mua bỏn s
c tin hnh nh th no? Khon 2 iu
44 cú hai cỏch hiu: Mt l nu mi thnh
viờn cụng ti mua khụng ht phn vn m
mỡnh c cho bỏn thỡ thnh viờn mun
chuyn nhng cú quyn khụng bỏn v cho
bỏn ton b phn vn mun chuyn nhng
cho ngi ngoi; Hai l thnh viờn cụng ti
mua khụng ht thỡ thnh viờn mun chuyn
Pháp luật doanh nghiệp Việt Nam Những vấn đề cần hoàn thiện 16 tạp chí luật học số 9
/2010
nhng vn phi u tiờn bỏn cho thnh viờn
cụng ti v ch c bỏn cho ngi ngoi
phn vn cũn li m thnh viờn cụng ti
khụng mua. Vớ d: Cụng ti TNHH ABC cú
ba thnh viờn l A, B, C mi ngi s hu
phn vn l 20 triu. A cho bỏn cho B v C,
mi ngi 10 triu nhng B ch mun mua 8
triu cũn C ch mun mua 9 triu. Hiu theo
cỏch th nht thỡ A cú quyn khụng bỏn cho
B v C m cho bỏn ton b phn vn 20
triu ca mỡnh cho ngi ngoi cụng ti.
Trong trng hp ny, cỏc thnh viờn cũn li
ca cụng ti buc phi chp nhn s thõm
nhp ca ngi l vo cụng ti. Nu hiu theo

hu hn
bo v quyn li ca cỏc thnh viờn
s hu ớt vn trong cụng ti trỏch nhim hu
hn hai thnh viờn tr lờn, Lut doanh
nghip nm 2005 ó quy nh cho thnh viờn
hoc nhúm thnh viờn s hu ớt vn c
quyn triu tp hp hi ng thnh viờn
gii quyt cỏc vn thuc thm quyn.
(13)

Tuy nhiờn quy nh trờn ca Lut doanh
nghip nm 2005 cha th bo v c trit
quyn li ca thnh viờn hoc nhúm
thnh viờn s hu ớt vn bi iu kin cú
th tin hnh cuc hp hi ng thnh viờn
ln th nht l phi cú s thnh viờn d hp
i din cho ớt nht 75% vn iu l, ln th
hai l 50% vn iu l v n ln th ba mi
khụng ph thuc vo s thnh viờn.
(14)
Bờn
cnh ú, quyt nh ca hi ng thnh viờn
c thụng qua nu c s phiu i din ớt
nht 65% tng s vn gúp ca cỏc thnh
viờn d hp chp thun hoc c s phiu
i din ớt nht 75% tng s vn gúp ca cỏc
thnh viờn d hp chp thun i vi quyt
nh bỏn ti sn cú giỏ tr bng hoc ln hn
50% tng giỏ tr ti sn c ghi trong bỏo
cỏo ti chớnh gn nht ca cụng ti hoc mt

th triu tp hp hi ng thnh viờn
ngn chn hnh vi trờn. Tuy nhiờn, quyt
nh ca hi ng thnh viờn trong trng
hp ny ch c thụng qua khi ỏp ng
c iu kin theo quy nh ti iu 52
Lut doanh nghip nm 2005. Nh vy, ch
cn thnh viờn s hu 76% vn iu l ú b
phiu tỏn thnh thỡ cỏc thnh viờn cũn li
khụng th ngn chn c hnh vi ca thnh
viờn ú v vic triu tp hp hi ng thnh
viờn cng khụng cú ý ngha.
Phỏp lut cỏc nc quy nh phm vi cỏc
giao dch c coi l giao dch t li rng
hn phỏp lut doanh nghip ca Vit Nam
nh vy bo v c trit hn quyn ca
cỏc thnh viờn thiu s. Vớ d Lut cụng ti
ca Thu in quy nh: Hi ng giỏm
c hoc cỏc i din khỏc ca cụng ti
khụng c phộp tin hnh cỏc giao dch
phỏp lớ hoc cỏc bin phỏp khỏc cú th to
ra li th khụng chớnh ỏng cho mt c ụng
hoc ng s th ba lm tn hi n cụng
ti hoc c ụng khỏc
(17)
Hay Lut cụng ti
nm 2005 ca Trung Quc quy nh: Cỏc c
ụng cú c phn khng ch li dng u th
ca mỡnh tin hnh cỏc giao dch gia
cụng ti vi bn thõn hoc ca ngi th ba
m cú li cho bn thõn, cu kt vi ngi

nh hng khụng tt n quyn li ca cỏc
Pháp luật doanh nghiệp Việt Nam Những vấn đề cần hoàn thiện 18 tạp chí luật học số 9
/2010
ch n ca cụng ty. Lut doanh nghip nm
2005 nờn quy nh cho ch s hu cụng ti
trỏch nhim hu hn mt thnh viờn c
quyn gim vn iu l tng ng giỏ tr ti
sn gúp vn b gim sỳt theo giỏ th trng.
7. B sung quy nh v cụng ti trỏch
nhim hu hn cú nhiu hn 50 thnh viờn
Lut doanh nghip nm 2005 ch quy
nh thnh viờn cụng ti trỏch nhim hu hn
hai thnh viờn khụng c vt quỏ 50
thnh viờn nhng khụng cú quy nh phng
thc gii quyt trong trng hp cụng ti
trỏch nhim hu hn cú nhiu hn 50 thnh
viờn. Thc t kinh doanh ti Vit Nam thi
gian qua, phn ln cỏc cụng ti trỏch nhim
hu hn hai thnh viờn tr lờn u khụng cú
nhiu hn 30 thnh viờn. Tuy nhiờn, phỏp
lut cng nờn d liu trc trng hp cụng
ti trỏch nhim hu hn cú quỏ 50 thnh viờn
thỡ c gii quyt nh th no. Theo quy
nh ca phỏp lut Cng ho Phỏp, khi cụng
ti trỏch nhim hu hn cú quỏ 50 thnh viờn,
cụng ti cú thi hn 2 nm chuyn i
sang mụ hỡnh cụng ti c phn, hoc l phi

(4). Proposed new German limited liabiliti company
law, Freshfields Bruckhaus Deringer, June, 2006.
(5). Enrico Furia, Introduction to Comparative
US/EU Company Law, page 47.
(6). />es/llc/llc-basics.html
(7).
13/content_1384124.htm
(8). iu 29 Lut cụng ti nm 2005 ca Trung Quc.
(9). Khon 1 iu 65 Lut doanh nghip nm 2005.
(10). Khon 2 iu 39 Lut doanh nghip nm 2005.
(11). im b khon 1 iu 38 v khon 1 iu 42
Lut doanh nghip nm 2005.
(12). Khon 2 iu 44 Lut doanh nghip nm 2005.
(13). Khon 2, 3 iu 41 Lut doanh nghip nm 2005.
(14). iu 51 Lut doanh nghip nm 2005.
(15). iu 52 Lut doanh nghip nm 2005.
(16). Khon 1 iu 59 Lut doanh nghip nm 2005.
(17). ThS. Lờ ỡnh Vinh, Kim soỏt cỏc giao dch t
li trong cụng ti theo Lut doanh nghip, Tp chớ
lut hc, s 1/2004.
(18). Trng i hc Lut H Ni v Trng i hc
tng hp Võn Nam Trung Quc, i mi phỏp lut
thng mi ỏp ng yờu cu ca nn kinh t th
trng v hi nhp quc t, K yu hi tho, nm
2010, tr. 46.
(19).Xem: ThS. Lờ Minh Phiu, Cỏc loi hỡnh doanh
nghip ph bin Phỏp, Tp chớ khoa hc phỏp lớ,
s 4/2006.