Pháp luật doanh nghiệp Việt Nam Những vấn đề cần hoàn thiện 28 tạp chí luật học số
9/2010 TS. Nguyễn Thị Dung *
1. Quan nim v hnh vi "gúp vn"
vo cụng ti
Lut doanh nghip nm 2005 quy nh:
"Gúp vn l vic a ti sn vo cụng ti
tr thnh ch s hu hoc cỏc ch s hu
chung ca cụng ti".
(1)
nh ngha ny cho
phộp gii thớch hnh vi "gúp vn" theo ngha
hp vi ni hm l hot ng cú ch ý ca
ngi cú ti sn, trc tip chuyn ti sn ca
mỡnh sang cho cụng ti s dng vo mc ớch
kinh doanh tr thnh ch s hu hoc
ng ch s hu ca cụng ti ú. Ch s hu
hoc cỏc ng ch s hu ny cũn c gi
l thnh viờn cụng ti.
Tuy nhiờn, thc tin phỏp lut cng ghi
nhn hnh vi "gúp vn" cũn c thc hin
theo cỏch thc khỏc, khi xy ra s kin phỏp
lớ khỏc lm hỡnh thnh t cỏch ch s

nm 2005. Nh vy, v nguyờn tc, mi ti
sn u cú th tr thnh ti sn gúp vn vo
cụng ti nhng mt cụng ti cú chp nhn phn
vn gúp khụng phi l tin hay khụng li
hon ton ph thuc vo nhu cu v vn v
s dng vn ca cụng ti ú. Lut doanh
nghip nm 2005 ó rt phự hp khi quy
nh cho phộp iu l cụng ti chp nhn cỏc
loi ti sn khỏc (ngoi cỏc loi ti sn thụng
thng ó c phỏp lut lit kờ) lm ti sn
gúp vn khi nú hu ớch i vi hot ng
* Ging viờn chớnh Khoa phỏp lut kinh t
Trng i hc Lut H Ni
Pháp luật doanh nghiệp Việt Nam Những vấn đề cần hoàn thiện tạp chí luật học số
9/2010 29

kinh doanh ca cụng ti. Thc t thi hnh
Lut doanh nghip cho thy tr thnh
thnh viờn cụng ti, t chc, cỏ nhõn s dng
khỏ nhiu loi ti sn thuc loi c bit
gúp vn nh giy nhn n,
(3)
giy chng
nhn c phn gúp vn. Theo quy nh

giỏ chuyờn nghip nh giỏ. Trng hp t
chc nh giỏ chuyờn nghip nh giỏ thỡ giỏ
tr ti sn gúp vn phi c ngi gúp vn
v doanh nghip chp thun.
Quy nh ny v c bn l phự hp
nhng tn ti 2 vn cn nghiờn cu
tip tc hon thin, ú l:
- Khi gúp vn thnh lp doanh nghip,
nu nh gp khú khn trong vic t nh giỏ,
cỏc sỏng lp viờn hon ton cú th thuờ t
chc nh giỏ chuyờn nghip thc hin vic
nh giỏ song khon 2 iu 30 Lut doanh
nghip khụng tớnh n kh nng ny;
- Nu gúp vn trong quỏ trỡnh hot ng
ca doanh nghip, "doanh nghip v ngi
gúp vn tho thun nh giỏ" l quy nh
phự hp nhng i din cho doanh nghip
thc hin quyn hn ny l ai thỡ Lut
doanh nghip khụng cú quy nh c th.
Theo tỏc gi, bn cht ca quan h gúp vn
l s "hựn vn" gia cỏc thnh viờn vi
nhau v nú dn n s chi phi, chia s li
ớch gia nhng ngi cựng gúp vn. Do
vy, thay mt doanh nghip thc hin vic
nh giỏ phn vn gúp ca thnh viờn mi
s khụng th l giỏm c, ch tch hi ng
thnh viờn hay phũng ban nghip v no ú
ca cụng ti m phi do mt c quan i din
cho cỏc thnh viờn cụng ti thc hin. Phự
hp vi iu ny, Lut doanh nghip nm

doanh nghip cựng liờn i chu trỏch nhim
i vi cỏc khon n v ngha v ti sn
khỏc ca cụng ti bng s chờnh lch gia giỏ
tr c nh v giỏ tr thc t ca ti sn
gúp vn ti thi im kt thỳc nh giỏ.
Quy nh ny xỏc nh rừ: "Ai" nh giỏ
sai thỡ ngi ú phi chu trỏch nhim. Tuy
nhiờn, iu 30 Lut doanh nghip cũn rt hn
ch khi cn xỏc nh "Ai l ai?", chu trỏch
nhim nh th no? Vo thi im no? Chu
trỏch nhim trc ai C th nh sau:
- Khi doanh nghip ang hot ng m
tip nhn vic gúp vn, doanh nghip v
ngi gúp vn s nh giỏ ti sn. Lut
doanh nghip khụng quy nh rừ v phớa
doanh nghip, vic nh giỏ do hi ng
thnh viờn, ch tch hi ng thnh viờn hay
giỏm c thc hin m li xỏc nh "ngi
i din theo phỏp lut ca doanh nghip
cựng liờn i chu trỏch nhim" l khụng
cht ch v thiu c s, dn "gỏnh nng" phi
lớ cho ngi i din theo phỏp lut ca
doanh nghip;
- Vic quy nh mc chu trỏch nhim
"bng s chờnh lch gia giỏ tr c nh
v giỏ tr thc t ca ti sn gúp vn ti thi
im kt thỳc nh giỏ" l hp lớ song vn
t ra l thi im no phi thc thi phn
trỏch nhim ny? Khi iu 30 Lut doanh
nghip quy nh ngha v "liờn i chu

31

tớnh trung thc ca mc vn gúp ca thnh
viờn v mc vn iu l ca cụng ti thỡ
ngc li, nh nc c quyn ũi hi
trỏch nhim ca nh u t trc nh nc
v cỏc thụng tin c khai bỏo trong h s
ng kớ kinh doanh. Xut phỏt t iu ny,
vn khụng ch l x pht vi phm hnh
chớnh m cũn yờu cu khc phc hu qu
ngay thi im phỏt hin vi phm. Do ú,
Lut doanh nghip cn quy nh: ngha v
"liờn i chu trỏch nhim ( ) bng s chờnh
lch gia giỏ tr c nh v giỏ tr thc t
ca ti sn gúp vn ti thi im kt thỳc
nh giỏ" phi c thc hin ngay thi
im phỏt hin vi phm. Nu sa i theo
hng ny, s va thc hin c mc ớch
bo v quyn li ca ch n, va m bo
thc hin hiu qu nguyờn tc "hu kim",
nng cao ý thc tuõn th phỏp lut v ng
kớ kinh doanh.
3. Cỏch thc v th tc gúp vn vo
cụng ti
a. Cỏch thc gúp vn vo cụng ti
Ngoi vic gúp vn bng vic trc tip
a ti sn vo cụng ti tr thnh ch s
hu hoc cỏc ch s hu chung ca cụng ti
(nh ó phõn tớch phn trờn), Lut doanh
nghip nm 2005 cũn ghi nhn cỏc hỡnh thc

c s chp thun ca i hi ng c
ụng. Trong trng hp ny, c ụng d
nh chuyn nhng c phn khụng cú
quyn biu quyt v vic chuyn nhng cỏc
c phn ú v ngi nhn chuyn nhng
ng nhiờn tr thnh c ụng sỏng lp ca
cụng ti. Sau thi hn ba nm, k t ngy
cụng ti c cp giy chng nhn ng kớ
kinh doanh, cỏc hn ch i vi c phn ph
thụng ca c ụng sỏng lp u c bói b.
i vi cụng ti TNHH, vic chuyn
nhng vn c thc hin theo quy nh ti
iu 44 Lut doanh nghip, theo ú thnh
viờn cụng ti trỏch nhim hu hn hai thnh
Pháp luật doanh nghiệp Việt Nam Những vấn đề cần hoàn thiện 32 tạp chí luật học số
9/2010
viờn tr lờn khi mun chuyn nhng mt
phn hoc ton b phn vn gúp ca mỡnh
cho ngi phi cho bỏn phn vn ú cho
cỏc thnh viờn cũn li theo t l tng ng
vi phn vn gúp ca h trong cụng ti vi
cựng iu kin v ch c chuyn nhng
cho ngi khụng phi l thnh viờn nu cỏc
thnh viờn cũn li ca cụng ti khụng mua
hoc khụng mua ht trong thi hn ba mi
ngy, k t ngy cho bỏn.
i vi cụng ti hp danh, lut doanh

l vn tip theo cn s chp thun ca ớt
nht 3/4 tng s thnh viờn hp danh.
Quy nh trờn õy v c bn phự hp vi
c thự ca cụng ti i nhõn - cụng ti ũi hi
s kim soỏt cht ch vic gia nhp cụng ti
ca thnh viờn mi. Tuy nhiờn, thc trng
quy nh phỏp lut bc l mt s im cha
thng nht, s gõy tranh lun trong thc thi
phỏp lut, ú l:
Th nht, khi mt cỏ nhõn nhn chuyn
nhng mt phn hoc ton b phn vn gúp
ca thnh viờn hp danh (tc l gúp vn vo
cụng ti thụng qua vic mua li phn vn gúp
ca thnh viờn) thỡ phi c s ng ý ca
tt c thnh viờn hp danh cũn li trong cụng
ti. Trong khi ú, nu cụng ti tip nhn b
sung thnh viờn mi (thnh viờn hp danh
hoc thnh viờn gúp vn) thỡ ch cn s
phiu tỏn thnh ca ớt nht 3/4 tng s thnh
viờn hp danh. Quy nh ny rừ rng ó to
ra s phõn bit i x khụng cn thit cho
cỏc cỏ nhõn khỏc nhau khi gúp vn tr
thnh thnh viờn hp danh bng hai con ng
khỏc nhau. V vn ny, Lut doanh nghip
nờn quy nh thng nht theo hng, mt cỏ
nhõn ch cú th tr thnh viờn hp danh mi
khi cú s nht trớ ca tt c cỏc thnh viờn
hp danh trong cụng ti, cho dự gúp vn
theo cỏch thc nhn chuyn nhng hay
gúp vn trc tip.

cn c phỏp lớ chm dt t cỏch thnh viờn
cụng ti.
(4)
iu 45 Lut doanh nghip quy
nh "Trong trng hp thnh viờn l cỏ
nhõn cht hoc b to ỏn tuyờn b l ó cht
thỡ ngi tha k theo di chỳc hoc theo
phỏp lut ca thnh viờn ú l thnh viờn ca
cụng ti ( ) Phn vn gúp ca thnh viờn
c cụng ti mua li hoc chuyn nhng
theo quy nh ti iu 43 v iu 44 ca Lut
ny trong cỏc trng hp: a) Ngi tha k
khụng mun tr thnh thnh viờn; b) Ngi
c tng cho theo quy nh ti khon 5
iu ny khụng c hi ng thnh viờn
chp thun lm thnh viờn; c) Thnh viờn l
t chc b gii th hoc phỏ sn". Quy nh
ny tn ti mt s bt cp, ú l:
- Khi ngi tha k ng nhiờn c
coi l thnh viờn cụng ti thỡ t cỏch thnh
viờn cụng ti ó c coi l ti sn tha k.
iu ny trỏi quy nh ti iu 634 B lut
dõn s v di sn tha k, theo ú, di sn bao
gm "ti sn riờng ca ngi cht, phn ti
sn ca ngi cht trong ti sn chung vi
ngi khỏc". Nh vy, "phn vn gúp" kốm
theo cỏc quyn v ngha v cú liờn quan ca
ngi gúp vn mi l di sn tha k ch
khụng phi l t cỏch thnh viờn cụng ti.
Mc ớch tớch cc ca quy nh ny l

tng cho s c thanh toỏn phn li ớch ti
sn ca mỡnh thụng qua quan h chuyn
nhng hoc mua li theo iu 45 Lut
doanh nghip. Tr trng hp l cụng ti hp
danh, quy nh ny cha m bo quyn li
ca ngi c tng cho v thiu thng nht
vi cỏc quy nh khỏc trong Lut doanh
nghip nh quy nh v s hu c phn
trong cụng ti c phn trờn c s nguyờn tc
t do gúp vn, t do chuyn nhng, quy
nh vic tip nhn thờm thnh viờn cụng ti
TNHH phi c s nht trớ ca cỏc thnh
viờn, tr trng hp iu l cụng ti cú quy
nh khỏc (khon 2 iu 60 Lut doanh
nghip) - cú ngha l khụng phi mi trng
hp u cn ti s nht trớ ca mi thnh
viờn cụng ti.
b. V th tc gúp vn
iu 29 Lut doanh nghip quy nh
thnh viờn cụng ti trỏch nhim hu hn, cụng
ti hp danh v c ụng cụng ti c phn phi
chuyn quyn s hu ti sn gúp vn cho
cụng ti theo quy nh sau õy:
- i vi ti sn cú ng kớ hoc giỏ tr
quyn s dng t thỡ ngi gúp vn phi
lm th tc chuyn quyn s hu ti sn ú
hoc quyn s dng t cho cụng ti ti c
quan nh nc cú thm quyn. Vic chuyn
quyn s hu i vi ti sn gúp vn khụng
phi chu l phớ trc b;

cỏ nhõn, t chc gúp vn phi gúp s vn
ng kớ ngay khi thnh lp cụng ti. Nh vy,
khi cụng ti thnh lp v hot ng kinh
doanh, cú nhng thnh viờn cha gúp hoc
cha gúp s vn ó cam kt. T cỏch
thnh viờn cụng ti ca h ó hỡnh thnh
cha? Vic ó hay cha c cp giy
chng nhn phn vn gúp cú liờn quan n
vic hỡnh thnh t cỏch thnh viờn cụng ti
hay khụng?
Pháp luật doanh nghiệp Việt Nam Những vấn đề cần hoàn thiện tạp chí luật học số
9/2010 35

Danh sỏch thnh viờn cụng ti trỏch
nhim hu hn, cụng ti hp danh, danh sỏch
c ụng sỏng lp cụng ti c phn c lp
khi ng kớ kinh doanh v theo mu thng
nht do c quan ng kớ kinh doanh quy
nh. Danh sỏch thnh viờn ghi nhn cỏc
thụng tin: 1) H, tờn, a ch, quc tch, a
ch thng trỳ v cỏc c im c bn khỏc
ca thnh viờn i vi cụng ti trỏch nhim
hu hn v cụng ti hp danh; ca c ụng
sỏng lp i vi cụng ti c phn. 2) Phn vn

Giy chng nhn phn vn gúp c cp
cho thnh viờn khi h ó hon thnh ngha
v gúp vn, cú ni dung ghi nhn tờn ngi
gúp vn, vn iu l ca cụng ti, phn vn
gúp, giỏ tr vn gúp ca ngi gúp vn. Giy
chng nhn phn vn gúp cú ý ngha chng
minh t cỏch thnh viờn cụng ti song khụng
nờn nhm ln giy chng nhn phn vn gúp
l giy chng nhn thnh viờn cụng ti, do
cũn cú cỏc ti liu khỏc cng cú giỏ tr chng
minh t cỏch thnh viờn cụng ti nh danh
sỏch thnh viờn cụng ti, biờn bn giao nhn
ti sn vn gúp, s ng kớ thnh viờn
Sau thi hn cam kt ln cui m vn cú
thnh viờn cha gúp s vn ó cam kt
thỡ s vn cha gúp c x lớ theo mt
trong cỏc cỏch sau õy: a) Mt hoc mt s
thnh viờn nhn gúp s vn cha gúp; b)
Huy ng ngi khỏc cựng gúp vn vo
cụng ti; c) Cỏc thnh viờn cũn li gúp s
vn cha gúp theo t l phn vn gúp ca h
trong vn iu l cụng ti. Sau khi s vn cũn
li c gúp theo quy nh ti khon ny,
thnh viờn cha gúp vn theo cam kt ng
nhiờn khụng cũn l thnh viờn ca cụng ti v
cụng ti phi ng kớ thay i ni dung ng
kớ kinh doanh theo quy nh ca Lut ny.
(5)

Quy nh ny l gii phỏp hiu qu giỳp

xng vi phn vn m h ó gúp.
b. Tin thc hin ngha v gúp vn v
s chi phi ca hnh vi ny n quyn v
ngha v ca thnh viờn cụng ti
cỏc cụng ti i vn, t l gúp vn t l
thun vi hu ht cỏc quyn v ngha v
ca thnh viờn cụng ti nh quyn c chia
li nhun, quyn biu quyt, ngha v chu
l v.v Khi cỏc thnh viờn u thc hin
ngha v gúp vn nh ó cam kt, vic phõn
chia t l li nhun, ri ro, xỏc nh quyn
biu quyt nhỡn chung khỏ n gin v ớt
xy ra bt ng. Song, thi im cũn cú
thnh viờn cha thc hin xong ngha v
gúp vn, nhiu tranh cói ó xy ra liờn quan
n vic chia li nhun, chia phiu biu
quyt theo t l vn ó gúp hay t l vn
cam kt gúp?
V trỏch nhim, iu 38 Lut doanh
nghip xỏc nh rừ thnh viờn chu trỏch
nhim v cỏc khon n v ngha v ti sn
khỏc ca doanh nghip trong phm vi s vn
cam kt gúp vo doanh nghip. V nh vy,
nu cụng ti phỏ sn, thnh viờn cha gúp
vn phi mang nt s vn gúp cũn thiu n
cụng ti tr n, vỡ phn vn ny ó thuc b
phn ti sn thuc s hu cụng ti.
Trong khi ú, iu 41 Lut doanh
nghip quy nh thnh viờn cụng ti TNHH
cú s phiu biu quyt tng ng vi phn

vn gúp ca cỏc thnh viờn (phn vn gúp)
ng nhiờn cng tớnh theo s vn cam kt
gúp. Quy nh ny m bo tng xng
quyn c chia li nhun v ngha v gỏnh
chu ri ro ca thnh viờn cụng ti, ng thi
phự hp vi quy nh phn vn cha gúp
ỳng hn b coi l n i vi cụng ti. Song
trỏnh gõy tranh lun, Lut doanh nghip
nờn quy nh gii thớch rừ hn khỏi nim
"phn vn gúp" ti iu 4, theo ú "phn
vn gúp l t l vn m ch s hu ca cụng
ti ó gúp hoc cam kt gúp vo vn iu l".
5. Hỡnh thc ca tho thun gúp vn
thnh lp cụng ti
Ngoi tr cụng ti TNHH mt thnh viờn,
cỏc t chc, cỏ nhõn khi cựng nhau gúp vn
thnh lp cụng ti u cn thit t c tho
thun v mc gúp vn, loi ti sn gúp vn,
nh giỏ ti sn gúp vn, thi hn gúp vn,
tng s vn gúp, vn kt np thờm ngi
gúp vn mi, cỏch thc rỳt vn khi cụng
ti Bn cht ca s tho thun ny l hp
ng gúp vn thnh lp cụng ti, nú song
hnh cựng vi mi d ỏn thnh lp cụng ti.
Hỡnh thc ca hp ng gúp vn thnh lp
cụng ti c th hin bng li núi hoc c
ghi nhn thnh vn bn.
Lut doanh nghip nm 2005 khụng cú
quy nh v hp ng gúp vn thnh lp
cụng ti m quy nh iu l cụng ti l vn

sn gúp vn v.v Tuy nhiờn, sau 4 nm thc
hin, Lut doanh nghip tip tc bc l mt
s bt cp trong quy nh v vn gúp vn
v t cỏch thnh viờn cụng ti cn c tip
tc sa i, b sung./.

(1).Xem: iu 4 Lut doanh nghip nm 2005.
(2).Xem: Khon 4 iu 4 Lut doanh nghip nm 2005.
(3).Xem: Mt s tranh chp in hỡnh trong thc hin
Lut doanh nghip.
(4).Xem: iu 138 Lut doanh nghip nm 2005.
(5).Xem: Khon 2 iu 39 Lut doanh nghip nm 2005.