VỀ TRUYỆN NGẮN " THUỐC" CỦA LỖ TẤN 1.Trung Quốc vốn là một đất nước có truyền thống văn hoá lâu đời, có những thời kỳ
đạt đến đinh cao của văn minh nhân loại (Đời Đường). Nhưng Trung Quốc "đi trước
về sau", chế độ phong kiến kéo dài cùng với sự xâm lược và chia cát của các nước đế
quốc (Nga, Nhật, Anh, Pháp, Đức, ) đã biến Trung Quốc thành một nước nửa phong
kiến nửa thuộc địa, ốm yếu, què quặt, lạc hậu và ngày càng lụn bại.
Trong hoàn cảnh ấy, tuyệt đại bộ phận nhân dân Trung Quốc lại ngu muội, lạc
hậu. Trình độ về mọi mặt giữa Trung Quốc và các nước phương Tây có sự chênh
lệch cực lớn. Tuy nhiên, cũng có một bộ phận nhân dân Trung Quốc đứng dậy đấu
tranh, song mọi cuộc vận động và phong trào cách mạng diến ra trong suốt thời kỳ cận
hiện đại đều lần lượt thất bại. (Cách mạng Tân Hợi(1911), tuy có lật đổ triều đình
Mãn Thanh, đưa lại cho đất nước một cái tên mới là "Trung Hoa dân quốc" , song tổ
chức nền tảng của XH không đổi, "thay thang mà không thay thuốc"). XH Trung
Quốc vẫn là một "con bệnh trầm trọng", cần phải có một liều "thuốc"mới để chữa trị.
2. Lỗ Tấn (1881 - 1936), là một trong những nhân vật đi tiên phong, tìm mọi cách để
giúp cho đất nước Trung Quốc thức tỉnh, tiến kịp trào lưu tiến bộ của nhân loại. Thời
kỳ đầu ông chưa phải là người cộng sản, tuy vậy, trước những thất bại liên tiếp của
các cuộc đấu tranh của nhân dân Trung Quốc thời cận đại, ông vẫn tin tưởng có một
ngày nhân dân Trung Quốc sẽ tìm ra con đường tự giải phóng ( đường là gì? Là dẫm
mãi chân lên chỗ không có đương mà thành, là phát quang chỗ lắm gai góc mà mở
ra. Trước kia vốn đã có đường, sau này mãi mãi cũng phải có đường - Con đường
của sự sống).
Với niềm tin như thế, Lỗ Tấn hăm hở đi vào các ngành khoa học tự nhiên vì
nghĩ rằng khoa học tự nhiên có thể giúp Trung Quốc xoá bỏ tình trạng nghèo nàn lạc
hậu. song sau lần xem phim ở trường Đại học y khoa Tiên Đài tại Nhật bản, thấy
cảnh người Trung Quốc bị lính Nhật chặt đầu để uy hiếp mà những người Trung Quốc
đứng quanh đó vãn thờ ơ, ông giật mình mà nghĩ rằng, "dân mà ngu muội, hèn nhát
thì dù thân thể có khoẻ mạnh cũng chỉ có thể làm thứ người mà người ta đưa ra chém
đàu thị chúng và là thứ người đứng xem cuộc thị chúng vô vị thế kia mà thôi", nên

nhưng lão cảm thấy sảng khoái, như bỗng dưng mình trẻ lại và ai cho phép thần
thông cải tử hoàn sinh. . . Trong tâm trí lão, việc đi mua thuốc hẳn là một việc rất hệ
trọng. Chính thứ thuốc mà lão đang đi mua về cho con đã trở thành nguồn sinh khí
tiếp sức cho lão. Thứ thuốc quý chữa bệnh đó là chiếc bánh bao tẩm máu tử tù - một
chiếc bánh bao nhuốm máu, đỏ tươi, máu còn nhỏ từng giọt, từng giọt. . . Niềm tin
vào tính chất linh diệu của chiếc bánh bao tẩm máu người trong việc chữa trị bệnh
hiểm nghèo trở thành nguồn ánh sáng soi chiếu bên từ bên trong, dẫn đường cho lão
Hoa Thuyên (mặt trời đã mọc, chiếu sáng con đường lớn đi về nhà lão )
Không phải chỉ có một mình lão Hoa Thuyên đi tìm mua thứ thuốc kia mà còn
có bao nhiêu người họ xô nhào tới như nước thuỷ triều người nào người ấy dướn
cổ ra như côe vịt bị một bàn tay vô hình nắm lấy, xách lên
Có thể thấy, tình trạng u mê thể hiện trong niềm tin vào thứ thuốc lạ lùng ấy
không còn là một hiện tượng cá biệt nữa mà đã trở thành căn bệnh của rất nhiều
người. Tác phẩm miêu tả bi kịch của một gia đình nhưng lại có ý nghĩa khái quát về
xã hội.
Phần 2: Cảnh "ăn thuốc"
Cảnh "ăn thuốc" diễn ra như một nghi thức hành lễ trang trọng (. . .)và phảng
phất không khí ghê rợn (cái gói lá xanh và cái chao đèn rách nát loang lổ máu. . . ngọn
lửa đỏ sẫm bốc lên. . . mùi thơm quái lạ tràn ngập khắp quán trà cái vật gì tròn tròn
đen thui. . . một làn hơi trắng bốc ra từ làn vỏ cháy sém). Các sắc màu, mùi vị ấy hoà
trộn nhau tạo ra một ấn tượng hãi hùng.
Câu nói lặp lại của người mẹ như muốn xác nhận một niềm tin có thực đang tồn
tại trong người mẹ khốn khổ. (Tác giả đã kết hợp được bút pháp tả thực và tượng
trưng một cách tài tình.)
Phần 3: Không khí trong quán trà
Quán trà là nơi họp mặt của đủ các hạng người. Nơi đó người ta bàn tán đủ
chuyện. Đặc biệt có hai vấn đề người ta bàn tán nhiều: thứ nhất là những câu nói của
nhân vật cả Khang. Ông ta ra sức củng cố niềm tin cho vợ chồng Hoa Thuyên, cho
các vị khách trong quán trà và có lẽ cho chính cả ông nữa về công hiệu của vị thuốc
chữa bệnh lao; thứ hai là những bàn tán của khách trà về người tử tội (Hạ Du trong

tiếng khóc của bà mẹ Hạ Du: Câu hỏi vừa ngạc nhiên vừa ẩn dấu một niềm vui có
người hiểu con mình. Tiếng khóc là dấu hiệu đầu tiên của sự thức tỉnh - bà mẹ đã hiểu
rằng, con mình đã hành động đúng).
Có thể nói, Thuốc là một truyện ngắn đặc sắc , mang đậm phong cách của nhà văn:
* Tên truyện là một dụng ý nghệ thuật của tác giả, nó bao hàm ba lớp nghĩa:
- Là loại thuốc chữa bệnh lao trong quan niệm mê muội của người dân lao động TQ
đương thời.
- Đó không phải là thuốc chữa bệnh mà là thuốc chết người.
- Thực tế đó đặt ra yêu cầu bức xúc: cần phải có một thứ thuốc giải độc tinh thần cho
nhân dân để họ thức tỉnh và không chìm đắm mãi trong mê muội.
* Không gian truyện có ý nghĩa điển hình cho không gian của XHTQ thời trung cổ
(lặng lẽ vào đêm, ồn ào, pháp trường nhốn nháo, nghĩa địa mênh mông lạnh lẽo. . .);
Tuy nhiên, Điều mà tác giả đem đến cho người đọc lại không phải là tư tưởng bi quan:
Lỗ Tấn đã vạch ra một cách rõ ràng và triệt để nguyên nhân gây bệnh, chỉ ra tác hại
của việc dùng sai thuốc, gợi ý hướng đi tìm phương thuốc đúng đắn.
Với hình tượng vòng hoa trên nấm mộ Hạ Du, Lỗ Tấn mong và tin chắc những hành
động còn lẻ tẻ ấy sẽ trở thành phổ biến. Làm cách mạng, hi sinh là tất yếu, song khi
cả dân tộc hiểu rõ ý nghĩa của sự hi sinh ấy thì cái chết những người cách mạng sẽ là
vị thuốc có thần đem lại cái sống cho đời sau ./.