Bài tập lớn học kỳ môn Luật Dân sự I

Nguyn Th Kim Cúc – 351823 – Lớp N02 1 Đề tài: “Bài tập lớn môn Luật Dân sự”
Bài tập lớn học kỳ môn Luật Dân sự I

Nguyn Th Kim Cúc – 351823 – Lớp N02 2 LỜI MỞ ĐẦU:
Kinh tế ngày càng phát triển thì những vấn đề xã hội cũng ngày một phức
tạp hơn. Cùng với sự phát triển không ngừng của các lĩnh vực như văn hóa, công
nghệ khoa học kĩ thuật…thì ngành luật ở Việt Nam cũng không ngừng hoàn
thiện để phục vụ cuộc sống. Các điều luật không chỉ gói gọn trong khuôn khổ
chật hẹp tàn dư chế độ cũ với những e ngại về ảnh hưởng đến những vấn đề nhạy
cảm mà đã hoàn toàn thay đổi, hay nói cách khác chúng ta đã dám đối mặt với
những yêu cầu mà cuộc sống đề ra chứ không còn e dè trong bế tắc nữa. Một
trong những biểu hiện cụ thể nhất là quyền nhân thân, quyền con người đã được
quan tâm một cách sâu sắc. Đặc biệt là các quyền như hiến bộ phận cơ thể, hiến
bộ phận cơ thể hay hiến xác sau khi chết, quyền nhận bộ phận cơ thể, quyền xác
định lại giới tính…lần đầu tiên xuất hiện trong Bộ luật dân sự nước ta năm 2005.
Khi mà nhu cầu được cấy ghép bộ phận cơ thể luôn ở mức cao, tỉ lệ cho chỉ bằng
phần một phận rất nhỏ nhu cầu thì những những qui định của pháp luật về vấn
đề này càng đáng quan tâm hơn và cần có những nghiên cứu mang tính chất tổng
quát.


Bài tập lớn học kỳ môn Luật Dân sự I

Nguyn Th Kim Cúc – 351823 – Lớp N02 4

trường hợp có dị tật bẩm sinh hoặc giới tính chưa được định hình rõ”. Có thể
thấy rằng qui định về quyền hiến và nhận bộ phận cơ thể người là một quyền
mới, xuất phát trừ nhu cầu của xã hội và điều kiện khoa học công nghệ phát triển
nhanh chống hiện nay.
Điều 33. Quyền hiến bộ phận cơ thể
Cá nhân có quyền được hiến bộ phận cơ thể của mình vì mục đích chữa bệnh
cho người khác hoặc nghiên cứu khoa học
Điều 35. Quyền nhận bộ phận cơ thể người
Cá nhân có quyền nhận bộ phận cơ thể của người khác để chữa bệnh cho
mình.
Nghiêm cấm việc nhận, sử dụng bộ phân của người khác nhằm mục đích
thương mại
Như vậy ngay từ điều luật mang tính khái quát như điều 33 và 35, ta cũng
nhận thấy rằng việc hiến hoặc nhận là quyền của cá nhân, cá nhân có quyền được
hiến và nhận bộ phân cơ thể, và cũng thể hiện rõ mục đích của việc hiến bộ phận
cơ thể đó là vì chữa bệnh và nghiên cứu khoa học. Quyền hiến bộ phận cơ thể là
tiền đề để có quyền nhận bộ phận cơ thể. Quyền hiến bộ phận cơ thể là một
quyền nằm trong hệ thống quyền nhân thân cơ bản vì thế nó có đầy đủ đặc điểm
của một quyền nhân thân, đó là đặc điểm tính cá nhân tuyệt đối, không xác định
bằng tiền, quyền nhân thân không xác lập dựa vào các sự kiện pháp lí mà chúng
được xác định trực tiếp bằng qui định của pháp luật, là một loại quyền tuyệt đối.
Bài tập lớn học kỳ môn Luật Dân sự I

Nguyn Th Kim Cúc – 351823 – Lớp N02 5

Để có những qui định cụ thể về vấn đề này ngày 29 tháng 11 năm 2006 Quốc

 Vì mục đích nhân đạo, chữa bệnh, giảng dạy hoặc nghiên cứu khoa
học.
Đây là mục đích có ý nghĩa to lớn nhất trong quyền hiến bộ phận cơ thể.
Như đã biết khi nói đến quyền người ta thường nghĩ tới quyền lợi của chủ thể, là
quyền năng mà chủ thể có thể dựa vào đó thể hiện lọi ích của mình, tuy nhiên
với quyền hiến bộ phận cơ thể này nó lại vì mục đích cộng đồng nhiều hơn là
của chủ thể, lợi ích của chủ thể là một phần rất nhỏ so với đóng góp mà xã hội
nhận được. Đó cũng chính là điểm khác biệt căn bản giữa quyền hiến bộ phận cơ
thể với các quyền nhân thân khác, nó hướng tới lọi ích của cả cộng đồng. Đa
phần các nước trên thế giới đều quy định rõ sử dụng cho mục đích chữa bệnh và
nghiên cứu khoa học Cũng giống như Pháp, Tynidi, mục đích hiến mô, bộ
phận cơ thể người ở Ma rốc cũng chỉ được thực hiện trong một số mục đích nhất
định như hiến vì mục đích chữa bệnh hoặc nghiên cứu khoa học, do các cơ sở
được cấp phép đảm nhiệm. Ở Việt Nam pháp luật hiện hành quy định ngoài mục
đích hiến mô, bộ phận cơ thể được hiến và sử dụng vào mục đích chữa bệnh và
nghiên cứu khoa học thì hiến mô, bộ phận cơ thể còn được sử dụng vào mục đích
giảng dạy. (Xem thêm Khoản 2, Điều 4, Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể
và hiến, lấy xác năm 2006).

Bài tập lớn học kỳ môn Luật Dân sự I

Nguyn Th Kim Cúc – 351823 – Lớp N02 7

 Không nhằm mục đích thương mại
Trong cơ thể con người có những bộ phận có thể tài sinh, nhưng cũng có
những bộ phận không thể tái sinh được, hơn nữa số người hiến quá ít so với nhu
cầu được ghép, theo qui luật cung cầu giá trị vật chất của bộ phận cơ thể là rất
cao. Chính vì thế để bộ phận cơ thể con người không biến thành món hàng hóa,
khéo theo đó là hàng loạt những hệ quả xã hội thì nguyên tắc quan trọng không
kém là không được dùng bộ phận cơ thể người trong mọi trường hợp vì mục đích

có đầy đủ năng lực hành vi dân sự có thể bằng hành vi của mình tham gia xác lập
các quyền và nghĩa vụ nhất định theo quy định của pháp luật. Nếu độ tuổi là một
dấu hiệu định lượng, là điều kiện cần để hiến mô, bộ phận cơ thể thì khả năng
nhận thức và điều khiển hành vi là dấu hiệu định tính để xác định xem cá nhân
đã hoàn thiện về mặt tâm lý, về khả năng nhận thức hay chưa.
 Sức khỏe:
Việc hiến bộ phận cơ thể là vì mục đích chữa bệnh nên sự bảo đảm an toàn
cho người nhận là hết sức quan trọng. Ở Việt Nam, Luật hiến, lấy ghép mô, bộ
phận cơ thể và hiến, lấy xác năm 2006 chỉ quy định chung chung người hiến và
người nhận đều phải làm những thủ tục để kiểm tra sức khỏe, nhưng Luật không
quy định kiểm tra sức khỏe bao gồm những gì, nhưng nghiên cứu các quy định
cụ thể trong Quyết định số 43/2006/QĐ-BYT ngày 29 tháng 12 năm 2006 của
Bộ trưởng Bộ Y tế năm 2006 về việc ban hành quy trình kỹ thuật ghép thận từ
Bài tập lớn học kỳ môn Luật Dân sự I

Nguyn Th Kim Cúc – 351823 – Lớp N02 9

người cho sống và quy trình kỹ thuật ghép gan từ người cho sống có quy định
điều kiện để người hiến được tuyển sử dụng là không bị ung thư, xơ gan, nhiễm
HIV dương tính, điều đó cho thấy những quy định cụ thể về sức khỏe với
người hiến thận hoặc gan ở Việt Nam được quy định cụ thể trong các văn bản
dưới luật và có thể thấy các quy định về vấn đề này là tương đối chặt chẽ nhằm
đảm bảo sức khỏe cho cả người hiến và người nhận.
 Thủ tục đăng kí hiến và nhận bộ phận cơ thể:
Được qui định rất rõ ràng tại điều 12 Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể
người và hiến lấy xác số 75/2006/QH1( bên cạnh đó tại điều 13 có qui định về
thủ tục thay đổi, hủy bỏ đơn đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể ở người sống).
Mẫu đơn, có thể tham khảo Quyết định số 07/2008QĐ-BYT ngày 14/2/2008 của
Bộ Y tế về việc ban hành các mẫu đơn tự nguyện hiến, hủy đăng ký hiến mô, bộ
phận cơ thể ở người sống, sau khi chết và hiến xác; các mẫu thẻ đăng ký hiến

người cho sống cùng huyết thống và từ người cho sống không cùng huyết thống.
Đó là những người bị chết não hay bệnh nhân đã ngừng tim.
Nhu cầu ghép giác mạc rất cao, theo số liệu điều tra năm 2007, tỷ lệ mù lòa
trong cả nước là 0,59% (trong đó có 5,6% mù do sẹo giác mạc và mù do đục giác
mạc chiếm tỷ lệ 8,9%, trong tổng số người mù do các nguyên nhân khác nhau)
ước tính sơ bộ tương đương với khoảng 27.800 người mù do các bệnh lý giác
Bài tập lớn học kỳ môn Luật Dân sự I

Nguyn Th Kim Cúc – 351823 – Lớp N02 11

mạc đòi hỏi cần có giác mạc để ghép, nhưng trên thực tế không có đủ nguồn của
người cho giác mạc.
Tuy nhiên, không chỉ Việt Nam mà trên thế giới, tình trạng thiếu mô, bộ phận
cơ thể người để ghép luôn tạo nên những sức ép lớn, theo số liệu của WHO (năm
2002) thì trên thế giới có 36.857 triệu người mù, trong đó 5,1% là mù lòa do
bệnh giác mạc và mỗi năm có khoảng 10 triệu người bị mù do hỏng giác mạc,
nhưng chỉ khoảng 120.000 người được ghép giác mạc. Riêng châu Á, ước tính
mỗi năm có khoảng 1 triệu bệnh nhân bị suy thận mạn giai đoạn cuối nhưng chỉ
có khoảng 60.000 bệnh nhân được ghép thận (50% từ người chết não và 50% từ
người cho sống).
Trước thực trạng đó, đòi hỏi phải có hệ thống pháp luật đủ mạnh, đồng bộ để
tạo cơ sở cho việc hiến, tặng mô, bộ phận cơ thể người đáp ứng nhu cầu khẩn
thiết ngày nay, đồng thời tạo hành lang pháp lý cho cán bộ y tế khi tiến hành lấy,
ghép mô, bộ phận cơ thể người và đó cũng chính là lý do để Quốc hội đã thông
qua Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác và luật đã có
hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2007.
 Thực trạng về vấn đề vi phạm các nguyên tắc hiến bộ phận cơ thể:
Chính vì giá trị rất lớn của bộ phận cơ thể người nên đã có không ít những
hành vi trái pháp luật xảy ra, vi phạm hầu hết các nguyên tắc hiến bộ phận cơ
thể. Nếu đi ngang qua các bệnh viện lớn có thể thấy rất nhiều người đứng ở cổng

thành phố Hồ Chí Minh. Khi bệnh viên nhận Luân đang ở trong trạng thái suy
Bài tập lớn học kỳ môn Luật Dân sự I

Nguyn Th Kim Cúc – 351823 – Lớp N02 13

thận cấp, không có phản ứng cơ, trên bụng và ngực đầy những vết sẹo, qua kiểm
tra cho biết Luân đã mất một quả thận, bệnh máu khó đông. Những vết sẹo cho
thấy Luân đã trải qua ít nhất là 3 ca phẫu thuật nhiều lần chìm trong trạng thái
hôn mê đây cũng chính là nguyên nhân khiến não Luân không hoạt động bình
thường, ít lâu sau khi về nhà Luân đã tử vong. Một người có thể cho thận mà sức
khỏe vẫn bình thường nhưng cái chết thương tâm này đã gióng lên một hồi
chuông cảnh báo về vấn đề buôn bán thận trái pháp luật và đạo đức nhân nghĩa
trong xã hội đã xuống cấp trầm trọng, coi mạng người không bằng cỏ rác.
Một vấn đề nữa là chợ đen trong mua bán trứng người ở nước ta, cũng như
mua bán nội tạng, việc mua bán trứng người cũng diễn ra thông qua các đường
dây khá chuyên nghiệp, tại các bệnh viện phụ sản hay bệnh viện Nam y chỉ cần
để ý chúng ta cũng thấy được tình trạng cò mồi lảng vảng ngay cửa chính.
Có thể nói rằng tình trạng chợ đen trong buôn bán mô bộ phận cơ thể con
người ngày một tăng cao hơn về số lượng, hành động của chúng cũng ngày một
tinh vi hơn, phạm vi hoạt động của chúng mở rộng trên toàn cầu, những điểm
nóng như Trung Quốc, Ấn Độ, vùng Nam Mĩ, đáng lo ngại là vấn đề này xuất
hiện ở cả nước đang phát triển và cả nước phát triển. Vấn đề bức thiết đặt ra là
làm sao để quyền hiến bộ phận cơ thể được mở rộng mà không gây ra các hiện
tượng tiêu cực khác.
 Dấu chấm hỏi trong luật hiến bộ phận cơ thể người
Trên các phương tiện thông tin đại chúng có xuất hiện trường hợp tử tù tự
nguyện hiến bộ phận cơ thể của mình, mặc dù những người tử tù là những người
không còn năng lực hành vi pháp luật nhưng họ vẫn có quyền được hiến vì đó là
Bài tập lớn học kỳ môn Luật Dân sự I


cần quan tâm tới việc bổ sung các điều luật làm mở rộng phạm vi tác động của
quyền hiến bộ phận cơ thể người. Có thể thêm vào đối tượng áp dụng của quyền
hiến bộ phận cơ thể như người nước ngoài đang sinh sống ở Việt Nam cũng có
quyền hiến, hay về các nguyên tắc hiến mô bộ phận cơ thể nên học tập những
nước đã công nhận quyền hiến bộ phận cơ thể người từ lâu như Pháp, Anh… Ở
Pháp, trong các đạo luật về đạo đức y sinh quy định việc hiến, lấy ghép mô, bộ
phận cơ thể người phải tôn trọng các nguyên tắc như: nguyên tắc an toàn về y tế
và cẩn trọng (Điều L.1211-6/7 Bộ luật Y tế cộng đồng Cộng hòa Pháp), nguyên
tắc này nhằm tránh những rủi ro có thể xảy ra với người hiến và người nhận
trong quá trình hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người; nguyên tắc phân phối
sản phẩm ghép và thủ tục đăng ký vào danh sách chờ ghép. Bên canh đó những
qui định về điều kiện hiến cũng cần chặt chẽ hơn.
2.2.Vấn đề đưa quyền hiến nhận mô bộ phận cơ thể người đến mọi người
dân
Thực sự vấn đề tuyên truyền vận động người dân hiến bộ phận cơ thể chưa
hoạt động thực sự có hiệu quả nếu không muốn nói là quá xã dời thực tế. Quan
niệm của người dân ta là khi chết, con người phải được bảo toàn về thân thể, nó
là một nét truyền thống tâm linh nhưng nó cũng chính là nguyên nhân của việc
người dân Việt không chấp nhận hiến bộ phận cơ thể là một việc làm tốt. Không
những thế các cuộc vận động hiến mô bộ phận cơ thể cũng cần tổ chức sôi nổi có
hiệu quả hơn, từ đó làm thay đổi suy nghĩ của người dân về việc hiến bộ phận cơ
thể mình, để họ có cái nhìn sâu sắc hơn về vấn đề này. Đây là một công việc hết
sức khó khăn, tuy nhiên bản chất người Việt Nam là lương thiện và nhân đạo cho
Bài tập lớn học kỳ môn Luật Dân sự I

Nguyn Th Kim Cúc – 351823 – Lớp N02 16

nên để không phải là không thể, chỉ có điều cần có thời gian và phải có những
qui định đảm bảo lợi ích của người hiến.
2.3. Cơ sở vật chất của y tế Việt Nam

những phức tạp riêng. Để nhận thức được vấn đề chúng ta cần có cài nhìn rộng,
thoáng và công bằng để giải quyết chúng. Tuy vẫn còn tồn đọng một số vấn đề
nhưng nhìn chung quyền hiến và nhận bộ phận cơ thể đã co những bước phát
triển chậm nhưng vững chắc. Khi điều kiện xã hội và điều kiện khoa học đang
phát triển từng ngày thì luật về quyền hiến và nhận bộ phận cơ thể cũng cần có
những bổ sung cho hợp lí, các biện pháp trừng trị kẻ cố tình vi phạm pháp luật
về vấn đề này cũng cần cụ thể, với mức cao, bên cạnh đó cũng cần xây dựng
niềm tin cho người dân thông qua các hoạt động xã hội và việc xây dựng cơ sở y
tế đạt chất lượng cao.