TCNCYH 34 (2) - 2005

129
Cơ chế tác dụng của lycopen
(Mechanisins of action of lycopene)
G.S. Hoàng Tích Huyền
Nguyên trởng Bộ môn Dợc lý Trờng Đại học Y Hà nội
Màu đỏ của quả cà chua càng ngày càng
đậm trong quá trình cà chua chín do tích lũy
lycopen. Nhng cùng với tích lũy lycopen, thì
còn kèm theo nhiều hoạt chất khác nữa nh
phutoen, phytofluen và cả beta - caroten. Tuy
nhiên, hiện nay hầu hết những công trình
nghiên cứu về lợi ích của cà chua trong dự
phòng nhiễu bệnh (ung th, tim mạch) đều
tập trung vào Lycopen.
Lycopen là sắc tố tự nhiên đợc tổng
hợp bởi cây và vị sinh vật, nhng không ở
động vật. ăn cà chua là "lành tính" vì có
hàm lợng thấp về lipid và calo không
chứa Cholesterol nhng giàu chất xơ và
gicotein, giàu beta - caroten, vitaminA và
C, nhất là Lycopen.
Lycopen tơng đối ổn định ở nhiệt độ
cao. Lycopen trong cà chua sống là ở
dạng trans (khó hấp thụ qua ruột non):
khi nấu chín (nhất là cùng dầu thực vật)
dạng trans sẽ chuyển sang dạng cis dễ
hấp thụ hơn gấp 3 lần.
Lycopen tan trong lipid, vận chuyển
trong máu nhờ lipoprotein là một trong

cung, nội mạc tử cung, thực quân dạ dày,
đại tràng).
Nhiều công trình điều tra dịch tễ học
cho they ngời dân ăn đều cà chua (nấu
chín) hàng ngày sẽ có tỷ lệ thấp về ung
th nhiều loại (nhất là ở vú, bàng quang,
tuyến tiền liệt, ống tiêu hóa).
Lycopen dùng riêng kích thích đ
ợc sự
biệt hóa tế bào, giúp ngăn ngừa và sửa
chữa các tế bào bị hủy hoại:
Lycopen ức chế sự oxy hóa của AND,
là vật liệu di truyền, mà AND nếu bị oxy
hóa sẽ có thể dẫn tới một thể nhiễm sắc.
Với nồng đồ thấp, Lycopen kết hợp với
1,25 - (OH)
2
- vitamin D
3
có tác dụng hiệp
đồng trong ức chế sự tăng sinh tế bào,
đẩy mạnh sự biệt hóa tế bào.
Nhiều công trình khác cho thấy là
trong môi trờng một cấp dòng tế bào
ung th vú MCF
7
, đã cho thêm yếu tố
phát triển giống insulin I (Insulin - like
Gcouvth Faotor I; IGFI đã làm cho tế bào
ung th phát triển thật nhanh, thí khi thêm

làm giảm nguy cơ cơn bệnh tim (nh ở
mạch vành) so với ngời có nồng độ
Lycopen thấp. So với ngời có nồng độ
Lycopen thấp trong máu, thì ngời có
nồng độ Lycopen cao nhất có giảm 33%
nguy cơ bệnh tim mạch nạp Lycopen từ
thức ăn (rau, quả) có thể làm khả năng
phát triển bệnh tim.
5. Lycopen trong viêm và miễn dịch
Trong giai đoạn cấp của quá trình
viêm, có tăng nồng độ C. Reactive -
Protein, giảm nồng độ các chất chống
oxy hóa trong máu. Đồng thời, trong
huyết thanh còn có giảm đáng kể nồng
độ albumin, tiền - albumin liên kết với
thycoxin, tăng nồng độ Cu và fibrinogen.
Rất đáng chú ý là có giảm rất rõ nồng độ
của Lycopen, alpha - caroten, beta -
cacoten và của cacotenoid noi chung (sự
giảm nóng làm ảnh hởng đến hoạt độ
chống oxy hóa của cơ chế, có thể gây ra
hoặc làm nghiêm trọng thêm seres oxy
hóa).
Cho ngời tình nguyện ăn hàng ngày
25gam cà chua (nấu chín) nghiền nát
(chứ 7mg Lycopen và 0,3mg beta -
cacoten) trong 14 ngày liền, thấy nồng độ
carotenoid trong huyết tơng và trong
lymphô bào tăng lên rõ rệt, có sự cải
thiện khả năng đề kháng của lymphô

Tài liệu tham khảo
1. Heber, Di. Qing - Yi - Lu: Exp, Biol,
med; 227: 920 - 923 (2002)
2. Block, G.et.al: nute Cancer; 18: 11 -
29 (1992)
3. Madline: 2000 - 2004
4. Gogle: 2000 - 20004