75
75
CHƯƠNG 5. LÝ THUYẾT SẢN XUẤT

5.1 Hàm sản xuất
Hàm sản xuất
là mối liên hệ dưới hình thức toán học, mô tả quá trình biến
đổi nhập lượng thành xuất lượng một cách hiệu quả.

Một hàm sản xuất đơn giản mô tả quá trình biến đổi một tập hợp nhập lượng
K, L, v.v thành một số lượng Q xuất lượng (hàng hóa hay dòch vụ).

5.2 Quyết đònh sản xuất trong ngắn hạn
Ngắn hạn được đònh nghóa là khung thời gian trong đó có những yếu
tố sản xuất là cố đònh.
Các yếu tố sản xuất biến đổi và cố đònh - Yếu tố sản xuất biến đổi là những
nhập lượng mà người quản lý có thể điều chỉnh để thay đổi sản xuất. Yếu tố
sản xuất cố đònh là những nhập lượng mà người quản lý không thể điều
chỉnh trong một khoảng thời gian
.

5.3 Tổng sản phẩm, năng suất biên và năng suất trung bình

5.3.1 Tổng sản phẩm (TP): là toàn bộ xuất lượng của quá trình sản xuất,
thường được biểu thò bằng Q, hay số xuất lượng.

5.3.2 Năng suất biên (MP): của một yếu tố sản xuất cụ thể, ví dụ lao động,

=
∂

Bảng 4.1. Mối quan hệ giữa yếu tố đầu vào và đầu ra của sản xuất lúa
Đất đai (ha) Lao động
(người)
q MPL APL
(1) (2) (3) (4) (5)
1 1 3 3 3,0
1 2 7 4 3,5
1 3 12 5 4,0
1 4 16 4 4,0
1 5 19 3 3,8
1 6 21 2 3,5
1 7 22 1 3,1
1 8 22 0 2,8
1 9 21 -1 2,1
1 10
Như vậy, năng suất biên của một yếu tố sản xuất nào đó chính là đạo
hàm của tổng sản lượng theo số lượng yếu tố sản xuất đó. Như vậy, về mặt
hình học, năng suất biên là độ dốc của đường tiếp tuyến của đồ thị hàm sản
xuất tại từng điểm cụ thể
.

77
77


> AP
X
.
3. Khi AP
X
đạt giá trò lớn nhất, MP
X
= AP
X
.
4. Khi AP
X
đang giảm, MP
X
< AP
X
.
Từ bảng 4.1, chúng ta có thể xây dựng hình dạng của các đường tổng sản
lượng, đường năng suất biên và năng suất trung bình của lao động như hình
4.1.
Đường tổng sản lượng, đường năng suất biên và đường năng suất trung

78
78
bình có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Vì năng suất biên là đạo hàm của tổng
sản lượng nên về mặt hình học, nó là độ dốc của đường tổng sản lượng. Ở
những mức lao động đầu tiên, tổng sản lượng tăng rất nhanh nên độ dốc của

2
, độ dốc của đường thẳng kẻ từ gốc tọa
độ sẽ nhỏ hơn độ dốc của đường q nên AP < MP. Khi đó, năng suất trung bình
sẽ tăng lên nếu ta gia tăng số lượng lao động. Thí dụ, giả sử một lao động duy
nhất của một nông trang có thể cắt được 1 công lúa một ngày, năng suất trung
bình của người này cũng là 1 công/ngày/người. Khi thuê thêm một lao động
nữa, cả hai người cắt được 3 công lúa một ngày nên năng suất biên của người
thứ hai là hai, cao hơn năng suất trung bình của người thứ nhất nên sẽ làm năng
suất trung bình của cả hai người tăng lên, đó là, 1,5 công/ngày/người.
Cũng giống như thế, đối với các điểm phía phải của điểm L
2
, thì AP >
MP, và do vậy năng suất trung bình giảm dần khi ta sử dụng thêm lao động.
Thí dụ, giả sử người chủ nông trại thuê thêm người thứ 3, người này có năng
suất biên là 1 công, thấp hơn năng suất trung bình của hai người ban đầu. Do
đó, năng suất trung bình của ba người giảm xuống còn 1,33.
Như vậy, tại điểm năng suất lao động trung bình bằng với năng suất lao
độ
ng biên thì năng suất lao động trung bình là cực đại. Chúng ta có thể chứng
minh nhận xét này qua hàm sản xuất sau.
Thí dụ: Giả sử ta có hàm sản xuất có dạng như sau:

.
Để xây dựng hàm số năng suất lao động trung bình, hàm số năng suất
lao động biên, ta cố định giá trị K bằng cách cho K = K
0
= 10 chẳng hạn.
Khi đó, hàm số sản xuất trở thành: 81
81
Bài tập chương 5:
Bài 5.1: Giả sử ta có hàm sản xuất có dạng như sau:

.
Tính hàm số năng suất lao động trung bình, hàm số năng suất lao động
biên, với K = K
0
= 12.
Bài 5.2: Giả sử ta có hàm sản xuất có dạng như sau:

.
Với q tăng lên 20%. Tính hàm số năng suất lao động trung bình, hàm số
năng suất lao động biên, với K = 15.

Tài liệu tham khảo:
1. TS. Nguyễn Như Ý, “Kinh tế vi mô”, Nhà xuất bản thống kê, 2007.
2. TS. Trần Xuân Kiêm, TS. Hồ Ngọc Minh, “Kinh tế học vi mô”, Nhà
xuất bản thống kê, 2005.
3. David Begg, “Kinh tế học vi mô”, Nhà xuất bản thống kê, 2007.
4.
Damian Ward, “Bài tập kinh tế học vi mô”, Nhà xuất bản thống kê,
2007.